Iá, biz bul ǵylymı maqalanyń jarııalanǵanyn asyǵa kúttik. Sebebi kez kelgen ǵylymı ónertabystyń ólshemi – halyqaralyq jýrnalda jarııalanǵan zertteýdiń qorytyndysy jónindegi maqala. Onsyz ónertabysty óndiriske aınaldyrý qıyn. Reıtıngi joǵary jýrnalǵa shyqqan maqalaǵa sol salanyń álemdegi eń myqty mamandary resenzııa beredi. Buǵan deıin atalǵan maqalanyń birinshi avtory, osy vaksınany ázirleýshi ǵalymdar tobynyń jetekshisi, Bıologııalyq qaýipsizdik problemalary ınstıtýtynyń basshysy Kúnsulý Zakarıa bizge bergen suhbatynda: «Biz álemdik deńgeıdegi resenzentterden alǵashqy pikirdi alyp, olarmen tyǵyz baılanys ornatyp otyrmyz. Maqalamyz Amerıkadaǵy klınıkalyq zertteýlerdi jarııalaıtyn arnaıy jýrnalǵa tapsyryldy. Ony halyqaralyq dárejesi joǵary medısına ǵalymdary qarap jatyr», degen edi.
Minekeı, endi oqyrmannan súıinshi suraıtyn sát te keldi. Sebebi ǵylymı maqala Scopus halyqaralyq bazasyndaǵy 1-kvartılge kiretin, ǵylymı medısına salasyndaǵy bedeldi basylym – EClinicalMedicine jýrnalynda jarııalandy.
Bul – resenzenttermen kásibı qarym-qatynas júrgizý men kóp kúsh-jiger jumsalǵan jumystyń jemisi, sondaı-aq otandyq ǵalymdar eńbeginiń halyqaralyq deńgeıde moıyndalýy. Sebebi mundaı jýrnaldarǵa maqala jarııalaý keıde bir jyl ýaqytty talap etedi. Al ǵalymdarymyzdyń bıylǵy sáýirdiń 5-inde jiberilgen eńbegin atalǵan halyqaralyq jýrnal 4 aıdan soń jaryqqa shyǵardy. Maqalanyń taqyrybynan keıingi mańyzdy aqparatta: «2021 jyly 5 sáýirde kelip tústi, 2021 jyly 28 shildede qaıta qaraldy, 2021 jyly 28 shildede qabyldandy, 2021 jyly 14 tamyzda onlaın rejiminde qoljetimdi boldy», delingen.
Maqalanyń «Findings», ıaǵnı «Nátıjeler» atty bóliminde:
«QazCovid-in® vaksınasy qaýipsiz jáne aıtarlyqtaı tózimdi boldy, negizinen bolmashy jaǵymsyz áserler týdyrdy; eki synaqta da eleýli nemese aýyr jaǵymsyz oqıǵalar tirkelmedi. 1 fazalyq synaqta, MNA-da (MNA, ıaǵnı mıkroneıtralızasııa – vırýsty anyqtaýǵa arnalǵan óte sezimtal jáne arnaıy taldaý – A.Sh.) antıdene tıtriniń (sero konversııasy) tórt ese joǵarylaýy bar sýbektilerdiń paıyzy vaksınanyń birinshi dozasynan keıin 59%-dy qurady jáne ekinshi dozadan keıin 100%-dy qurady. 180-shi kúni plasebo (dárilik qýaty joq suıyqtyq) qabyldaǵan adamdardyń 40%-ynda ELISA (MNA sekildi taldaý) jáne MNA-men ólshenetin SARS-CoV-2 ınfeksııasyn boljaıtyn vırýsqa qarsy antıdeneler deńgeıiniń statıstıkalyq túrde joǵarylaǵanyn kórsetti», dep jazylǵan.
Ǵylymı eńbek avtorlary maqalanyń Discussion, ıaǵnı «Talqylaý» dep atalatyn bóliginde atap kórsetkendeı, 1 jáne 2-fazalyq klınıkalyq zertteýler QazCovid-in® vaksınasynyń bir nemese eki dozany alatyn 18 jastan 70 jasqa deıingi eresekterge qaýipsiz jáne jaqsy tózimdi ekenin dáleldedi.
Kelesi kezekte ǵalymdardyń 3-fazadaǵy zertteý nátıjesi týraly ǵylymı maqalasyn kútemiz. О́ıtkeni klınıkalyq synaqtyń sońǵy kezeńinde vaksınanyń deni saý adamdarǵa ǵana emes, densaýlyq jaǵdaıy boıynsha túrli toptarǵa jatqyzylatyn jandarǵa da qanshalyqty tıimdi ekeni anyqtalady.
