Aımaqtar • 24 Maýsym, 2021

Qamdanǵan qapy qalmaıdy

49 ret kórsetildi

Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde Aqtóbe oblysynyń ákimi Ońdasyn Orazalınniń qatysýymen óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna arnalǵan brıfıng ótti. О́ńir basshysy Aqtóbe oblysynda ekonomıkalyq ósimdi arttyrý máseleleri, shaǵyn jáne orta kásipkerlikti qoldaý, memlekettik baǵdarlamalardyń iske asyrylýy, ınvestısııalar, aýyl sharýashylyǵy ónimderin kóbeıtý, memlekettik baǵdarlamalardyń oryndalýy týraly jan-jaqty habardar etti.

Koronavırýs ınfeksııasynyń taralý kórsetkishi boıynsha Aq­tó­be oblysy biraz ýaqyttan beri «jasyl aımaqta» tur. Qazirgi ýaqyt­ta vak­sınalaý jumystary da ki­diris­siz júrip jatyr. Pan­de­mııa bastalǵaly vırýsqa 11 600 adam shaldyǵyp, odan 1 100 naýqas ja­zy­lyp shyqty. Alaıda qaýipti vırýs el ishin áli kúnge deıin erkin kezip júr. Jyl basynan beri 160 adam qaıtys boldy. Medısına qyzmetkerleri jaıbaraqat júrý erte degen pikirde. Búginde koro­na­vırýsqa shaldyqqandardy qa­byl­daýǵa ázirlengen aýrýhana tósek­te­ri­niń júktemesi 37 pa­ıyz­­dy qurasa, reanımasııalyq tó­sek júktelimi 17 paıyzǵa teń. Qa­­ýipti vırýs taralymynyń betin qaıtarý úshin jappaı vaksı­nalaý máselesi óte mańyzdy. Aqpan aıy­nan bastap Aqtóbe oblysyna 265 myńnan asa vaksına jet­ki­zil­di. Qazirgi ýaqytta onyń bi­rin­shi komponentimen – 110 myń, ekin­shi komponentimen 65 myń adam egildi.

Aǵymdaǵy jyldyń bes aıy­­nyń qory­tyndysy boıynsha bar­lyq negiz­gi áleýmettik-ekono­mı­kalyq kór­setkishte oń dınamıka baı­qalady. Bes aı ishinde óner­ká­sip óndirisiniń kólemi qar­qyn­dy joǵarylap, 108,1%-di kór­setti. Sonyń ishinde óń­deý óner­kásibi – 112,1%, taý-ken ónerkásibi 105,9%-ge jetti. Aýyl sharýashylyǵy ósi­miniń qarqyny – 102,1%, qu­rylys – 101,3%, turǵyn úıdi paıdalanýǵa berý – 106,5%, ınvestısııa – 109,6% -dy qurady. Qurylys, turǵyn úı, kóterme jáne bólshek saýda salasynda da ósim bar. Alaıda kólik jáne qoıma qyzmeti aıaqtan turyp kete qoıǵan joq. О́ńir basshysy ekonomıkanyń qysyltaıań kezeńinde ınvestısııalardyń kelýi óńir ekonomıkasyna oń serpin beretinin atap ótti. 2021 jyl­dyń bes aıy ishinde Aqtóbe oblysyna 206 mlrd teńge kóle­min­de ınvestısııa tartylǵan.

Sońǵy úsh jyldan beri aýyl shar­ýa­shylyǵy qurylymdaryn sýb­­sıdııalaý kólemi artyp ke­ledi. Osy jyldyń bes aıy ishinde  85 mlrd teńgeniń aýyl sharýashylyǵy ónimderi óndi­rilgen. Iri qara mal sany 7%, usaq mal 1%, jylqy 24%-ǵa óskenine qaramastan, qys­qa jem­shóp daıyndaý búgingi kún­niń ózekti máselesine aınaldy. Elge qurǵaqshylyq keldi. Oǵan kóktemde ózenderdiń arnasynan asyp-tasymaýy, jaýyn-shashynnyń bolmaýy sebep boldy. Qazirdiń ózinde dala shópteri sarǵaıyp, shalǵyǵa ilikpeı jatyr. Sharýashylyqtar osy bas­tan qamdanbasa, qystaı malyna jemshóp jetkize almaýy múmkin. «Bıyl aýyl sharýashylyǵyn memlekettik qoldaý maqsatynda respýblıkalyq jáne jergilikti bıýdjetten shamamen 22,6 mlrd teńgedeı sýbsıdııa bólindi. Buǵan qosa, «Eńbek» baǵdarlamasy bo­ıynsha 745 jobany júzege asyrý úshin 3,3 mlrd teńge qaras­ty­rylǵan. Sýbsıdııanyń biraz bóligi aýyl sharýashylyǵy teh­nı­ka­laryn, tuqym satyp alýǵa bó­lin­gen», dedi óńir basshysy.

