Kúnnen kún asqan saıyn Sochıde ótip jatqan XXII Qysqy Olımpııa oıyndary báıgesi tórindegi báseke kúsheıip keledi. Sol shaıqastardyń sharpýlary shyǵar, ondaǵy nátıjeler men kórsetkishter ár saıystan soń ózgerip, top basyndaǵylardyń talasyna túzetýler enip jatyr. Muny biz esebin berip otyrǵan seısenbi, 11 aqpan kúngi kestesi de kórsetip berdi.
Tańnyń tarapy Kanada quramasynyń jalpy esepte birinshi bolyp turǵanyna kýálik etkenimen, ekindi eńiske qulaǵan shamada kósh tizginin Norvegııa quramasy ustady. Al túnge qaraı medal sanyn arttyrǵan arystan jaldy túbek jigitteri sol tuǵyrlaryn tııanaqtaı tústi. Biraq negizgi qarsylastarymen altyn medal sany birdeı bolǵandyqtan, olardyń arqany keńge salýǵa áddileri joq-tyn. Buǵan qosa, sońdarynan «qos at minip, qýǵynǵa shyqqan» tegeýrindi tolqyn qarasynyń dúbiri de tym jaqynnan estile bastap edi.
Bul kúni 8 medaldiń jıyntyǵy saıysqa túskenderdiń de, olardy qyzyqtaýshylardyń da delebelerin qozdyryp, degbirlerin qashyrdy. Qazaqstan sportshylary osylardyń úsheýiniń úıirine úles qosty.
KО́N SADAQTYŃ KО́BESI KIM?
Olımpııalyq qozǵalystyń sonaý Per Kýberten zamanynda ómirge kelip, ónegege aınalǵan «Basty maqsat – jeńý emes, qatysý» degen qanatty qaǵıdasy búginde, sóz joq, óziniń áýel bastaǵy sol qundylyǵyn ýaqytpen birge birtindep joǵaltyp keledi. Qazir Olımpıadaǵa kelgenine ǵana máz bolyp, aınalasyna qyzyqtap qarap, aýzy ashylyp júretin ańqaýlar men ańǵaldar joq. Endigi olımpıadashylardyń kópshiligi kókireginde bir-bir kóldiń tolqyny týlap, bir-bir taýlardyń tóbeleri terbetilip turady. Sonyń ishinde munda tuıaq iliktirip kelgenderdiń keminde 70-80 paıyzy Oıyndardyń tuǵyryna kóterilip, moıynǵa júlde taǵyp qaıtýdy armandaıdy. Osyndaıda baıaǵy batyr babalarymyzdyń «Kón sadaqtyń ishinde kóbe buzar jebe bar» degen jyr joldary eriksiz oıǵa oralar edi. Sol kezde bizdiń búgingi sańlaqtarymyzdyń arasyndaǵy kúnderdiń kúni bolǵanda, tolarsaq terge tolǵanda, kóbe buzyp, jarq etip, jeke shyǵa keler kim eken, dep toqsan oıdyń tolǵaýyna túsemiz. Shynynda, kón sadaqtyń jebesi kim? Ol kesheden bastap syrǵanaq joldy sypyra tartýǵa kirisken konkıshi Denıs Kýzın (sýrette) be, álde búgin birinshi ret muzdy alańǵa mán qosatyn mánerlep syrǵanaýshy Denıs Ten be, bolmasa aqpannyń 14-inde óziniń basty jarysy – 15 shaqyrymǵa klassıkalyq ádispen júgirýge shyǵatyn shańǵyshy Alekseı Poltoranın be, qaısysy? Fransýz jazýshysy Onore de Balzaktyń «Shegiren bylǵarysyndaı» kún sanap qysqaryp kele jatqan osy ólsheýli ýaqyt qysqan shekti, munyń túıini tezirek sheshilgenin qalaıdy kóńili qurǵyr.
Alaıda, tap osy tolǵamnyń tolymdy bir tarqaýyn qaısybir kúni Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ózi berip úlgergen edi-aý. Bizdiń sol tujyrymnan asyp aıtarymyz joq. Al Prezıdent aqpannyń 7-si kúni Adlerdiń aýmaǵynda, dál jarys joldarynyń jonynda bizdiń olımpıadashylarmen kezdesýinde artyq-kemi joq: «Sizderdiń árqaısyńyzdyń olımpıadalyq lısenzııany jeńip alýyńyzdyń ózi – sporttyq joldaǵy úlken jetistik», degen edi. Rasynda da, solaı. Jahan júzinde tap osy lısenzııaǵa jete almaı, jolda qalǵan sportshylar qanshama! Endeshe, kil quıǵytyp shabatyn júırikterdiń ishinen sýyrylyp shyqqandardyń da árbiri qurmet pen qoshemetke ábden laıyq. Biraq dál sol kezdesýde Memleket basshysy álgindegi baǵadan keıin ile-shala: «Biz London Olımpıadasynan keıin sporttyq jetistikterimizdiń deńgeıin joǵary kótergen edik, men endi sizderge de sondaı jańa jeńister tileımin», degendi qosa aıtqan bolatyn. Demek, báribir kóbe buzar jebe kerek, jigitter! Onsyz bolmaıdy. Álbette, Per Kýberten myrzanyń eskertpesi de este, degenmen, bizdiń de óz bıigimiz bar ekenin kórsetetin kezeńimiz kelip-aq tur.
