Tarıh • 07 Shilde, 2021

Eskilik pen estiliktiń arasy: Yrǵyzdan Yrǵyzbaıǵa deıin

517 ret kórsetildi

О́lketanýshy, kásipker, mektep muǵalim­deri men oqýshylary, memlekettik qyzmet­kerler men eńbek ardagerlerinen quralǵan top «Yrǵyzdan Yrǵyzbaıdyń eline» atty saparǵa shyǵyp, Shyǵys Qazaqstan oblysy Abaı aýdanyn kókteı, Shyńǵystaý baýraıyndaǵy qasıetti oryndardy aralady. Yrǵyz aýdany azamattary Abaıdyń 175 jyldyǵyna oraı jońǵar shapqynshylyǵy zamanynda Yrǵyz ózeni boıynda ómir súrgen Qunanbaı О́skenbaıulynyń uly atasy Yrǵyzbaı aýylynyń kósh jolymen júrip ótýdi ótken jyly josparlaǵan. Indettiń kesirinen sapar keıinge shegerilip, bıylǵy maýsymnyń sońynda ǵana Abaı eline jol tústi.

Abaı Qunanbaıulynyń Yrǵyzbaı, Keńgirbaı, Torǵaı esimdi babalarynyń ózderimen attas ózender boıynda týyp, dýaly aýyz tulǵalar bolǵany aýyzeki áńgimede aıtylyp qalatyn. Yrǵyz aýda­­nynyń ákimi Ádilkereı Áýelbaev Abaı jurtyna sapardy «Rýhanı jań­ǵyrý» baǵdarlamasynyń sheńberinde etno­týrızmdi damytý baǵyty boıynsha tamasha uıymdastyrdy. Oblys ákimi Oń­dasyn Orazalın osy jobany el Táýel­sizdiginiń 30 jyldyǵy qarsańynda uly tulǵalarymyzdyń esimderin jań­ǵyr­t­yp, jastardy otansúıgishtikke baýlý ba­ǵy­tyndaǵy tyń bastama ekenin ma­quldady.

Qasıetti Shyńǵystaý jerine yrǵyz­dyq­tar avtokólikpen, temir jolmen jáne ushaq­pen jetti. Avtokólikpen at­tan­­ǵan top quramyndaǵy Aqtóbe telear­na­synyń jýrnalısteri Torǵaı men Jez­­qazǵan dalasyn, Jańaarqa, Ulytaý, Qar­qaraly aýdandary aýmaǵyndaǵy qasıetti oryndardy, tarıhı nysandar­dy beınetaspaǵa túsirip, jol boıy aýyl turǵyndarynan suhbat aldy. 1849-1852 jyldary Qarqaraly okrýginde aǵa sul­tan bolǵan kezinde Qunanbaı qajy sal­dyrǵan meshit-medrese búginde memleket qaraýyna alynyp, Qarqaraly aýdan­dyq Qunanbaı qajy atyndaǵy ortalyq me­shit dep atalady.

Semeı qalasynda yrǵyzdyqtardy qala ákimdigi qyzmetkerleri, qalalyq má­denıet bóliminiń mamandary, ­Sháká­rim atyndaǵy Semeı memlekettik ýnı­ver­sıteti ókilderi kútip aldy. Qonaqtar Se­­meıde «Jıdebaı-Bórili» memlekettik ta­rıhı-mádenı jáne mádenı-memorıal­dyq qoryq mýzeıin, Abaı oqyǵan Ahmet Rıza medresesin tamashalap, A.Nev­zorov atyndaǵy О́ner mýzeıi, Alash qaı­ratkerleri bilim alǵan, 1903 jyly ashylǵan M.O.Áýezov atyndaǵy peda­gogıkalyq kolledjdi aralap, Abaı aýdanyna sapar shekti. Abaı dúnıege kelgen Syrt Qasqabulaq, Qunanbaı áýleti jerlengen Aqshoqy, Muhtar Áýezovtiń týǵan aýyly – Bórili, Jıdebaıdaǵy Abaı men Ospan, Shákárim men Ahat Shákárimuly kesenesine, Zere men Uljan ana zıratyna duǵa oqyp, Eńlik-Kebek kesenesine aıaldap, sapardy aýdan ortalyǵy Qaraýylda aıaqtady.

