Qazirgi tańda Almaty elimizdiń IJО́-niń 30-ǵa jýyq paıyzyn qamtıdy. Munda venchýrlyq ınvestısııanyń 50 paıyzy men myńnan astam startap shoǵyrlanǵan. Qalada 30-dan astam joǵary oqý orny, 80-nen asa kásiptik-tehnıkalyq kolledj bar. Ǵylymı-zertteý ınstıtýttary men ortalyqtardyń sany 200-ge jýyqtaıdy. Elimizdiń ǵylymı áleýetiniń 70 paıyzy jáne bıznestiń 30 paıyzdan astamyn ıelenip otyrǵan alyp shahar ǵylym men bıznesti ıntegrasııalaýda orasan zor áleýetke ıe desek bolady. Endigi kezekte iskerlik qalasyn ǵylymı-tehnologııalyq, ınnovasııalyq klaster deńgeıine jetkizý kózdelip otyr. Osy maqsatta bıyl jyl sońyna deıin Almaty ákimdigi men MOST Holding IT-startaptar men jetilgen IT-kompanııalar úshin mamandandyrylǵan «Almaty AI Hub» ashýdy josparlady. Jobanyń maqsaty – tolyqqandy ekojúıe quryp, qalany óńirlik IT-habqa aınaldyrý. Onyń barysynda bilim berý, jumys keńistigi men qarjylandyrý tetikterin damytyp, sarapshylar keńesin uıymdastyrý kózdelgen.
Jaqynda Jasandy ıntellekt jáne sıfrlyq damý mınıstri Jaslan Mádıev qalaǵa kelgen iskerlik sapary aıasynda «Almaty AI Hub» ornyn anyqtap, ınfraqurylymyn jetildirýdi tapsyrdy. Sondaı-aq startaptarǵa tartymdy keńistik qurý maqsatynda elimizdiń ońtústik-shyǵysyndaǵy AI-ekojúıesin damytý ortalyǵynyń mańyzyn, shahardyń zamanaýı sıfrlyq standartty ıgerýde kóshbasshy bolýy qajettigin atap ótti.
«Ǵylymdy kommersııalandyrý odaǵy» RQB vıse-prezıdenti, «Atameken» kásipkerler palatasy Almaty aımaqtyq ınnovasııalyq keńesiniń múshesi Jumabaı Dilmanovtyń aıtýynsha, elimizdiń Ortalyq Azııada sıfrlyq modeldeý ortalyǵyna aınalý múmkindigi joǵary. Al iskerlik qalasynda ǵylymı-tehnologııalyq, ınnovasııalyq klaster qurýǵa tolyqqandy negiz bar.
– Álemdik tájirıbe kórsetkendeı, jańa tehnologııalyq baǵyttyń deni ǵylymı ortalyqtar men ýnıversıtetterdiń aınalasynda qalyptasady. Dál osy ortada keıin ulttyq jáne halyqaralyq deńgeıdegi iri jobalarǵa aınalýy múmkin ıdeıalar týady. Búginde sıfrlyq modeldeý, sýperkompıýterlik esepteýler jáne sıfrlyq balama tehnologııalary ǵylymı-tehnologııalyq damýdyń mańyzdy baǵytyna aınalyp otyr. Ásirese Ortalyq Azııa elderi úshin bul sala aıryqsha mańyzǵa ıe. Sonymen birge óńirdiń tabıǵı jaǵdaıy kúrdeli, ınfraqurylym júıesi aýqymdy bolǵandyqtan, sý resýrstary, klımat, kólik, energetıka jáne ekologııa salalarynda ǵylymı negizdelgen boljamǵa suranys artyp keledi. Osyndaı jaǵdaıda joǵary ónimdi esepteýler men úlken derekterdi taldaý baǵytynda jumys isteıtin ǵylymı ortalyqtardy damytý strategııalyq mánge ıe bolýy yqtımal. Mundaı ortalyqtar ǵalymdardy, ınjenerlerdi, IT kompanııalardy jáne ındýstrııalyq seriktesterdi kúrdeli sıfrlyq modeldeý jobalaryna biriktirýge qabiletti. Bul úrdiste joǵary oqý oryndarynyń róli erekshe. Ǵylymı mektepteri, zerthanalary jáne zertteý ınfraqurylymy bar ýnıversıtetter jańa tehnologııalyq ekojúıelerdiń qalyptasýyna negiz bolady. Bolashaqta mundaı bastamalar ǵylym men tehnologııanyń damýyna ǵana emes, sonymen qatar óńirdegi halyqaralyq ǵylymı yntymaqtastyqtyń jańa baǵyttarynyń qalyptasýyna yqpal etedi. Sondyqtan sýperkompıýterlik esepteýlerdi, sıfrlyq modeldeýdi jáne sıfrlyq egizder jobalaryn damytý elimizdiń ǵylymı-tehnologııalyq áleýetin kúsheıtetin mańyzdy faktordyń biri, – deıdi J.Dilmanov.
