Qazirgi kezde halyq arasynda vaksına saldyrýǵa degen umtylys artyp otyr. Sońǵy táýlikte 88 myńnan asa adam birinshi komponentpen, 46 myńnan asa adam ekinshi komponentpen vaksına aldy. Bul týraly Densaýlyq saqtaý mınıstrligi Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý ulttyq ortalyǵynyń Basqarma tóraǵasynyń orynbasary Aınagúl Qýatbaeva málimdedi.
Onyń aıtýynsha, Qazaqstan boıynsha jalpy 3 335 172 adam vaksınanyń birinshi dozasyn alsa,
2 596 000 adam ekinshi dozasyn saldyrdy. Indet qaýpi tónip turǵan shaqtaǵy ózekti máselelerdiń taǵy biri – stasıonarlarǵa jatqyzylǵan adamdar sany. Qazirgi kezde 596 naýqastyń jaǵdaıy aýyr, onyń ishinde 103-i óte aýyr jaǵdaıda, 67-i О́JJ-men qamtamasyz etildi. Sonymen qatar statıstıkalyq málimetterge júrgizilgen taldaýǵa sáıkes, sońǵy 7 kúnde juqpaly aýrýlar stasıonarlarynda jatyn oryndardy qamtamasyz etý 25%-dan 29%-ǵa deıin artqan, reanımasııalyq tósek-oryndar qajettiligi 20%-dan 24%-ǵa deıin ósti.
Osyǵan deıin indetpen bir aýyryp jazylǵan adamǵa alty aıǵa deıin vaksına salýǵa bolmaıtyny aıtylyp keldi. Endi ahýaldyń nasharlaýyna baılanysty KVI juqtyryp, saýyqqan adamdar úsh aıdan keıin-aq vaksına saldyra alady. «Sońǵy ǵylymı málimetterge súıene otyryp, syrqattanyp jazylǵan naýqastardyń úsh aı ótkende vırýsty qaıta juqtyrý qaýiptiligi joǵary bolýyna baılanysty Bas memlekettik sanıtar dárigerdiń sońǵy qaýlysy boıynsha koronavırýspen aýyrǵan naýqastarǵa 3 aıdan keıin vaksına alý jumystary qolǵa alynǵan», dedi A.Qýatbaeva.
Jaqynda Gamaleı zertteý ortalyǵy basshysynyń orynbasary Spýtnık V ekpesin alǵan adamdardyń «Úndi» shtamyna tózimdiliginiń tómendegeni jaıly málimdegen edi. Bul rette «Halqynyń 10%-y ǵana vaksınalanǵan Qazaqstanda qoljetimdi vaksınalardyń «Delta» shtamyna qatysty kórsetkishteri qandaı boldy?» degen suraq týady.
– Spýtnık V vaksınasyn óndirýshi tarapynan osylaı aıtyldy. Halyq arasynda túsindirý jumystaryn júrgizý kezinde biz Qazaqstanda qoldanylyp jatqan tórt vaksınanyń qaısysy bolmasyn, onyń tıimiliginiń bir kórsetkishi – aǵzaǵa túskende paıda bolatyn antıdenelerdiń vırýsty beıtaraptandyrýǵa yqpal etetinin aıtamyz. Sondaı-aq bul indetti juqtyrý qabiletin tómendetedi. Osyǵan baılanysty Spýtnık V vaksınasynyń vırýsty beıtaraptandyrý kórsetkishiniń 2,6 esege tómendeýine qaramastan, onyń tıimdiligi joǵary bolyp qalady. Vaksınanyń tıimdiligi 92%-den 90%-ǵa deıin ǵana kemidi. Al 90% óte joǵary kórsetkishter sanatyna jatady, – dedi A.Qýatbaeva.
Spıker Qazaqstan aýmaǵynda qoldanylyp jatqan tórt vaksına da jer sharynda sırkýlıasııada júrgen KVI nusqalaryna, onyń ishinde «Úndi» shtamyna tótep bere alatynyn atap ótti.
Túrli vaksınalar taýyp, indetti álsiretkenimizben, bul vırýs ta qarsylyq bildirip, belsendi túrde ózgere bastaıdy. Sarapshylardyń pikirinshe, koronavırýstyń «Delta» nusqasy «brıtandyq» jáne basqa da túrlerine qaraǵanda 60% juqpaly, «Delta» nusqasyn juqtyrý saldarynan aýrýhanaǵa jatý men ólim qaýpi edáýir artady. Bul týraly professor-ımmýnolog, Profılaktıkalyq medısına akademııasynyń prezıdenti, amerıkalyq Densaýlyq saqtaý qaýymdastyǵynyń múshesi Almaz Sharman aıtyp berdi.