Qaraýyl aýylynda ótken «Yrǵyz óńi­ri men Abaı eliniń ortaq qundylyqta­ry» tanymdyq konferensııasynda Yr­ǵyz aýdanynyń ákimi Ádilkereı Áýel­baev: «26 mamyrda Yrǵyz aýdanynyń qu­­ryl­ǵanyna 100 jyl toldy. Osy aıtý­ly kúndi biz shama-sharqymyzsha atap óttik. Qazaqtyń tarıhı, kıeli jerleriniń biri – Yrǵyz patsha bekinisi túrinde salynǵany tarıhtan belgili. Qazaq eliniń basynda­ǵy túrli oqıǵalar da Yrǵyzdy aınalyp ótken joq. Bizder el Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵy qarsańynda Yrǵyzdan shyq­qan memleket qaıratkerlerine arnap «Alty arys» kitabyn daıyndadyq. Jınaq ja­qynda baspaǵa beriledi. El basyna qıyn kún týǵan soǵys jyldary, odan keıingi halyq sharýashylyǵyn qalpyna keltirý jyldary Yrǵyz aýdanynan 23 Sosıalıstik Eńbek Eri shyqqan. Sol ke­zeńde mundaı tamasha jetistikke jetip, eńbegi baǵalanǵandar óte sırek edi.

Búginde Yrǵyz aýmaǵynan «Batys Eýropa – Batys Qytaı» avtokólik dálizi ótip jatyr. Kelesi jyly respýblıka­lyq deńgeıde elimizdiń batysyn elordamen baılanystyratyn avtokólik joly bas­talady dep josparlanýda. Biz mıl­­lıondaǵan jyldar buryn Yrǵyzǵa qu­la­ǵan Jamanshyń meteorıti aınalasyn abattandyryp, týrıstik ortalyqqa aınaldyrýǵa kiristik. Aýdan aýmaǵynyń tórtten bir bóligin alyp jatqan «Yrǵyz-Torǵaı» rezervat aýmaǵynda týrıstik marshrýtty damytýdy oılastyrdyq», dep josparlarymen bólisti. Sondaı-aq atalǵan jıynda Abaı men Yrǵyz aýdandary arasynda mádenı sharýashylyq baılanystardy jandandyrý týraly memorandýmǵa qol qoıyldy.

«Uly Abaıdyń 175 jyldyǵy qar­sa­ńynda El Prezıdenti Q.Toqaevtyń tike­leı tapsyrmasymen Semeı jerinde ha­lyqqa taǵylym beretin, keıingi urpaqqa úlgi bolyp qalatyn kóptegen ıgilikti is­ atqaryldy. Aýdan shekarasy Bórili mekeninen bastap, aqyn týǵan Syrt Qas­­qabulaq, Aqshoqydaǵy Qunanbaı qajy qorymy qorshalyp, Qunanbaı qajy atyndaǵy memorıaldyq keshen- murajaı salyndy. Iisi qazaqtyń aıaýly mekeni Jıdebaıdaǵy Abaı-Shákárim kesheni jańǵyrtyldy. Aýdan ortalyǵy Qaraýylda Qunanbaı qajy atyndaǵy meshit salynyp, 1976 jyldan beri jón­deý kórmegen sý qubyrlary qaıta jańar­tyldy.100 oryndyq balabaqsha saly­nyp, 1 qyrkúıekte baldyrǵandarǵa esigin ashady.

