Sondyqtan aýyl sharýashylyǵy salasyna, sonyń ishinde ınvestısııalyq jobalarǵa tıimdi shartpen nesıe berý jáne sol nesıelerdi kepildendirý – kezek kúttirmeıtin ıgi is. «Báıterek» ulttyq basqarýshy holdınginiń quramyndaǵy Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory ekinshi deńgeıli bankterdiń ınvestısııalyq jobalarǵa beretin nesıesin kepildendiredi. Osy bir qoldaý mehanızmi jóninde keńirek toqtalaıyq.
Investısııalyq jobany iske asyrýǵa bel baılaǵan «Shańyraq R» JShS Qordyń kepildigine qol jetkizip, onnan astam qajetti zamanaýı tehnıka satyp alypty. Aqmola oblysynda aýyl sharýashylyǵy daqyldaryn egýmen aınalysatyn seriktestiktiń egis kólemi áý basta 5 myń gektar bolǵan eken. Qazir 50 myń gektarǵa jetip qalǵan. Osynshama jerden alynǵan arpa, zyǵyr, kúnbaǵystardy tipti eksporttap ta jatyr.
«20 jyldan beri eginshilikpen aınalysyp kelemiz. «Halyq bankten» 1,4 mlrd ınvestısııalyq nesıe rásimdedik. Alaıda kepildikke qoıatyn múligimizdiń quny jetpedi. Sol úshin Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qoryna júgindik. Qor alǵan nesıemizdiń 700 mln teńgesin kepildendirdi. Sonyń arqasynda 6 kombaın, 2 traktor, taǵy da basqa kerek tehnıkalardy satyp aldyq», deıdi JShS dırektory Ýálı Rahmetov.
Nesıe somasynyń 85 paıyzyna deıin kepildik berý kásipkerler úshin keremet kómek bolyp tur. Qor ókilderiniń aıtýynsha, kepildendirý shartyna sáıkes bankten alatyn nesıe 5 mlrd teńgeden aspaýy tıis jáne jyldyq syıaqy mólsherlemesi 17 paıyzdan joǵary bolmaý kerek. Aıta keteıik, nesıe 10 jylǵa deıingi merzimge beriledi.
«Basym ınvestısııalyq jobalar iske qosylǵansha kepildendirý mólsheri 85 paıyzǵa deıin bolady. Joba tolyq iske qosylǵannan keıin 50 paıyzǵa deıin tómendeıdi», deıdi Qordyń Kepildendirý departamentiniń dırektory Tileýjan Serikmuhametov.
Kásibin keńeıtý úshin qarjy beretin múmkindik tapqanymen, sol qarjyǵa kepildigi – jetpegen Jańaarqa aýdanyndaǵy Ali bolysy sharýa qojalyǵy. Qojalyq basshysy О́mirjan Kópbosyn 54 bas asyl tuqymdy jylqy satyp alǵysy kelgen.
«Memlekettik kómektiń arqasynda qajet qarjyǵa qol jetkizdik. Tez arada kerek qujattardy jınap, bir aptanyń ishinde aqsha qolǵa tıdi. Satyp alynǵan mal basyna suryptaý jasaımyz dep otyrmyz. Biz jyl boıyna tebindep jaıylýǵa beıim muǵaljarlyq tuqymyn satyp aldyq. Nesıe esebinen mal basyn kóbeıttik, tipti alǵashqy tólderin de alyp jatyrmyz. Árıne, munymen toqtap qalmaımyz. Jańa baǵyttardy ıgerý úshin taǵy da qorǵa ótinish jasaý oıymyzda bar», deıdi О́mirjan Kópbosyn.
Kepildik alý úshin aldymen bank ruqsaty qajet jáne salyq boıynsha keshiktirilgen qaryzy bolmaýy kerek. Qarjylyq jáne banktik uıym aldyndaǵy ótelmegen qaryzynyń bolmaýy da erekshe mańyzǵa ıe. Nesıe uıymy nesıe rásimdeýge ruqsat bergennen keıin qujattar qorǵa jiberiledi. Qor kepildik usynýǵa kelisim bergen jaǵdaıda bank, fermer men Qor arasynda úshjaqty kelisimshart jasalady.
Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qorynyń kómegi arqasynda egis naýqanyn sátti támamdap, qysqa ýaqyt ishinde qajetti tehnıkaǵa qol jetkizip úlgergenderdiń biri – Qostanaı oblysyndaǵy «Aqsaı» JShS.
– «Bıyl aqpan aıynan bastap bankke baryp nesıe alýǵa talaptandyq. Alaıda qajetti somany alý úshin kepilge qoıar múlkimiz jetpedi. Sol kezde bizge Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qorynyń Qostanaı oblysyndaǵy fılıaly kómektesti. Kásiporyn jumysyna ekonomıkalyq taldaý jasaýǵa bir aptadaı ýaqyt ketti. Qoldaý kórsetkenderine alǵysymyz sheksiz. Qor tek kepildik usynyp qana qoıǵan joq, mamandar qujattardy rásimdeýge bastan-aıaq kómektesip, nesıe alǵanǵa deıin janymyzda boldy. Nátıjesinde, sáýir aıynda tehnıkalarymyz túgendelip, egin egýge tolyq daıyn boldyq. Sonyń arqasynda bıyl egis naýqanyn merziminen buryn aıaqtadyq», dep rızashylyǵyn bildirdi sharýashylyq basshysy Ǵalııa Ermekbaeva.
Qordyń Qostanaıdaǵy fılıalynyń dırektory Maqsat Qasymbekovtiń aıtýynsha, «Aqsaı» JShS-ne berilgen 411 mln teńge nesıeniń 205,5 mıllıon teńgesi kepildendirilgen. Sharýashylyq osymen segizinshi jyl qatarynan 14 myń gektar egis alqabyna bıdaı, zyǵyr, jasymyq egip keledi. Elý adam turaqty jumyspen qamtylǵan. Seriktestiktiń ózi oblys ortalyǵynan 100 shaqyrym jerdegi shaǵyn ǵana Borkı aýylynda ornalasqan. Aýyldaǵy 80 úıdiń halqyna osy «Aqsaı» seriktestigi jumys berip otyr. Sharýashylyq aýyl jurtyna jalaqy tóleýden bólek, aýyldyń áleýmettik máselelerin de sheshedi. Jyl saıyn eńbek ónimdiligi de artyp jatqanyn aıtady sharýashylyq ókilderi. Máselen, byltyr gektaryna 15 sentnerden ónim alǵan.
Qor Bank nesıelerinen bólek, kásipkerlerdiń «Eńbek» baǵdarlamasy arqyly nesıe seriktesteri men mıkroqarjy uıymdarynan alǵan shaǵyn nesıelerin de kepildendiredi. Máselen, endi bastaǵan kásipkerler nesıe somasynyń 85 paıyzyna deıin kepildik alsa, kópbalaly jáne az qamtylǵan otbasynan shyqqandardyń nesıesi 95 paıyzǵa deıin kepildendiriledi. Kepildendirý somasy 8000 AEK kóleminde bolady. Bul – 23 mln teńge qarjy.
Eń bastysy, aýyl kásipkerlerine qoldaý kórsetýge daıyn Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory bar. Qordyń qoldaýynyń arqasynda sharýalar egis alqaptaryn ulǵaıtyp, mal sanyn kóbeıtedi. Bir sózben aıtqanda, aýyl jurtynyń tabysy artyp, turmysy túzeledi.