TAÝ BASYNDAǴY TARTYSTY TALAS
Bul kúni de bizdiń sportshylar qatysqan jarystar tús aýa bastaldy. Onyń dertesin shańǵyshy erlerdiń erkin ádistegi jeke sprınti aǵytty. Taý basyndaǵy «Laýra» kesheninde osylaısha shańǵy jarysynyń eń qysqa qashyqtyqtaǵy jarysyna da kezek keldi.
Mundaǵy jarystyń kórigin qyzdyrýǵa 86 shańǵyshy qatysty. Bizden osynyń aldyndaǵy jalpy uzyndyǵy 30 shaqyrymdyq klassıkalyq jáne erkin stılder boıynsha júgirýge qatysqan Alekseı Poltoranınniń ornyna osy kezge deıin trassaǵa shyǵa qoımaǵan Nıkolaı Chebotko jiberildi. Jigitterimiz arasynda eń táýir nátıjege de sol jetti. Kvalıfıkasııada 30-sóreden kóringen Nıkolaı shırek fınalda 5-oryndy mise tutyp, fınalǵa óte almady. Bul onyń qorytyndyda 25-orynǵa turaqtaǵanyn aıǵaqtap berdi. Al qalǵan eki jigitimiz – Roman Ragozın men Denıs Volotka irikteý saıysynyń qalyń burqaǵynda qalyp qoıdy. Olardyń enshilegen oryndary tıisinshe 33 jáne 58 boldy.
Jarystyń tuǵyry túgel Skandınavııa jigitterine buıyrdy. Úsh oryndy da tilderi men dilderi uqsas ulystardyń urpaqtary ıelendi. Atap aıtqanda, bas báıgeni norveg Ola-Vıgen Hattestad jeńip alsa, kelesi oryndarǵa shvedter Teodor Peterson men Emıl Iensson jaıǵasty. Negizgi kúres bulardyń aldyńǵy ekeýiniń arasynda ótip, ol márege jetkenshe tynǵan joq.
Bir táýiri, biz araǵa saǵattan astam ýaqyt salyp, tómendegi «Adler-Arena» keshenine kelgende, munda konkıshi áıelderdiń 500 metrlik jarysy áli aıaqtala qoımaǵan eken. Eki júgiristen turatyn márege bizden Ekaterına Aıdova qatysty. Álbette, ol «kóbe buzar jebemiz» emes edi. Byltyrǵy kúzde ǵana Astanada ótken Álem kýbogy kezeńi jarysyna qatysyp, aldyna jan salmaǵan tuıǵyndaı koreı qyzy Sang-Hva Vankýverdegi jeńisin jalǵastyryp, Olımpıadanyń ekinshi dúrkin chempıony atandy. Buǵan qosa, ol bir júgirisinde – 37,28, al qossaıys qorytyndysynda 74,70 sekýnd kórsetkishimen Olımpıadanyń eki birdeı rekordyn jańartty.
Nátıjesinde, kúmis medal Olga Fatkýlınaǵa, qola júlde Margot Boerge buıyrdy.
Bizdiń sportshylar báriniń sońynan áıelderdiń 10 shaqyrymdyq bıatlon jarysyna qatysty. Jasyratyny joq, biz ony kórýge barmadyq. Tipti, barǵymyz kelse de, qaıtadan taý basyndaǵy «Laýra» keshenine jetip úlgere almas edik. Onyń ústine, qyzdarymyzdyń sol saıystan mańdaılary jarqyrap shyǵa keletinderine kóńil ılanbady. Rasynda, solaı boldy. Belarýs qyzy Darıa Domracheva top jarǵan sol báıgede bizdiń sańlaqtardyń aldy – Elena Hrýstaleva kómbege 37-bolyp keldi. Sonan sońǵy Darıa Ýsanova 41-nátıje kórsetti.
Osymen, jarystyń taǵy bir kúni ótti. Al keshe keshke jarys jolyna shanashy qyzdar men konkıshi jigitter shyqty. Bulardyń úshinshi-tórtinshi júgiris túrinde bolǵan fınaldyq aıqasyna Elızaveta Aksenova, kelesisine Denıs Kýzın qatysty.
Serik PIRNAZAR,
«Egemen Qazaqstan» –
Sochıden.