Yrysty, tarıhı tamyry tereńge ja­­ıylǵan Yrǵyz aýdany turǵyndary­nyń zııa­raty qazaqtyń bas aqyny – uly Abaı­ǵa degen sheksiz qurmeti dep bilemiz. Osy sapardan keıin Aqtóbe oblysy Yr­­ǵyz aýdany men ShQO Abaı aýdany ara­­­syndaǵy qarym-qatynastarǵa, má­denı-ekonomıkalyq baılanystarǵa tyń serpin beretin birlesken jobalarǵa jol ashylady degen oıdamyn», dedi Abaı aýdanynyń ákimi Nurjan Ábdikárimov.

Uly Abaımen bes ata týystyǵy bar 85 jastaǵy aqsaqal Manataı Baltaqaıuly ózin Yrǵyzbaıdan týǵan Myrzataıdan taratady. «Yrǵyzbaıdan Myrzataı, О́s­kenbaı, О́ser, Jortar esimdi tórt ul taraǵan. Yrǵyzbaıdan Myrzataı, odan Juman, odan Tolǵanbaı, odan Baltaqaı. Baltaqaıdan – men», deıdi aqsaqal.

 

«...Patshadan qazaq úshin múftı surap»

Abaı aýdanynyń ortalyǵy Qa­ra­ýyl­da «Yrǵyz aýdany men Abaı eliniń ortaq qundylyqtary» taqyrybynda ót­ken basqosýda Qunanbaı babalary­nyń aqtaban shubyryndy jyldary Yr­ǵyz, Torǵaı, Keńgir ózenderiniń bo­ıyn jaılaǵany týraly aýyzsha derek­ter kóp aıtyldy. Shyńǵystaý baýraıy joń­ǵardan bosaǵan soń Mamaı batyr bas­taǵan batyrlar atajurtqa qozǵala bas­taıdy. Aqtóbelik ólketanýshy Bek­arys­­tan Myrzabaıuly kósh joly týra­ly tó­men­degideı derek berdi: «Asan Qaıǵy Edilden attanǵanda aǵasynyń balasy, qarǵa boıly Qaztýǵandy, óz balasy Abat, Oımaýyt taıpasynyń ókili Sherǵutty­ny ertip, Jemniń boıyn biraz ýaqyt jaılap, Hantórtkúl degen jerde keńes qurady. Osy keńeste qarǵa boıly Qaztýǵan ári qaraı kóshetinin aıtady. Asan Qaıǵynyń balasy Abat:

− Ormanbet bı ólgen kún,

On san noǵaı búlgen kúni Qaztýǵandy tóbe bı dep tanyp, «О́lsek bir shuńqyrda, tiri bolsaq bir týdyń astynda bolamyz» dep qylysh sıpap ant bergen. Abat pen Qaztýǵan Asan Qaıǵydan bata alǵanda Sherǵutty:

− Eı, Qaztýǵan, Qaztýǵan,

Baǵyń seniń kóp bolyp,

Aqylyń seniń az týǵan.

Edil jurttan aıyrylyp,

Ońalmassyz máz týǵan.

Seniń barar jerleriń

Qar jaýmaıtyn jaz týǵan.

Jazda bolsa jaıy joq,

Edildeı jerdiń maıy joq.

Tájirıbelep qarasań,

Bul sapardyń jóni joq.

Biz bul sapar etkeli

Ormanbet bı onda óldi,

Baıtaq áýlıe munda óldi.

Máýlimberdi, Qarasaqal,

Oıyldan ótip, Jemde óldi.

Qaıtatuǵyn kez keldi. Men barmaımyn» dep bas tartty. Sońynan órgen jurt úsh baǵytqa bólingende Asan Qaıǵy bylaı dep qoshtasqan:

«Otyz eki sala О́lkeıik,

Toqsan sala Torǵaıym.

Yrshyp aqqan 25 sala Yrǵyz,

Balyǵy taıdaı týlaǵan,

Baqasy qoıdaı shýlaǵan. Bir zamandarda jetim bala, jesir qatynnan myńǵyrtyp mal aıdaǵan el bolarsyń. Attyń saýyryna syımaısyń ǵoı»...

