Qazaq fýtbolyna serpilis qajet

Taǵy da 0:2

Eń aldymen eresekter quramasynyń oıynyna toqtalsaq. Elordadaǵy «Astana Arena» stadıonynda Fınlıandııa qura­ma­syn qabyldaǵan jerlesterimiz óz ala­ńynda taǵy da 0:2 esebimen je­ńilip qaldy. Taǵy da dep ekpin túsirip aı­týymyzdyń sebebi, osydan 4-5 kún buryn qazaqstandyq fýtbolshylar Bosnııa jáne Gersegovına quramasynan da dál osyndaı eseppen utylyp edi. Jáne de eki matchtaǵy goldardy da qaqpamyzǵa tek bir fýtbolshy soqty. Atap aıtqanda, bosnııalyqtar sapynan Belgııanyń jo­ǵary chempıonatynda óner kórsetetin Smaıl Prevlıak dýbldiń avtory atansa, skandınavııalyqtardan Aǵylshyn Premer-lıgasyndaǵy (APL) «Norvıch» klýbynda oınaıtyn Teemý Pýkkı Igor Shaskıı qorǵaǵan qaqpany eki márte dál kózdedi.

Ulttyq quramanyń bas bapkeri Talǵat Baısýfınov pen onyń shákirtteri Fın­lıandııamen oıyn osy irikteý kezeńinde óz alańymyzda ótkizetin jáne 2021 jyl­ǵy «Astana Arenadaǵy» sońǵy match ekenin jaqsy bildi. Sondyqtan fýt­bol­shylar osy kezdesýde baryn salyp, qalaıda jeńiske jetýdiń amalyn qa­rastyryp, stadıonǵa jınalǵan jáne matchty teledıdar arqyly tamashalaǵan myńdaǵan (mıllıondaǵan) jankúıerge qýanysh syılaýǵa umtylýy tıis edi. О́ıtkeni irikteý básekeleri bastalǵan bette fýtbolshylarymyzdyń Ýkraınamen eki márte teń oınaýy, syrt alańda sońǵy mınýttarda Bosnııadan bir upaı oljalap ketýi, fınlıandııalyqtardan solardyń alańynda bir-aq dop aıyrmasymen jeńilýi qazaqstandyq jankúıerlerdi jeńiske úmittendirgeni ras-tyn. Jalpy osyndaı nátıjelerden keıin bir jeńistiń bolary sózsiz sekildi kóringen. О́kinishke qaraı, Qazaqstan fýtbolshylary jeńis bylaı tursyn, óz alańymyzdaǵy eki oıynda da teń nátıje kórsete almaı, abyroısyzdyqqa ushyrady. Statıstıkaǵa kóz júgirtsek, bul – Qazaqstan qura­masynyń qatarynan toǵyzynshy jeńilisi eken. Jerlesterimiz sońǵy ret 2020 jyl­dyń 9 qyrkúıeginde jeńis týyn jel­biretken-di. Ulttar lıgasy aıasynda syrt alańda ótken oıynda otandastarymyz Lıtva quramasynan 2:0 esebimen basym túsken bolatyn. Al «Astana Arenada» jeńiske jetpegenimizge eki jyldyń júzi boldy. 2019 jyldyń maýsymynda Qa­zaqstan Eýropa chempıonatynyń irik­teý kezeńinde San-Marıno quramasyn qabyldap, 4:0 esebimen utqany esimizde. Mine, osy ýaqyttan beri otandyq jan­kúıer­ler fýtbolshylarymyzdyń jeńi­sine sýsap keledi.

Osy irikteýdegi sátsizdigimizge ult­tyq quramadaǵy fýtbolshylardyń turaq­syzdyǵy da sebep bolǵan sııaqty. Talǵat Baısýfınov irikteý kezeńindegi jeti týr boıy bir pozısııaǵa ártúrli oıynshylardy qoıyp kórdi. Birde-bir fýtbolshy qatarynan jeti oıynǵa qatysqan emes. Sóıtip fýtbolshylar bir quramǵa úırenbegendikten, bir-birine pas berý kezinde jıi qatelesip, oıynnyń deńgeıin túsirip aldy. Sonymen qatar bas bapker osy irikteýde úsh qaqpashymen oınady. Bireýi sál qatelik jiberse, kelesi oıynǵa basqa qaqpashyny shyǵara salady. Endi kelesi aıda Fransııamen ótetin oıynda ulttyq quramanyń jas qaqpashysy Muhamedjan Seısenge senim artsa da tańǵal­maımyz.

Sondaı-aq keshegi match qazaqstandyq fýtbolshylar eýropalyq klýbtarda oınamaıynsha jáne balalar fýtbolyna tıisti deńgeıde kóńil bólinbeıinshe aldaǵy 50 jylda da kósegemizdiń kógermeıtinin, osy turǵan deńgeıimizde qala beretinimizdi taǵy bir márte dáleldep berdi. Máselen, bir oıynnyń taǵdyryn Fınlıandııa quramasynyń APL-da oınaıtyn shabýylshysy sheship ketti. «Norvıch» fýtbolshysy Teemý Pýkkı qorǵaýshylarymyzdyń qate­liginiń jáne óz sheberliginiń arqa­synda birinshi taımnyń sońynda esep ashsa, ekinshi taım basynda da kerek jerden tabylyp, Shaskııden qaıtqan dopty op-ońaı qaqpaǵa toǵyta saldy. Bizdiń ulttyq quramaǵa da dál osyndaı oıynshylar kerek-aq!