Ázirshe, qalada IT-startaptarǵa biryńǵaı keńistik joq. Bir jaǵynan, olar shashyrańqy ornalasqan. Biryńǵaı keńistik qurý básekelestikti yntalandyryp, mamandandyrylǵan ortany jyldam qalyptastyrady. IT-kásipkerlikti qoldaý úshin kózdelip otyrǵan «Almaty AI Hub»-tyń áleýeti zor bolmaq. «Almaty Investment Initiative» iskerlik kezdesýinde Almaty ákimdiginiń sıfrlandyrý basqarmasynyń bastyǵy Oljas Jańabek «MOST Holding»-pen birlesken jobanyń ereksheligine toqtaldy. Maqsaty – startaptardy damytýmen qatar sheshimderin naryqqa engizý. Kólik júıesinen bastap, densaýlyq saqtaý salasyndaǵy ózekti máselelerdi tehnologııa kómegimen sheshýge yqpal etý. Onyń aıtýynsha, kóptegen damyp kele jatqan naryqta startaptar qanatqaqty joba deńgeıinde qalyp qoıady. Sondyqtan qala ekonomıkasyn damytýda ınnovasııany jumys quraly retinde qoldanýǵa naqty qadam jasalyp jatyr.
«MOST Holding» basshysy Pavel Koktyshevtiń aıtýynsha, «Almaty AI Hub» jańa venchýrlyq ekojúıesiniń mýltıplıkatory 300 mln dollardy quraýy múmkin. Salynǵan árbir dollar qalalyq logıstıkany damytýdan bastap, qonaqjaılylyq óndirisi men jańa jumys ornyn qurýdan bıýdjetke túsetin túsimdi arttyrady. Bul ıdeıany iske asyrýǵa degen talpynystan týyndap otyr. Ádette ınvestorlar startaptardyń alǵashqy kezeńine ınvestısııa salýǵa qulshyna bermeıdi. Mundaı úlgi halyqaralyq tájirıbede de bar.
Sondaı-aq «Most Holding»-pen birlesken bastamada Almaty ákimdiginiń sıfrlandyrý basqarmasy ınnovasııalardy damytý tásilin júıeli túrde damytý, jekelegen jobalardy qoldaýdan bastap, tolyqqandy ınvestısııalyq habty qalyptastyrýǵa deıingi mejeni qarastyrady. Jobada 250 startapqa arnalǵan eki jyldyq akselerasııalyq baǵdarlama bar. Osy ýaqyt ishinde startapqa ınvestısııa tartý, syrtqy naryqqa baǵdarlaý kózdelgen. Qala ákimdigi kólik, týrızm, ekologııa, energetıka, bilim berý, densaýlyq saqtaý sııaqty basym baǵyttardy damytýda baǵdarlamanyń ortalyq úılestirýshisi jáne tapsyrys berýshisi sanalady. Eki jyl ishinde toǵyz akselerasııa qorytyndysyna sáıkes MOST IT Hub 60 mln dollar ınvestısııa tartýdy, 45 jobany eksportqa shyǵaryp, 15 jobany Almatyda synaqtan ótkizýdi josparlap otyr. Bul startaptar «AlmatyAI Hub»-ta tirkeledi. Sonymen birge Astanadaǵy Fınteh-habta rezıdentterge salyq jeńildikteri, ónimderdiń belgili bir sanattary boıynsha jáne shıkizat ımportyna qosymsha qun salyǵynan bosatýǵa qoldaý kórsetilmek. Al «Astana Hub»-ta tirkelgen 2 myń startaptyń 800-den astamy Almatyǵa tıesili. «Almaty AI Hub» tehnologııalardy eksporttaýmen qatar kásipkerlik daǵdylardy da ımporttaıdy. Mundaı qadamdar damyǵan ınovasııalyq habtar tájirıbesine tán. Sarapshylardyń aıtýynsha, qazirgi tańda kóptegen otandyq startap shetel naryǵyn baǵyndyryp jatyr. Eger ınvestısııalyq qoldaý bolsa, iskerlik qalasynda Kremnıı alqabyndaǵydaı Qazaqstan tájirıbesindegi ınnovasııalyq ortalyqty damytýǵa ábden bolady.
ALMATY
