Al óz taý, kólderimizdegi jazataıym oqıǵalardyń qaýpin azaıtý úshin Almatyda 2019 jyldan beri taý týrısteri arasynda tanymal jerlerge marshrýttyq avtobýstar iske qosylyp, vızıt-ortalyqtar qurylyp, jaıaý soqpaqtar abattandyrylǵan-dy. Qala bıligi týrıster men qutqarýshylarǵa barynsha qolaıly jaǵdaılar jasaýǵa umtylǵanymen, áli de rettelýi tıis sharýalar bar. Aldymen týrıster ózi qalaǵan nysandarǵa qalaı jetedi, áńgimeni osydan bastaý kerek.
«Almaty aglomerasııasynyń taýly kýrorttarynda týrısterdiń kóbeıýin eskere otyryp, 2019 jyldyń naýryz aıynan bastap №209, №210, №211 baǵyttar boıynsha GAZ markaly 9 avtobýs júrgizilip, bular Balýan Sholaq Sport saraıynan Ski Park Pioneer men «Oı-Qaraǵaı–Lesnaıa skazka» taý kýrorttaryna deıin, sondaı-aq «Alma-arasan» shatqalyna deıin barady», dedi Almaty qalalyq Týrızm basqarmasy basshysynyń orynbasary Marlen Maralov.
Bıylǵy naýryz aıynan bastap Ortalyq stadıonnan bıik taýly «Aq bulaq» kýrortyna deıingi №224 baǵdar boıynsha taǵy úsh avtobýs iske qosyldy. Bul baǵyttar qazirdiń ózinde 80 myńnan astam adamǵa qyzmet kórsetken.
Sondaı-aq M.Maralov taý joldaryn abattandyrý men tórt kempıng aımaǵyn qurý máselesine qatysty: «Taýly jerlerdegi týrıstik ınfraqurylymdy jaqsartý maqsatynda myń shaqyrymnan astam jaıaý júrý marshrýttary sıfrlandyryldy, olardyń 500 shaqyrymy abattandyryldy. Barlyq sıfrlanǵan baǵyttar 2GIS jáne ViewRanger platformalarynda qoljetimdi», dedi.
Osy baǵyttar boıynda aqparattyq stendter, kórsetkishter, aqparattyq qalqandar, aqparattyq baǵanalar, oryndyq pen kúrkeler ornatylǵan. Barlyq navıgasııalyq stendterde QR-kodtar bar, onda týrıster marshrýttyń kúrdeliligimen ári uzaqtyǵymen jáne ótý ýaqytymen tanysa alady.
Bıyl Úlken jáne Kishi Almaty shatqalynda jalpy uzyndyǵy shamamen 172 shaqyrym taý marshrýttaryn abattandyrý josparlanyp otyr.
Sondaı-aq Týrızm basqarmasy basshysynyń orynbasary bıyl úlken Almaty kóliniń mańynda jalpy aýdany 950 sharshy metr jáne 800 sharshy metr vızıt-ortalyq pen glempıngtiń qurylysy bastalatynyn baıandady.
«Vızıt-ortalyqta sanıtarlyq-gıgıenalyq torap, tamaqtaný pýnkti, jazǵy terrasasy men tegin Wi-Fi bar týrıstik aqparattyq ortalyq bolady. Onda árbir adam týrıstik baǵyttar, soqpaqtar týraly aqparattyq qyzmetterdi, ulttyq park aýmaǵyndaǵy nysandardyń baılanys derekterin, sondaı-aq barlyq qajetti jaılylyqtary bar glempıngterdi ala alady», dedi M.Maralov.
Budan basqa, 2022 jyly Qazaq Ayul aýmaǵynda «Medeý Park Otel» qonaqúı kesheniniń logıkalyq jalǵasy bolatyn glempıng-otel salý josparlanǵan, ol 15 úıden turady. Byltyr jeke qarajat esebinen «Aıýsaı» shatqalynda, «Gorelnık» jylý kózinen joǵary, «Medeý» bazalyq ortalyǵy men Shymbulaqtyń eń bıik núktesinde tórt vızıt-ortalyq salynǵan edi.