Qazaqstan quramasy aqyry jeńiske jetpeıdi eken, nege osyndaı oıyndarda qarsylastaryna qarap, dopty qalaı tebý kerektigin, dopty bas salyp alǵa qaraı tebe bermeı, pasty aqylmen, oılanyp baryp berýdi úırenbeıdi eken?! ÝEFA-da júrgenimizge keler jyly 20 jyl tolady. Osy ýaqyt aralyǵynda tómengi deńgeıden orta deńgeıge deıin kóteriletin ýaqyt boldy ǵoı. Biraq ulttyq quramanyń 2002 jylǵy deńgeıi qandaı bolsa, qazir de sol shamada.

Toptaǵy jaǵdaıǵa kóz salar bol­saq, bul jeńilisten keıin Talǵat Marýa­uly­nyń shákirtteri úsh upaımen ózderine tıesili sońǵy oryndy «saqtap» qaldy. Al syrt alańda úsh upaıǵa qol jetkizgen Fınlıandııa 8 upaımen úshinshi satyǵa kóterildi. Sonymen qatar toptaǵy ekinshi oıynda Ýkraına quramasy Kıevte Bosnııa jáne Gersegovına fýtbolshylaryn qabyldap, 1:1 esebimen teń tústi. Sóıtip Ýkraına 9 upaımen ekinshi orynǵa jaıǵasty. Bosnııalyqtar 7 upaımen tór­tinshi orynda tur. Alty oıynnan keıin 12 upaı ıelengen Fransııa – kósh basynda. Ázirshe Qazaqstannan basqa quramalar álem chempıonatyna barýdan kúder úzgen joq.

Fınlıandııaǵa qarsy ótken kezdesýden keıin baspasóz máslıhatyna qatys­qan ulttyq quramanyń bas bapkeri Tal­ǵat Baısýfınov óz alańymyzda ótken eki oıynnyń birinde jeńiske jetýdi armandaǵanyn aıtty. «Tym bolmasa, bir oıynda jeńiske jetsek qoı degen armanymyz, maqsatymyz bolǵan edi. Biraq bul eki kezdesýde de jeńildik. Basqa ne aıtýǵa bolady... Biz eki retinde de óz oıyny­myz­dy kórsete almadyq», dedi Talǵat Baısýfınov.

Bas bapker Bosnııamen ótken oıynnan keıin fýtbolshylar ol matchqa psıho­logııalyq turǵydan daıyn bol­maı shyqty dep málimdegen edi. De­gen­men keshegi oıynda Qazaqstan quramasynyń qorǵaýshysy Erkin Tapalov psıhologııalyq turǵydan eshqandaı máse­le bolmaǵanyn atap ótti. «Bizdiń fýtbolshylarda psıhologııalyq problema bar dep aıtpas edim. Bul oıynda bizge qorǵanysta salqynqandylyq jetispedi. Psıhologııalyq qysym bizge eshqandaı áser etken joq. «Astana Arenadaǵy» sońǵy oıynda jeńiske jetýdi kózdep edik, biraq jeńiske jetý qolymyzdan kelmedi. Sol úshin jankúıerlerden keshirim su­raımyn. Bizdi qoldap, sońǵy mınýtqa deıin alǵa jetelegenderi úshin kóp rahmet», dedi Erkin Tapalov.

Endi Qazaqstan ulttyq quramasy álem chempıonatynyń irikteý kezeńindegi sońǵy oıynyn 13 qarashada syrt alańda Fransııa fýtbolshylarymen ótkizip, jyldy qorytyndylaıdy.

Jigersiz jastardyń jeńilisi

2023 jyly 21 jasqa deıingi quramalar arasynda ótetin Eýropa chempıonatynyń irikteý kezeńine qatysyp jatqan Qazaqstan jastar (U-21) quramasy Qaraǵandyda Túrkııa fýtbolshylarymen kezdesip, 0:1 esebimen jeńilip qaldy. Oıynnyń 27-mınýtynda Enıs Destannyń soqqan goly Túrkııaǵa úsh upaı syılady. Qaırat Nurdáýletov shákirtteri munyń aldynda óz jerimizde Belgııadan 3:1, syrt alańda 2:0 jáne Danııadan 1:0 esebimen jeńilip qalǵan edi. Tórt oıynnan keıin birde-bir upaı oljalaı almaǵan fýtbolshylarymyz ádettegideı topta eń sońǵy orynda tur. Túrkııa jastary 4 upaımen úshinshi ory­nǵa kóterildi.

Sonymen qatar 19 jasqa deıingi jas­óspirimder arasyndaǵy Eýropa chem­pıo­natynyń irikteý oıyndaryna qatysyp jatqan quramamyz da ózderiniń kezekti oıynyn ótkizip, Soltústik Irlandııa fýtbolshylarynan 2:1 esebimen utyldy. Qata­rynan úsh oıynda jeńilgen jasós­pirimderimiz de topta sońǵy orynda qalyp otyr.

Mine, bul – bir kúnde ótkizgen qazaq fýtbolshylarynyń úsh býynynyń «ná­tıjesi». Sońǵy eki quramanyń ókil­de­ri áne-mine degenshe elimizdiń bas qura­ma­synda dop tebedi. Jasóspirimder, jas­tar quramasy sapynda júrgen shaǵynda ábden jeńilip-jeńilip, eresekter dýyna qosy­lamyn degenshe jeńistiń ne ekenin umytyp qalatyn fýtbolshylardan táýir nátıje kútýdiń ózi qısynsyz sııaqty.

...Olımpııa oıyndarynda jarqyrap óner kórsetip, qos-qostan altyn medal ala almaýymyzǵa kedergi keltirgen pan­demııanyń fýtboldaǵy sátsizdigimizge esh qatysy joq shyǵar dep oılaımyz.