Árıne, muny jaqsy jańalyqqa balaımyz. Aqsha aınalymy artty. Azamattardyń onlaın saýaty kóterildi. Alaıda jaqynda bir qyzyq derek shyqty. Byltyr mamyr aıynan beri qazaqstandyqtar negizinen reseılik ınternet-dúken taýarlaryn saýdalaı bastaǵan. Satylym sany 23-ke, al ortasha chek 10 paıyzǵa – 12 176 teńgege bir-aq ósken.
«Pandemııa Qazaqstan turǵyndarynyń ınternettegi tólem kólemin arttyrdy. Aınalym 2019-2020 jyldarmen salystyrǵanda 35 paıyzǵa artty. Negizinen «televıdenıe», «ınternet jáne IP-telefonııa» jáne «franshıza» sanattary boıynsha satylym deńgeıi artqan», dep jazady IýKassa sarapshylary.
Buǵan qarap qazaqstandyqtardyń kóbine gadjet pen turmystyq tehnıkany, sonymen qatar tamaq ónimderin, sport pen týrızmge arnalǵan taýarlardy, avtobólshekter men aksessýarlardy kóptep satyp alǵanyn baıqaımyz. Sondaı-aq qazaqstandyqtar kıim, aıaqkıim, aksessýar, kosmetıka, parfıýmerııa, kádesyı jáne balalar taýarlaryna da belsendi túrde onlaın tapsyrys bergen. 2021 jyldaǵy ázirge eń úlken ortasha chek – 56 659 teńge. Atalǵan satylym týrızm sanaty boıynsha jasalǵan. Reseılik ınternet-dúkenderdiń klıenti bolý turǵysynan Qaraǵandy, Nur-Sultan, Shymkent, Semeı, Almaty qalalary kósh bastap tur.
Az ýaqyt buryn osy salanyń jáı-kúıin ádeıilep zerttegen PwC byltyr onlaın-tapsyrys deńgeıiniń 20, al ortasha chektiń 52 paıyzǵa óskenin aıtyp edi.
«Dollarmen jasalǵan naryq kólemi de 2019 jylmen salystyrǵanda 72 paıyzǵa ósti. Bul teńgeniń qunsyzdanýymen baılanysty. Oflaın dúkenderden baryp taýar alýdyń múmkin bolmaýy naryqtaǵy oıynshylardyń óz platforma, servıs, tólem prosesin jáne jetkizý qyzmetin damytýyna serpin berdi. Bul jaǵdaı óz kezeginde tutynýshylar tarapynan senimniń artýyna jáne elektrondy kommersııanyń erekshe qarqynmen damýyna áser etti», delingen zertteý mátininde.
Sondaı-aq telefon arqyly jasalǵan onlaın satylym kólemi de 2019 jylǵy 80 paıyzdan 2020 jyly 88 paıyzǵa deıin joǵarylaǵan. Reseı ınternet-dúkenderiniń saýdasyn qazaqstandyqtardyń qyzdyryp jatqanyn aıttyq. Jaqynda Peterbýrg halyqaralyq ekonomıkalyq forýmy ótip, onda 2030 jylǵa Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtaǵy (EAEO) elektrondy saýda úlesin arttyrý jaıy sóz boldy. Sóz basyndaǵy derek pen bul áńgimeniń bir-birimen qanshalyqty baılanysy bar, aldyńǵysy sońǵysynyń jemisi me, ol jaǵyn bilmedik. Dese de shendilerdiń keıbir sózin keltirip óteıik. Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııanyń (EEK) málimdeýinshe, odaq aıasynda onlaın saýda damýy úshin aldymen salyq tóleý, logıstıka jáne tutynýshylar quqyǵyn qorǵaý sııaqty máselelerdi sheship alý kerek.
«Bizge elektrondy kommersııanyń biryńǵaı naryǵyn qalyptastyrý jáne damytý óte mańyzdy. Alaıda buǵan derekter almasýdyń ulttyq standarttary, tólem júıeleri kedergi keltirýde. Odaqta ondaı barerler bolmaýy tıis. Múddeli taraptar keıbir taýarlardyń naryqtaǵy tanymaldylyǵyn jasandy túrde arttyryp, basqalardy yǵystyrǵysy keledi. Komıssııa naryqtaǵy ústem jaǵdaıyn asyra paıdalandy dep aıyptalǵan qytaılyq Alibaba kompanııasyna uqsas jaǵdaıdy boldyrmaýǵa nıetti. EAEO-da elektrondy kommersııa úshin eshqandaı dıskrımınasııasyz ashyq orta qurýǵa barlyq múmkindik bar», deıdi EEK saýda mınıstri Andreı Slepnıov.
Materıaldy ázirleý barysynda reseılik Ozon ınternet-dúkeniniń de qazaqstandyq naryqqa shyǵýdy josparlap otyrǵany jaıly oqyp qaldyq. Buǵan deıin kompanııa Belarýs elinde «Ozon Roket Bel» operasııalyq kompanııasyn tirkegen. Olar aldaǵy bes jylda TMD-ny jaýlaýdy maqsat tutyp otyr eken. Qazirgi kezde bul ınternet-alańqaıda 20 sanat boıynsha 11 mln-ǵa jýyq taýar túri usynylady.
Internette shekara joq desek te onyń da ózindik terrıtorııasy men derbestigi bolýy kerek ekenin baǵamdaımyz. Reseılik ınternet-dúkennen taýar alý – aqshańdy Reseıge jiberý. Qazaqstandyqtardyń onlaın tólem qabiletiniń arta túskenine qýana otyryp, endigi kezekte ózimizdiń óndirýshiler men satýshylar elektrondy alańqaıda belsendi bola tússe eken deısiń. Áıtpese, Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa basshylarynyń biryńǵaı orta quramyz dep, elektrondy saýda alańyn da ortaq «bazarǵa» aınaldyramyz dep belsenýi bizge onsha jaǵyp otyrǵan joq.