Sapar ortalyqtarynda kelýshiler marshrýt kartalaryn alady jáne saıahatqa shyqpas buryn qajetti jabdyqty satyp alady. Eń bastysy, týrıster ózderi týraly jáne tańdalǵan baǵyt týraly barlyq aqparatty qaldyrady. Bul taýda joǵalý qaýpin azaıtady jáne qutqarýshylardyń jumysyn jeńildetedi. Aıta ketsek, sońǵy eki jylda TJD qyzmetkerleri 178 adamdy qutqarypty.
Smart-navıgatory men Wi-Fi-y bar kúrkeler
Týrızm basqarmasy alǵa tartyp otyrǵan málimetterge sensek, bıyl Almatyda taý týrısteriniń sany 4 esege artqan. Osyǵan baılanysty ákimdik saıahatshylar qaýipsiz ári jaıly demalýy úshin qajetti jaǵdaılar jasaý josparyna sáıkes, taýly marshrýttardyń shalǵaı toraptyq ýchaskelerinde jaz sońyna deıin týrıster panalaıtyn 15 kúrke salýy tıis.
Árbir úıshikte izdestirý, qutqarý qyzmetteri úshin kartaǵa jáne GPS-koordınattarǵa baılanǵan reperlik bastyrma da bolady. Tótenshe jaǵdaılar týyndaǵan kezde nemese aýa raıy kúrt qubylsa, bul úıshikterdi týrıster panalap, qajetti kómek jıyntyǵyn alýǵa múmkindik beredi. Bul kúrkelerden alǵashqy medısınalyq kómek jınaǵy, marshrýt kartalary, mobıldi qurylǵylardy zarıadtaý stansasy, jyly kórpe men buzylmaıtyn azyq-túlik jıyntyǵyn tabýǵa bolady.
Úıshiktiń janyna SOS spýtnıktik sıgnalyn qutqarýshylar pýltine engizý júıesi bar dińgekter ornatylmaq. Dińgekter shuǵyl áreket etý qyzmetterine qashyqtan qosylady (TJD/112).
Apat sıgnalyn berýge arnalǵan barlyq spýtnıktik jabdyqtar taýdaǵy úıshik konstrýksııasyna biriktiriledi, sondaı-aq machtalar Wi-Fi fýnksııasymen jabdyqtalady. Bul júıe shalǵaı taýly marshrýttarda qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan tájirıbesiz týrısterge arnalǵan. Paıdalanýshy ınterfeısi mınımaldy-daýystyq qońyraý túımesi, beıne qońyraý kamerasy men birneshe tildegi nusqaýlar bolady.
Qosymsha týrıstik navıgasııanyń biryńǵaı júıesin qurý men taýǵa shyǵýǵa arnalǵan smart-navıgator túrindegi qosymshany iske qosý boıynsha jumys júrgiziledi. Ol TJD bazasymen ıntegrasııalanady.
Sonymen birge bıyl Kishi jáne Úlken Almaty shatqaldarynda 2 baqylaý-qutqarý pýnkti salynady. Alǵash ret qurylǵan 16 adamnan turatyn taý qutqarýshylarynyń jasaǵy táýlik boıy kezekshilik etedi. «Tuıyqsý» shatqalynda qosymsha tikushaq alańy qurylady.
Týrızm qyzmetkerlerin daıarlaıdy
Osy shilde aıynda Almatyda bitken istiń biri – Qazaqstan-Shveısarııa týrızm jáne qonaqúı bıznesi ınstıtýtynda Shveısarııa baǵdarlamasy boıynsha týrızm qyzmetkerlerin daıarlaý bastaldy.
Aıtqandaı, Oqý ortalyǵynyń bazasynda Shveısarııa baǵdarlamasynyń stýdentteri ǵana emes, sonymen qatar Almaty tehnologııalyq ýnıversıteti men kolledjiniń meıramhana isi jáne qonaqúı bıznesi baǵdarlamasy boıynsha barlyq oqýshylar tájirıbeden ótedi.
