Is-sharany Qazaqstannyń Konstıtýsııalyq keńesi men «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy birlesip ótkizdi. Onyń jumysyna memlekettik qurylym dardyń basshylary, bedeldi halyqaralyq uıymdardyń, shetelderdiń konstıtýsııalyq baqylaý organdarynyń ókilderi, sondaı-aq belgili quqyq tanýshy ǵalymdar qatysty. Əlemniń otyz eliniń jetekshi mamandary ómirdiń barlyq salasynda aqparattyq tehnologııalardy qoldanýdy keńeıtý aıasynda konstıtýsııalyq-quqyqtyq damýdyń ózekti məselelerin talqylady.
Halyqaralyq sımpozıýmdy Konstıtýsııalyq keńestiń tóraǵasy Qaırat Məmı ashty. Ol kez kelgen memleket úshin Təýelsizdik búkilhalyqtyq qundylyq ekenin atap ótti.
– Respýblıkanyń qoldanystaǵy Konstıtýsııasy Təýelsizdik kontýryn túpkilikti resimdedi jəne barlyq salalardyń jedel damýy úshin qolaıly jaǵdaı jasady, – dedi Q.Məmı.
Is-shara barysynda Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń arnaıy joldaǵan quttyqtaýy oqyldy. Quttyqtaý hatta memlekettiń damýy Konstıtýsııa negizinde jalǵasyp kele jatqany aıtylǵan. Sonymen qatar qazirgi zamanǵy memleket pen azamattyq qoǵam jolyndaǵy barlyq iri jetistikter halyqtyń erik-jigerimen qabyldanǵan Ata Zańǵa negizdelgeni keltirilgen.
Memleket basshysy sımpozıým taqyrybynyń ózektiligin atap ótip, sıfrly damýdyń aýqymy men jyldamdyǵy halyqaralyq qoǵamdastyqtyń aldyna adam men azamattyń irgeli quqyqtary men bostandyqtarynyń saqtalýyn qamtamasyz etý, onyń zańdy múddelerin qorǵaý, sıfrly teńsizdikti joıý, qoǵam men memlekettiń sıfrly təýelsizdigin saqtaý sııaqty mańyzdy mindetter qoıyp otyrǵanyna nazar aýdardy.
Forým qatysýshylaryna Eýropa Keńesiniń Quqyq arqyly demokratııa úshin Eýropalyq Komıssııasynyń (Venesııa komıssııasy) Prezıdenti Djannı Býkıkkıo, Eýrazııalyq ekono mıkalyq odaq Sotynyń tóraǵasy Erna Aırııan jəne Germanııa halyq aralyq quqyqtyq yntymaqtastyq qory nyń bas dırektory Fraýke Bahler quttyqtaý sóz arnady.
Sımpozıým jumysy sıfrlandyrý jəne ulttyq egemendik, ınternet jaǵdaıynda adamnyń quqyqtary men bostandyqtarynyń kepil dikteri, sondaı-aq memlekettik organdardyń qoǵam men adam aldyndaǵy jaýap kershiligin arttyrý məselelerine arnalǵan úsh sessııadan turdy.
Birinshi sessııada Qazaqstannyń Strategııalyq josparlaý jəne reformalar jónindegi agenttiginiń tóraǵasy, «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń basqarýshysy Qaırat Kelimbetov baıandama jasap, AHQOnyń sıfrlandyrý men quqyqtyq júıe evolıýsııasyndaǵy róli týraly aıtyp berdi.
Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jəne aeroǵarysh ónerkəsibi mınıstri Baǵdat Mýsın sıfrlandyrý jəne tehnologııalardy damytý salasyndaǵy elimizdiń jetistikterine toqtaldy.