– Balalar «Úndi» shtamyn 5 ese jıi juqtyra bastady, biraq onyń balalarda qanshalyqty agressıvti ekeni belgisiz. Al áli vaksına almaǵan eresek adamdar koronavırýstyń «Delta» nusqasyna óte sezimtal keledi. Vaksına «Delta» men koronavırýstyń basqa nusqalaryna qarsy jalǵyz ári tıimdi qural bolyp qala beredi. Vaksınanyń birinshi dozasy 17% nashar qorǵaıdy, biraq ekinshi dozany alǵannan keıin «Deltaǵa» qarsy tıimdiligi qalpyna keledi. «Delta» nusqasynan týyndaǵan indettiń qazirgi tolqyny vaksına alǵan jáne almaǵan adamdar arasyndaǵy alshaqtyqty arttyra tústi. Adamdardyń bul sanattary eki túrli álemde ómir súredi. Vaksına almaǵandar pandemııa damýynyń eń qaýipti kezeńi ótip jatqanyn, ınfeksııa juqtyrý jáne ólim qaýpi joǵary ekenin túsinýi kerek. Esterińizde bolsyn, ázirge biz О́JJ nemese antıkoagýlıanttar men qabynýǵa qarsy dári-dármekpen tek COVID-19 saldaryn ǵana emdep jatyrmyz, – dedi A.Sharman.
Sonymen qatar professor Oslo ýnıversıtetiniń zertteý málimetterin keltirdi. Álemde vaksınanyń 3 mlrd asa dozasy paıdalanyldy, ıaǵnı 100 adamǵa – shamamen 39 dozadan. Negizinen AQSh, Eýropa elderinde, Izraılde halyqtyń kóp bóligi vaksınamen qamtyldy, álemniń basqa da aımaqtarynda vaksınalaý qarqyny edáýir artty.
– Halyqtyń 80%-dan astamy múlde vaksınalanbaǵan jaǵdaıdy men aısbergke qaraı júzip bara jatqan kememen salystyramyn. Keme – bul bizdiń qalypty ómirge oralýymyz, aısberg – egilmegen adamdar massasy, al lokdaýn, karantın, maska taǵý jáne áleýmettik qashyqtyqty saqtaý sııaqty indetke qarsy sharalar – tejeý mehanızmderi, kemeniń qaýipti aısbergke jaqyndaýyn báseńdetý. Al vaksınalaý – aısbergtiń erýin tezdetetin nárse. Biz qanshalyqty tez vaksına saldyrsaq, aısberg soǵurlym tez erıdi dep úmittenemiz, – dedi sarapshy.
Brıfıngke qatysqan QDSJM epıdemıologııa jáne dáleldi medısına kafedrasynyń dosenti Rafaıl Qypshaqbaev vırýstyń mýtasııasy óte jıi bolatynyn túsindirdi. Onyń aıtýynsha, vırýs – aqýyz qabyǵymen jabylǵan jasýshadan tys tirshilik formasy. Sondyqtan tirshilik etý úshin oǵan beıimdelý kerek, ókinishke qaraı, bul óte tez bolady. Árbir jańa mýtasııa – onyń kúsheıýiniń belgisi, ıaǵnı ınfeksııa tez juǵady, aýrýdyń aǵymy da ózgeredi. Bul rette vaksınalanǵan adamdar artyqshylyqqa ıe.
– Aýyryp shyqqan adam lotereıa sekildi, aýrý jeńil sımptomsyz túrde bolýy yqtımal nemese О́JJ qosylý, ólim jaǵdaılaryna ákelýi múmkin. Vaksınalardyń janama áser-
leri týraly suraqtarǵa kelsek. Elestetip kórińizshi, adam kún saıyn úıinen shyǵyp, kóligine otyryp, ketedi. Teorııalyq turǵydan alǵanda, onyń apatqa ushyrap, qaıtys bolý qaýpi bar. Degenmen biz kólikterden bas tartpaımyz, olarǵa qarsy qozǵalys joq. Vaksınalarmen de jaǵdaı solaı: jaǵymsyz reaksııalardyń paıda bolý yqtımaldyǵy bar, vaksınasııaǵa qarsy óte kúshti qozǵalys ta joq emes. Medısınada eń qarapaıym dáriniń ózi – bıologııalyq belsendi qospa, bári de qaýip tóndiredi. Al aýyryp jazylǵandyqtan ekpe saldyrmaımyn deıtinder vaksına almasa, vırýs tasymaldaýshy bola alady, ózine ǵana emes, halyqtyń áleýmettik osal toptaryna qaýip tóndiredi, olardyń ishinde ata-analary da, qart týystary da bar. Nátıjesinde bul stasıonarlyq densaýlyq saqtaý júıelerine túsetin júktemeni de arttyrajy. Osy jaǵyn oılaný kerek. Eger birlesip áreket etpesek, densaýlyq saqtaý júıesi pasıentterdiń kóptigin kótere almaı qalady. Bizdiń jalǵyz amalymyz – vaksınalaý, – deıdi epıdemıolog R.Qypshaqbaev.
