О́nerkásiptik saıasattyń ózekti máseleleri qaraldy

Atalǵan qujat jóninde baıan­dama ja­saǵan Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstri Beıbit Atamqulovtyń aı­týynsha, ónerkásip salasynyń zańnamalyq bazasyn jańartýdyń qajettiligi birqatar basty faktorǵa negizdelgen. Olardyń qatarynda ónerkásiptik saıasatty qaıta qaraý boıynsha batyl sharalardy talap etetin álemdik ekonomıka qysymy kúsheıýi, ulttyq ekonomıkanyń ózindik jetkiliktiligin qamtamasyz etý úshin bıznestiń naqty júıeli problemalaryn sheshý bar. Sondaı-aq energetıkalyq resýrstar men shıkizatqa álemdik baǵalardyń turaqsyzdyǵy jaǵdaıynda ındýstrııalandyrý saıasatynyń rólin kúsheıtý kózdelip otyr.

«Osy faktorlardy nazarǵa ala otyryp, zań jobasynyń maqsaty aıqyndaldy. Básekege qabiletti, joǵary tehnologııalyq, eksportqa baǵdarlanǵan ónim óndirisin ulǵaıtý arqyly sala damýynyń shıkizattyq modelinen ketip, óńdeýshi ónerkásiptiń turaqty damýyn qamtamasyz etý kerek», dedi vedomstvo basshysy.

Zań jobasynda 30-dan astam uǵym men termınniń anyqtamalary qarastyrylǵan. Sonyń ishinde ónerkásip, óńdeýshi ónerkásip, ónerkásiptik saıasat, Indýstrııa 4.0, shıkizattyq emes eksport jáne ózge de ózekti uǵymdar qam­tylǵan. Qoldanystaǵy memle­kettik retteý búkil jeke kásip­kerlik sýbektilerine baǵyt­talǵan. Alaıda ónerkásip kásip­oryn­daryna naqty nazar aýdaryl­maǵan. Osyǵan baılanysty jańa termınderdi reglamentteý tıimdi ónerkásiptik saıasatty qalyp­tas­tyrý úshin quqyqtyq negiz jasamaq.

«Zań jobasynyń basty ja­ńa­lyǵy – memlekettik yntalan­dy­rýdyń jańa sharalaryn jáne ınfraqurylymnyń element­terin bekitý boıynsha Úkimettiń quzy­retin engizý. Bul memlekettik appa­ratqa ıkemdilik pen jedeldikti beredi jáne bıznes úshin qajetti mańyzdy sheshimderdi ýaqtyly qabyl­daýdy qamtamasyz etedi. Memle­kettik yntalandyrý óńdeýshi ónerkásiptiń tıimdi kásip­oryn­daryna baǵyttalady. Bul úshin Basym taýarlar tizbesin qalyp­tastyrý jáne bekitý boıyn­sha ýákiletti organnyń quzy­reti kózdelgen», dedi Beıbit Atam­qulov.

Mınıstrdiń aıtýynsha, qazirgi tańda qosylǵan quny joǵary 4 myńnan astam taýar iriktelgen. О́ner­kásipti memlekettik ynta­landyrý sharalary tizbedegi taýarlardy óndirýshilerge ǵana kórsetilmek. Osyndaı memlekettik yntalandyrý sharalarynyń tıimdiligin qamtamasyz etý úshin óndiris kórsetkishterin arttyrý jónindegi talaptardy kózdeıtin qarsy mindettemeler engiziledi.

«Bul mindettemelerdiń oryndalýyna monıtorıng júrgizemiz. Kásiporyndar ony oryndamaǵan jaǵdaıda erejege sáıkes bıýdjet qarajatyn qaıta­rýǵa tıis. Budan basqa, básekege qabi­lettilikti arttyrý týraly kelisim jasaý arqyly kásiporyndarǵa yntalandyrý sharalarynyń keshendi túrin alý múmkindigi kózdelgen. Kelisim kásip­oryndarǵa óndiristik qyzmetti orta jáne uzaq merzimdi kezeńderge josparlaýǵa múmkindik beredi. Memlekettik yntalandyrý sharalarynyń barlyq tizimi zań jobasyn ázirleý barysynda da qaıta qaraldy. О́nimdi tehnologııalyq jańǵyrtýǵa jáne ilgeriletýge baǵyttalǵan jańa sharalar engizildi. Jalpy alǵanda, bıznes úshin yntalandyrýdyń 20-ǵa jýyq sharasy qoljetimdi bolady. Kásiporyndardyń suraýy boıynsha yntalandyrýdyń jańa ádisi – ónerkásiptik grant engi­ziledi. О́nerkásiptik grant birlesip qar­jy­landyrý jolymen óndiristi jańǵyrtýǵa beriledi»,  dedi mınıstr.

Osylaısha, kásiporyndardy tehno­logııalyq qaıta jaraq­tandyrý qamta­masyz etilip, shyǵarylatyn ónimniń sapasy arttyrylmaq. Sondaı-aq zań jobasynda О́nerkásipti damytý qorynyń mańyzdy máseleleri rettelgen. Qor jabdyqtardy satyp alýǵa lızıngtik qarjylandyrýdy, sondaı-aq 3 paıyzdan aspaıtyn mólsherleme boıynsha óner­kásip­tik-ınnovasııalyq jobalarǵa jeńildikpen kredıt berý sekildi yntalandyrýdy júzege asyrady.