Əlemniń ər túkpirinen qatysýǵa nıet bildirgen belgili zańgerler tańdalǵan taqyryp boıynsha təjirıbe almasyp, oryn alǵan problemalardyń sheshý joldaryn talqylady. Atap aıtqanda, EQYU, Eýropa Keńesi, Venesııa komıssııasy, Konstıtýsııalyq Sot tóreligi jónindegi dúnıejúzilik Konferensııa, EAEO Soty, Germanııanyń Halyqaralyq quqyqtyq yntymaqtastyq qory, Germanııa Halyq aralyq yntymaqtastyq jónindegi qoǵamy, Halyqaralyq zańgerler odaǵy sekildi halyqaralyq qurylymdardyń zańgerleri oı-pikirlerin ortaǵa saldy.
Forýmnyń jumysyn Konstı týsııalyq keńestiń tóraǵasy Qaırt Məmı qorytyndylady.
Jıynǵa qatysýshylar Konstıtýsııanyń Təýelsizdiktiń negizi ekendigine jəne memlekettiliktiń basty elementterin qamtıtyndyǵyna bir aýyzdan nazar aýdardy.
– Ekonomıkany, basqarýdy jəneəleýmettik ómirdiń basqa da segmentterin sıfrlandyrý jaǵdaıynda quqyq qazirgi zamanǵy tehnologııalardyń əser etý obektisine aınaldy. Bul belgili bir dərejede buryn qalyptasqan uǵymdar men ınstıtýttardy qaıta qarastyrýdy qajet etedi. Bul proseste memlekettiń Negizgi Zańy sıfrly órkenıet aıasynda eskerilýi tıis irgeli prınsıpterdi anyqtaıdy, – dedi Q.Məmı.
Jıynda aıtylǵandaı, aqparattyq tehnologııalar birinshi kezekte adamnyń konstıtýsııalyq quqyqtaryn iske asyrýdyń tıimdiligin arttyrýǵa qyzmet etýi tıis. Pandemııa kezeńi osynaý qıyn-qystaý kezeńde sıfrly quraldar halyqtyń tynys-tirshiligin qamtamasyz etýdiń qajetti deńgeıin saqtaýǵa múmkindik bergenin kórsetti.
Forým qatysýshylarynyń pikirinshe, konstıtýsııalyq baqylaý organdary konstıtýsııalyq qundylyqtardy júzege asyrýda, damytýda jəne qorǵaýda mańyzdy ról atqarady. Əlemniń jetekshi quqyqtanýshylary jahandyq syn-qaterlerge jaýap izdeý maqsatynda yntymaqtastyqty odan əri kúsheıtý qajettiligin alǵa tartty.
Osylaısha, Qazaqstannyń Konstıtýsııalyq keńesi Azııalyq Konstıtýsııalyq sottar jəne balama ınstıtýttar qaýymdastyǵyna eki jyl tabysty tóraǵalyq etti. Endi 2021-2023 jyldarǵa arnalǵan bul mıssııa Mońǵolııanyń Konstıtýsııalyq Sotyna berildi. Uıymnyń týyn Mońǵolııanyń Tótenshe jəne ókiletti elshisi Lývsan Battýlga saltanatty túrde qabyldady.
Mońǵolııa Konstıtýsııalyq Sotynyń Tóraǵasy Chınbat Namjıl Azııalyq Qaýymdastyqtyń qarqyndy damyp kele jatqanyn jəne Azııa qurlyǵynda quqyq ústemdigin ornyqtyrýǵa eleýli úles qosyp otyrǵanyn məlimdedi. Mońǵolııalyq taraptyń kúsh-jigeri aldaǵy eki jylda qurylymnyń əleýetin odan əri kúsheıtýge baǵyttalmaq.
Forým qatysýshylary qazaqstandyqtardy Təýelsizdik mereıtoıymen quttyqtap, Sımpozıýmdy tabysty ótkizgeni jəne Azııalyq qaýymdastyqqa oıdaǵydaı tóraǵalyq etkeni úshin Qazaqstannyń Konstıtýsııalyq keńesine rızashylyqtaryn bildirdi.