 25 sala Yrǵyz ózeniniń shaǵyn salasy ejelden Baqsaıys dep atalady. Bul jer Túrkistan men Dórbentten ke­letin ıslam úlemderiniń Arqaǵa óter jo­ly eken. Baqsaıys Áziret Áliden ta­raı­tyn Ysqaqtyń 7 urpaǵy bolsa, Muh­tar Áýezov Baqsaıys áýlıeniń 45-shi urpaǵy. Baqsaıystan taraǵan Asan qoja saldyrǵan medreseden bilim alǵan Dosjan ıshan Qashaquly Qunanbaımen birge Mekkege qajylyqqa baryp tákııa úı saldyrǵan. Mekkege barǵan qazaq­tar toqtaıtyn qonaqúı jeti qazaq­­­tyń qar­jysymen turǵyzyldy» degendi biz Dos­jannyń atqosshysy bolǵan О́táli qa­jynyń balasy Aıladyrdan (О́zbek­stannan kóship kelgen) estidik. Osy málimetti Dosjan hazirettiń týǵan jıeni Zaınolla qarı men tama Nurpeke ıshan­nyń nemeresi Zaınaǵı Ábdirahman da ras­taıdy. Mekkeden jer alyp, tákııa úı salýǵa qarjy jumsaǵan jeti adam myna kisiler: qyrǵyz Shábden qajy, Uly júz­den Qasymbek datqa, Orta júzden Qu­nanbaı О́skenbaıuly, aǵaıyndy Appaz ben Myrqy degen Syr boıyndaǵy jap­pas rýynyń kisileri, Dosjan hazi­ret Qashaquly, tama Nurpeke ıshan. Jeti adam keńes qurǵanda, Qunanbaı О́sken­baıuly eń birinshi bolyp taqııasyn she­ship ortaǵa qoıady da, qaltasynan altyn salǵan. Jer satyp alynyp, qonaq úı qurylys bastalǵanda, osy jumysqa basshylyq Dosjan ıshanǵa (1815-1896) amanattalyp, ol Mekkede qaldy. Qo­naq úı eki jarym jylda salynyp bit­ken soń Dosjan Qashaqulynyń atyna rásim­deledi. Sol ýaqytta qajylyqqa barǵan qazaqtardyń qonaqúı qurylysy týraly arab elderiniń arhıvterinde derekter bolýy múmkin. Búginde Mekkedegi qazaq qonaqúıiniń bankterdegi esepshoty, oǵan túsken qarjy joldary zertteýdi kútip jatyr. Al Dosjan ıshan elge kelgen soń meshit-medreseler salyp, bala oqytyp, rýhanııat pen aǵartýshylyqqa úlken eńbek sińirdi. Onyń medresesinen HH ǵasyr­dyń basynda kóptegen bilimdi azamat shyqty. Dosjan Qashaquly «Ál-Asqarııa» medresesinde oqıtyn Jumaǵalı Orazalyulyn (1860-1904) Mekkede keziktirip, oqýyna qarjylaı kómektesken. Jumaǵalı elge oralǵanda Dosjan ıshan­nyń jalǵyz qyzy Ummagúlsimge úıle­nip, medresede oqytýshylyq jumysqa kirisedi. Jumaǵalı saıasatqa da aralasqan. Birinshi Memlekettik Dýma saılaýy al­dynda túrli qaıshylyq týǵanda, mu­syl­man fraksııasynyń jetekshisi Álı­han Bókeıhanovtyń shaqyrtýymen Sankt-Peterbýrgke kelgen Jumaǵalı Orazaly­uly jer máselesine qatysty fransýz tilinde 1,5 saǵat sóıledi. Osydan keıin Jumaǵalı aıaq astynan naýqastanyp, elge jetken boıy qaıtys boldy.

1930 jyldary Shılisý boıyndaǵy Dos­jan ıshan meshiti atqora, araq satatyn dúkenge aınaldy. Qazir Temir aýda­nyndaǵy tarıhı, kıeli oryn sanala­tyn Dosjan ıshan kesheni memleket qam­qorlyǵyna alynyp, qaıta jańǵyrtylyp jatyr», dedi.