Shaǵyn jáne orta kásip­ker­lik­tiń óńir ekonomıkasyndaǵy úlesi 24%-dy quraıdy. Búginde Aq­tóbe oblysynda 63 myń shaǵyn jáne orta kásipkerlik nysany ju­mys istep jatyr. Jyl sońyna deıin 3,3 myń ShOB nysany memlekettik qoldaý alady degen jospar bar.

Aqtóbe oblysynyń turǵyn­da­ryn tolǵandyratyn negizgi máselelerdiń qatarynda joldyń sa­pasy da tur. О́ńir basshysy osy máseleniń «áleýmettik-saıası sı­­patqa» aınalyp bara jat­qa­nyn jasyrmady. Joldyń sapa­sy­na kelgende azamattyq qo­ǵam­nyń belsendiligi joǵary. О́ńir basshysynyń habarlaýynsha, 2021 jyly 468 shaqyrym jol jóndelip, 28 eldi mekenge orta­lyq­tandyrylǵan aýyz sý júr­gi­zi­lip, 14 eldi mekenge gaz qubyry tar­tylady.

Oblys ákimine qoıylǵan sa­ýal­­dardyń biri qoǵamdyq pikir týǵyz­ǵan Alǵa aýdany Bes­tamaq eldi mekenindegi shoshqa fermasy men aýyl tur­ǵyndary ara­syndaǵy janjal tóńi­re­gin­de órbidi. Ákim­niń aıtýynsha, Bestamaq eldi me­keniniń tur­­ǵyndary birneshe jyl­dan beri aýyl janyna tógil­gen shoshqa fermasynyń qal­dyq­ta­ry men ıis-qońysynan shar­­sha­­­ǵan­dyqtan, fermany alys­­qa kó­shirý ne múldem jabý má­se­­le­sin tótesinen qoıǵan. Qu­zyr­­­­ly me­kemeler sáýir aıy­nan bas­tap shoshqa fermasy qyz­me­tiniń zańdyq-quqyqtyq ne­­giz­derin tekserse, tabıǵat qor­ǵaý­shy mekeme qyzmetkerleri se­rik­testiktiń ózen arnalaryn las­tap, shoshqa ólekselerin kó­mip, Bestamaq eldi mekeniniń to­py­raq-sýyn lastap jatqanyn anyqtady. Shoshqa sharýa­shy­ly­ǵy ornalasqan aýmaqtan shy­ǵa­tyn zııandy qaldyqtar men ólekselerdiń aýyl tóńiregine kó­m­i­lgeni anyqtalyp, seriktestik basshylyǵyna aıyppul salynyp, is qalalyq sotqa joldandy. Aqtóbe qalalyq soty seriktestik basshylyǵyna keltirgen zııandardy joıyp, lastaýǵa jol berilgen aýmaqty qaldyqtardan tazartý jóninde sheshim shyǵardy. Sot sheshim shyǵarǵan merzim ishinde «Parıjskaıa kommýna» JShS aıyp­pul tólemeı, ólekseler kó­mil­gen aýmaqty da tazartpaǵan soń ekologter sharýashylyqtyń aǵyndy sýlaryn tógetin káriz qondyrǵylaryn jaýyp tastady. Shoshqa fermasy basshylyǵy áli kúnge deıin talaptardy oryn­damaı otyr. Osy shoshqa fer­masynyń 400 adam jumys isteı­di. Ońdasyn Orazalın osy jan­jal­dyń uzaqqa sozylyp ketkenin jasyrmady.