«О́nerkásiptik saıasatty iske asyrý monıtorıngi ónerkásiptik-ınno­va­sııalyq jobalardyń tizbesin aıqyn­daıtyn Biryńǵaı ındýstrııalandyrý kar­tasy arqyly júrgiziledi. Bul karta – qoldanystaǵy respýblıkalyq jáne óńirlik ındýstrııalandyrý kartalarynyń biriktirilgen jańa túri.

Biryńǵaı ındýstrııalandyrý kartasy jobalardy iske asyrý prosesin ortalyqtandyryp, qadaǵalaýǵa jáne týyndaǵan problemalarǵa ýaqtyly den qoıýǵa múmkindik beredi. О́nerkásiptik saıasatty qalyptastyrý jáne iske asyrý prosesine júıelilik pen keshendilik berý úshin qajetti quraldar jıyntyǵy quryldy.

Atap aıtqanda, Indýstrııalyq damýdy baǵalaý – ónerkásiptiń damýyna áser etetin quqyqtyq, ekonomıkalyq, qarjylyq jáne ózge de faktorlardy taldaýdy kózdeıtin jańa qural. Ynta­landyrý sharalaryn iske asyrýdyń tıimdiligin baǵalaý tásili áseri tómen yntalandyrý sharalaryn anyqtaýǵa múmkindik beredi, olar qaıta qaralady nemese múldem alynyp tastalady», dedi B.Atamqulov.

Zań jobasyna qatysty pikir bildirgen Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın atalǵan qujat óńdeý ónerkásibin damytý jáne ónerkásip salasynyń ınvestısııalyq tartymdylyǵy men eksporttyq áleýetin art­tyrýǵa baǵyttalǵanyn atap ótti.

Osy qujattaǵy jańalyq­tar­dyń biri – memlekettik qoldaý sharalaryn alýshy kásip­oryndar úshin qarsy min­det­temelerdi belgileý. Iаǵnı memleket ınvestısııalanǵan qarjydan naqty nátıje kútýge quqyly. Bul rette Nur­lan Nyǵmatýlın memlekettik qoldaý shara­laryn qoldaný kezinde bızneske múm­kin emes mindettemelerdi júktemeý kerek­tigine nazar aýdardy.

«Máselen, memleketten qoldaý kútken kásipker óz bıznesin qalaı josparlaıdy? О́ıtkeni ol ózinen ne talap etiletinin bilmeıdi ǵoı. Kásipker qatań talaptan qutylý úshin sheneýniktiń aldyna baryp, ótinish jasa­ýyna týra keledi. Ári qaraı túsi­nikti. Sheneýnikke eshqandaı baqy­laýsyz sheshim qabyldaýǵa múm­kindik berilip, birden sybaı­las­tyq quqyqbuzýshylyqqa jol ashylady. Sondyqtan bul nor­many úkimettik nusqa boıynsha qaldyrýǵa bolmaıdy», dedi Májilis Tóraǵasy.

Sonymen qatar Nurlan Nyǵma­týlın memlekettik qoldaýǵa jú­gingen kásipkerlerge talapty tym qatańdatýǵa bolmaıtynyna da nazar aýdardy. Osyǵan oraı, jumys tobyna jaýapty mınıstrlikpen birge ekinshi oqylymǵa deıin tıisti mindettemeler jónindegi normany naqty, anyq jáne túsinikti etip tolyqtyrý qajettigin aıtty.

Jalpy otyrysta kórneki aq­parat máselelerine qatysty túze­týler ekinshi oqylymda maqul­dandy. Zań jobasynyń maqsaty – orfografııa normalaryn jáne mátinderdiń teń túpnusqaly aýdarmasyn saqtaý jónindegi talaptardy belgileý arqyly derektemeler men kórneki aqparatty ornalastyrý máseleleri bo­ıynsha qoldanystaǵy zańnamany odan ári jetildirý.

«Saılaýshylar jıi kóteretin taqy­ryp­tardyń biri – kórneki aqparat­taǵy qa­zaq tilindegi jazylatyn mátinniń saýat­syzdyǵy, keıbir jaǵdaıda tipti qa­zaq tilindegi mátinniń bolmaýy. Osy­ǵan baı­­lanysty naqty talaptar engi­zildi», dedi Májilis depýtaty Berik Ábdi­ǵalı­uly.

Jalpy otyrysta depýtattar «Qazaq­stan Respýblıkasyndaǵy Adam qu­qyqtary jónindegi ýákil týraly» zań jobasyn jáne oǵan ilespe zań jobalaryn jumysqa aldy.

Budan bólek, Májilistiń komı­tetteri jumysqa alǵan zań jo­balarynyń qatarynda «Qazaq­stan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine quqyq qorǵaý organdary, prokýratýra jáne sot arasynda ókilettikterdiń jáne jaýapkershilik aımaq­ta­rynyń ara jigin ajyrata otyryp, úsh býyndy modeldi engizý má­se­leleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» jáne «Janýarlarǵa jaýap­ker­shilikpen qaraý týraly» zań jobalary bar.

Otyrys sońynda Májilis depýtattary memlekettik organdar basshylaryna depýtattyq saýaldaryn joldady.