 

Qarttardan estigen bir derek

Yrǵyz boıyndaǵy bir aýyldyń adamy shyǵyndap ketken úsh túıesin izdep taýyp kele jatqanda kóship ketken aýyldyń jurtyna tap bolady. Ortada tigýli turǵan jalǵyz úıden «Erim aman bolsa, jurtta qalar ma edim?» degen áıel daýysy shyǵady. Kelip jón surasa: «Ata jurt Shyńǵystaý jaýdan bosatady degen habar kelgen soń jurt údere kóshti. Erim óldi, júk artatyn túıem bolmaǵan soń bir ul, bir qyzymmen jurtta qaldym», dep jylaıdy. «Túıeme qalaǵan nárseńdi beresiń be?» degende, báıbishe: «Tórt jastaǵy buırabas qyzymdy bereıin. Biraq amanatqa qııanat jasamaı, tárbıeleńiz ósirińiz», deıdi. Álgi kisi úsh túıesin túgel berip, qyzdy alyp ketedi. Bala ósip, kámelet jasqa jet­kende Kenjebek esimdi balasyna qos­qan. Osy kishkentaı qyzdan Qashan, Tu­ǵyr degen eki ul týyp, búginde Aqtóbe obly­synyń Shalqar, Yrǵyz aýdanynda Qashan men Tuǵyrdan taraǵan urpaq kóp. 1990-shy jyldary Dúısenǵalı Baıbatshın degen aqsaqal óziniń Tobyqty ájesinen taraǵanyn aıtqan edi.

Qarqaralyǵa Qyzylordadan kerýen júrgizetin bir kisige Qunanbaı «Áıeliń ul tapsa, náresteniń esimin Kirekes qoı» dep aıtady. Búginde Qyzylorda oblysynda Kirekes áýleti kóp. Aqkete Qarjaýov degen kisi 1954 jyly jazylǵan qoljazbasynda Ýfanyń medresesin bitirgen soń áke aqylymen ıgi jaqsylardyń batasyn alý úshin aýyl aralaǵanyn jazady. Qunanbaı aýylynda kelgende, ol kisi joq eken. Úıde shekesi torsyqtaı Ibragım degen uly bolǵanyn jazady. Bir apta qonaq bo­lyp, Qunanbaı kelmegen soń qaıtýǵa jınalǵanda, Ibragımniń ájesi men anasy «Paıǵambardyń esimin aıtýǵa yń­ǵaısyz bolǵandyqtan, qosymsha esim qoıýyn suraǵanda, ol esine «Abaı» degen sóz túskenin jazady. О́ıtkeni aýylǵa kele jatqanda arbanyń shashylǵan bi­lik temirin tobyqtynyń О́mirzaq us­tasy jaqsylap qursaýlap bergen eken. To­byq­ty eli arbanyń bilik temirin «abaı temir» dep ataıdy. «Abaı temirdeı aınalasyn ýysynda ustaıtyn, aqylǵa júırik bolsyn» dep batasyn bergeni jazylǵan. Osy málimet Qarjaýovtyń urpaqtarynan jazyp alǵanyn aıtty Bekarystan Myrzabaı.

 