Brıfıngte oblys basshysyna óńir ekologııasy, zııandy qal­dyq­tardyń tógilýi, shahardaǵy jaǵymsyz ıis, ózen, kólderdiń jaǵ­daıy týraly suraqtar qo­ıyl­dy. 2019 jyly Memleket bas­shysy Q.Toqaev Aqtóbe oblysyna kelgen saparynda Shalqar kólin tazartý jobasyn tezirek qolǵa alýdy tapsyrǵan bolatyn. О́tken jyly onyń jobalaý-sme­talyq qujattary ázirlenip, Úki­metten 3 mlrd teńge qarjy bó­lin­di. Eki jylǵa josparlanǵan jo­bany bıyl qara kúzge deıin aıaq­taýǵa merdigerler ýáde berip otyr. «О́ıtkeni aldaǵy kóktemde sý tasyǵanda Shalqar kóliniń tazartylǵan arnasyn tolyqtyra alamyz degen úmit bar». Aqparat qu­ral­dary ókilderi qoqys máse­le­sine de nazar aýdardy. О́ńir bas­shy­synyń habarlaýynsha, 1970 jyl­dary qoldanysqa berilgen Aqtóbe qalasyndaǵy qoqys polıgony tolyp bitti. Qazirgi kezde jańa polıgon qurylysy júrip, merdigerlerge jyl sońyna deıin qoqys jınap, suryptaıtyn tehnıkalar satyp alýǵa tapsyrma berilgen.

Aqtóbe qalasyndaǵy iri ón­di­­ris oryndary aýmaǵynda uzaq jyl­­dardan beri «tarıhı qal­­dyqtar» jınalǵan. Osy ká­sip­oryn­dardyń zaýyt murja­la­ryna súzgishter ornatý máselesi de ózekti. «Kásiporyn basshylary aýaǵa taralatyn zııandy qal­dyq­tardy jibermeıtin qondyr­ǵylardy ornatýǵa eki-úsh jyl merzim surap otyr. Qazirgi kezde jurt­shylyqtyń talap etýimen bir­tindep osy másele rettelip keledi», dedi O.Orazalın.

О́ńir basshysy Aqtóbe oblysy elimizde jol sapasy jaǵynan 16-shy orynda turǵanyn jasyrmady. Ol bıyl jyldyń sońyna deıin jaramdy joldar kóretkishin 66 paıyzǵa jetkizýge ýáde berip, osy maqsatta jol salatyn mekemelerge talap kú­sheı­tilgenin málimdedi. Máse­len, aldyńǵy jyly jaramsyz joldar salǵan merdigerler óz qarajattary esebinen joldy qaı­­ta salyp jatyr. Aqtóbe oblysynda qala men aýyl kóshe­le­­rin jóndeý, qaıta salý, abattandyrý jumystary jaqsy jol­ǵa qoıylyp keledi. Sonyń nátı­je­sinde byltyr qalada 100-den astam kóshe jóndeldi.

Aqparat quraldary ókilderi Mu­ǵaljar taýynan bastaý alatyn Jem, Oıyl, Yrǵyz ózen­deriniń tar­tylýy­na, Shalqar kóline quıatyn dala ózenderi – Qaýyljyr men Ulpan arna­larynyń keýip ketýine alań­daý­shylyq bildirdi. Dala ózen­deriniń tartylýyna jazdaǵy qýańshylyq, ylǵaldyń azdyǵy, sýdyń jetkilikti deńgeıde tasymaýy sebep boldy. Bes ózen bas­taý alatyn Muǵaljar taýynyń basynda tıisti ylǵal mólsher jınalmaı keledi.

Brıfıng sońynda memle­kettik baǵdarlamalardyń oryn­dalýy, apatty jáne úsh aýysymdy mek­tep­terdiń máselesin sheshý týraly suraqtar qoıyldy.

 

Aqtóbe oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Aqyly joldaǵy ahýal qandaı?

Aımaqtar • Keshe

Buǵybulaý

Qazaqstan • Keshe

Júze bilý – ómir

Qoǵam • Keshe

О́lketanýshy

Qazaqstan • Keshe

Kebenek

Tarıh • Keshe

Sáýkele

О́ner • Keshe

Uqsas jańalyqtar