Joba týrızm salasyndaǵy bolashaq mamandar úshin jańa jattyǵý bazasy bolady. Munda «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasy, Jumyspen qamtý ortalyǵy men kolledjder jasasqan «Jańa jumys oryndaryn qurý jáne jańa mamandyqtarǵa qaıta daıarlaý» kelisimi sheńberinde daıarlaý men biliktilikti arttyrý ortalyǵynyń stýdentteri bilim alady.
Qazaqstan-Shveısarııa týrızm jáne qonaqúı bıznesi ınstıtýtynyń dırektory Ǵalııa О́tebekovanyń aıtýynsha, stýdentterdi qabyldaý 2021 jyldyń qyrkúıeginde bastalady. Keshende bilim berý meıramhanasynda 10 nómirli shaǵyn qonaqúı qarastyrylǵan. Investısııa kólemi 750 mln teńgeni quraıtyn 10 jumys orny ashyldy.
Oqý meıramhana-qonaqúı kesheniniń maqsaty – týrızm, meıramhana jáne qonaqúı bıznesin basqarý salasynda zamanaýı bilim men praktıkalyq daǵdyǵa ıe, qazaqstandyq jáne sheteldik naryqta básekege qabiletti kásibı kadrlardy sapaly daıarlaý.
Jańa oqý ortalyǵy 30 oryndy quraıdy, ári qaraı 100 orynǵa deıin keńeıtilmek. Munda az qamtylǵan jáne kóp balaly otbasylardan shyqqan qala turǵyndary, sondaı-aq múmkindigi shekteýli adamdar bilim alady. Sabaqtar master-klass formatynda ótkiziledi.
Taǵy bir qyzyǵy, aspazdyq salasyndaǵy suranysqa ıe mamandyqtarǵa oqytý úshin Túrkııadan kásibı shef-kondıter Chetın Chalyshkan shaqyrylyp otyr. Oqý ortalyǵynyń túlekteri jumysqa ornalasý múmkindigine ıe bolady. Joba áleýmettik kásipkerlikti damytý aıasynda júzege asyryldy.
Seriktestermen baılanysty nyǵaıtý qajet
Osy shilde aıynda Almatyǵa ınvestorlardy tartý jáne ınvestısııalyq ahýaldy jaqsartý jónindegi Keńestiń otyrysy densaýlyq saqtaý, týrızm salasyndaǵy seriktestermen baılanysty nyǵaıtý máselesin attap ótken joq.
Megapolıstiń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn atap ótken Almaty qalasynyń ákimi Baqytjan Saǵyntaev Búkilálemdik banktiń reıtınginde Almatynyń bıznesti júrgizý boıynsha Qazaqstannyń barlyq óńiri arasynda birinshi orynda turǵanyn málimdedi.
Osy jyldyń alǵashqy 6 aıynda Almatyda negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııa kólemi 126,5%-ǵa ósti jáne 460,7 mlrd teńgeni quraǵan. Sondaı-aq ótken jyldyń kúzinde Fitch agenttigi Almaty qalasynyń BBB deńgeıindegi nesıelik reıtıngin bekitti jáne ınvestısııalar tartý máselelerinde operator bolyp tabylatyn «Almaty «ÁKK» AQ-na VVV deńgeıinde nesıelik reıtıng berildi, bul ınvestısııalar úshin táýekeldiń tómen deńgeıin kórsetedi.
EQDB-nyń Qazaqstandaǵy basshysy Agrıs Preımanıs osy Keńestiń birqatar ózekti máselelerdi, onyń ishinde sheteldik ınvestorlardy salyqtyq jáne kedendik ákimgerleý, vıza berý jáne kirýge ruqsat etý prosedýralaryn, tıisti ınfraqurylymdy qurý, jasyl ekonomıka qaǵıdattaryn engizý jáne sıfrlandyrý deńgeıin arttyrýǵa qatysty isterdi sheshýge múmkindik beretinin atap ótti.
Qazirge Almatyda týrızmdi tabys kózine aınaldyrý jolyndaǵy bitken isterdiń bir parasy osyndaı.