 Qasqabulaqtyń kıesi

Abaı aýdanynyń shekarasynda Qas­qabulaq aýyldyq okrýginiń ákimi Ashat Muqataev, Abaı aýdandyq gazetiniń redaktory bolǵan, birneshe kitaptyń avtory Áset Medeýhanuly, Abaı aýdandyq tilderdi damytý jáne mádenıet bóliminiń basshysy Eldar Orazalın kútip aldy. Eldar – «Abaıdan soń» sıkldi romandaryn jazǵan ataqty jazýshy Kámen Orazalınnyń uly. Ol: «Yrǵyzbaı baba­myzdyń týǵan jeri Yrǵyz ózeniniń boıy, Keńgirbaı baba Keńgir ózeniniń boıynda týsa, Torǵaı – Torǵaı boıynda dúnıege kelgen dep estigenimiz bar», dedi. Abaı ta­ǵylymyn jalǵastyrǵan jazýshyǵa Ázil­han Nurshaıyqovtyń «Abaıdy Muhtar arqalap álemge tanytsa, álem bilgen Áýe­zovti arqalaýǵa ıyǵyn Kámen tosty. Alyp­ty alyp arqalaıdy degen alyp sóz shyn­dyǵy osydan shyǵady..» degeninen artyq baǵa joq.

Abaı týǵan Syrt Qasqabulaq abattandyrylyp, týrıster úshin jaqsy keshen turǵyzylǵan. Tal-terekter jaıqalyp ósken, tóbeshik basyna belgi ornatylǵan, tómendegi Abaı bulaǵy jan-jaǵy tas­pen órilip, keshen aýmaǵy qorshalǵan. Tóbeshikke barar tasjoldyń eki jaǵynda aqynnyń qara sózderi úsh tilde jazylyp, tómende aq shańqan kıiz úıler tigil­gen tutas etnoaýyl turǵyzylǵan. Osy jer­degi Abaı bulaǵyn burynǵylar «Táke­jannyń qasqa bulaǵy» depti.

Muhtar Áýezovtiń týǵan aýyly Bó­rilide ákesi Omarhan men anasy Nur­jamaldyń kesenesi tur. Áset Medeý­han­ulynyń aıtýynsha, Shyńǵys­taýdyń baýyry – Bórili tóńiregi erteden qasqyr­dyń uıasy bolypty. Muhtar jas kezinde ańshylyq etken. «Kókserekti» oqyp, kınofılmdi kórgende Shyńǵystaýdyń baýraıyn aınytpaı túsirgenin ańǵarasyz. Jazýshy 1928 jyly Tashkentte Orta Azııa ýnıversıtetinde oqyǵan jyldary Djek Londonnyń romany jelisimen «Kókserekti» jazǵan. Shynymen de erterekte Bórili mańynda aýyldyń ıtterin jep, quıryqtaryn shanshyp ketetin qasqyr bolǵan. «Bórili – Qunanbaıdyń kúzeýi bolǵan jer. Abaıdyń alǵashqy qystaýy Aqshoqyda edi. Onda báıbishesi Dildániń úıi bolsa, Bóriliden Áıgerimge arnap qystaý saldy. Osy qystaý úıde Muhtar dúnıege kelgen. Uly Abaıdyń mereıtoıy qarsańynda qystaý qaıta jańartylyp, Muhtar Áýezovtiń tarıhı-ólketaný mýzeıi bolyp ashyldy», dedi Áset Medeýhanuly.

Baqshaıys (Saıd Kamalıddın) áýle­tinen taraıtyn Muhtardyń úlken atasy Berdiqojanyń balasy Áýez aqsaqal 1830 jyly týyp, 1917 jyly qaıtys bolǵan. Arab, shaǵataı tilderin jaqsy bilgen dana qart Yrǵyzbaı áýletiniń syıly kisisine aınalǵan. Qunanbaı balalary ony «Áý aǵa» dese, Áýez aqsaqal Abaıdy «jıenjan» dep ataǵan.

Bórilige jaqyn jerde Eraly jazyǵy bar. Eraly – romandaǵy Bójeıdiń ákesi Keńgirbaıdyń babasy. Shubartóbede qos muńlyq – Eńlik pen Kebek jerlengen. Osy oqıǵa tuńǵysh ret 1892 jyly «Dala ýálaıaty» gazetiniń 31-36-sandarynda «Qa­­zaqtyń esinen ketpeı júrgen bir sózi» taqyrybymen jarııalandy. Odan keıin 1897 jyly «qazaqı turmystyq hıkaıat» bolyp jaryqqa shyqty.

Áset Medeýhanuly: «Abaı Bala Shaq­­paq degen jerde qaıtys bolǵan. Ol jer­den kóp bulaq bastaý alady. Odan ári Balqashqa qaraı aǵatyn segiz ózen boldy. Abaı zamanynda shóbi jel­kil­dep, tal-teregi maıysqan, ózen sýy bur­qyrap, bulaqtary aǵyp jatatyn jer­ler kóp bolǵan. Prezıdentimiz Q.Toqaevtyń Semeıge kelgeninde «Abaı­dy ulyqtaǵanda, Abaıdyń ákesi Qu­nan­baıdyń tarıh aldyndaǵy rólin umyt­paýymyz kerek» degeni kókeıimizde jattalyp qaldy. Qasym-Jomart Kemeluly bul joly Qu­nanbaı qorymyn qaıta jasap, Qunanbaıǵa arnap mýzeı ashýdy oblys ákimine tapsyrdy. Buryn Qazaqstanda Qunanbaıǵa arnalǵan mýzeı joq edi. Qazaq ómiriniń ensıklopedııasyna aınalǵan «Abaı jolynda» Qunanbaı men Abaıdy qansha qarsy qoısa da, báribir Abaıdyń artynda Qunanbaı aıǵaılap turady emes pe? Muhtar Áýezov 1933 jyly jarııalaǵan bir maqalasynda Qunanbaıdy «birbetkeı, namysqoı adam» dep sıpattaıdy. 1826 jyly Qarqaraly okrýgi ashylǵanda, Abaıdyń atasy О́s­kenbaı Yrǵyzbaıuly tobyqty elinde tuń­ǵysh starshyn bıligine ıe bolǵan. Yrǵyzbaı áýleti osy eldi toqsan jyl boıy bıledi. 1916 jyly Kákitaıdyń balasy Bilál eń sońǵy bolys boldy. Abaı da qatarynan on segiz jyl bolys boldy.

Yrǵyz aýdanynan kelgen delegasııa jol boıy M.Áýezovtiń «Eńlik-Kebek» pesasy alǵash kórinis bolyp qoıylǵan Oıqudyq jazyǵyna da aıaldady. Bul jerden taǵdyr tálkegine túsip, at súıretip óltirgen qos muńlyq ajal qushqan tóbe de qashyq emes. El aýzynan jetken sóz. Eńlik pen Kebek adal qushqanda, Shyń­ǵys­taýdyń úńgirinde jylap qalǵan náres­teni aýyldaǵy emshi jasyrynyp baryp alyp, alys aýylǵa aparyp tastaıdy. Ná­res­teniń esimi Ermek eken. Odan habar joq. Birneshe ǵasyr burynǵy kúńgirt tart­qan oqıǵalardy tiriltetin eldiń esti de, eskerimdi azamattary ekeni anyq. Al tarı­hı-kıeli oryndardy qalpyna keltirý batyrlarymyzdyń qany, arýlardyń kóz jasy sińgen, túrli oqıǵa ótken jerlerdi anyqtaýdan bastalady. Ol úshin qazaqtyń aýyzsha tarıhyn júıeleý kerek. Abaı jurtyna barǵan sapardan soń osyndaı oı túıdik.

 

Aqtóbe – Shyǵys-Qazaqstan – Aqtóbe

Sońǵy jańalyqtar

Jetisý oblysynyń TJD basshysy taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • Búgin, 15:08

Aralda jol apatynan bir adam kóz jumdy

Oqıǵa • Búgin, 11:35

Qazaqstannyń eksport kólemi artty

Ekonomıka • Búgin, 09:52

Pleı-offtan tys qaldy

Fýtbol • Búgin, 08:43

Úshinshi orynǵa kóterildi

Sport • Búgin, 08:40

Úzdik tórttiktiń qatarynda

Tennıs • Búgin, 08:39

Kásipkerlerge push-habarlama jiberedi

Tehnologııa • Búgin, 08:37

Uqsas jańalyqtar