_______________
DEREK PEN DÁIEK
● Qazirge deıin Olımpııa oıyndarynyń ártúrli arenalarynda ótetin jarystar úshin 924 802 bılet satyldy.
● Sochıdegi Olımpıadaǵa baılanysty Reseı armııasynyń kún tártibine ózgeris engizildi. Ońtústik áskerı okrýginiń áskerı qyzmetkerleriniń televızor, sonyń ishinde Olımpııa oıyndaryn kórýleri úshin qosymsha 4 saǵat bólindi. Bul tártip 23 aqpanǵa deıin saqtalady.
● Olımpıada astanasynda Moldovanyń elshiligi ashyldy. Dıplomatııalyq mıssııa kýrorttaǵy otelderdiń birine qonys tepti.
● Kýban ólkesiniń kitaphanalarynda olımpııalyq marafon kúnderi sportqa, salamatty turmys saltyna qatysty 4 mıllıonnan astam kitap pen jýrnal oqylypty.
● Olımpııa oıyndary translıasııasynyń reıtıngin AQSh telearnalary bastap tur. Bul elde 6-9 aqpan aralyǵynda ǵana 103,15 mln. adam Sochıge qaraı kóz tikken eken.
● Fılıppın mánerlep syrǵanaýshysy Maıkl Krıstan Martınes Olımpıadaǵa kelýge aqsha alý úshin anasynyń úıin kepilge qoıypty.
KО́N SADAQTYŃ KО́BESI KIM?
Olımpııalyq qozǵalystyń sonaý Per Kýberten zamanynda ómirge kelip, ónegege aınalǵan «Basty maqsat – jeńý emes, qatysý» degen qanatty qaǵıdasy búginde, sóz joq, óziniń áýel bastaǵy sol qundylyǵyn ýaqytpen birge birtindep joǵaltyp keledi. Qazir Olımpıadaǵa kelgenine ǵana máz bolyp, aınalasyna qyzyqtap qarap, aýzy ashylyp júretin ańqaýlar men ańǵaldar joq. Endigi olımpıadashylardyń kópshiligi kókireginde bir-bir kóldiń tolqyny týlap, bir-bir taýlardyń tóbeleri terbetilip turady. Sonyń ishinde munda tuıaq iliktirip kelgenderdiń keminde 70-80 paıyzy Oıyndardyń tuǵyryna kóterilip, moıynǵa júlde taǵyp qaıtýdy armandaıdy. Osyndaıda baıaǵy batyr babalarymyzdyń «Kón sadaqtyń ishinde kóbe buzar jebe bar» degen jyr joldary eriksiz oıǵa oralar edi. Sol kezde bizdiń búgingi sańlaqtarymyzdyń arasyndaǵy kúnderdiń kúni bolǵanda, tolarsaq terge tolǵanda, kóbe buzyp, jarq etip, jeke shyǵa keler kim eken, dep toqsan oıdyń tolǵaýyna túsemiz. Shynynda, kón sadaqtyń jebesi kim? Ol kesheden bastap syrǵanaq joldy sypyra tartýǵa kirisken konkıshi Denıs Kýzın (sýrette) be, álde búgin birinshi ret muzdy alańǵa mán qosatyn mánerlep syrǵanaýshy Denıs Ten be, bolmasa aqpannyń 14-inde óziniń basty jarysy – 15 shaqyrymǵa klassıkalyq ádispen júgirýge shyǵatyn shańǵyshy Alekseı Poltoranın be, qaısysy? Fransýz jazýshysy Onore de Balzaktyń «Shegiren bylǵarysyndaı» kún sanap qysqaryp kele jatqan osy ólsheýli ýaqyt qysqan shekti, munyń túıini tezirek sheshilgenin qalaıdy kóńili qurǵyr.
Alaıda, tap osy tolǵamnyń tolymdy bir tarqaýyn qaısybir kúni Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ózi berip úlgergen edi-aý. Bizdiń sol tujyrymnan asyp aıtarymyz joq. Al Prezıdent aqpannyń 7-si kúni Adlerdiń aýmaǵynda, dál jarys joldarynyń jonynda bizdiń olımpıadashylarmen kezdesýinde artyq-kemi joq: «Sizderdiń árqaısyńyzdyń olımpıadalyq lısenzııany jeńip alýyńyzdyń ózi – sporttyq joldaǵy úlken jetistik», degen edi. Rasynda da, solaı. Jahan júzinde tap osy lısenzııaǵa jete almaı, jolda qalǵan sportshylar qanshama! Endeshe, kil quıǵytyp shabatyn júırikterdiń ishinen sýyrylyp shyqqandardyń da árbiri qurmet pen qoshemetke ábden laıyq. Biraq dál sol kezdesýde Memleket basshysy álgindegi baǵadan keıin ile-shala: «Biz London Olımpıadasynan keıin sporttyq jetistikterimizdiń deńgeıin joǵary kótergen edik, men endi sizderge de sondaı jańa jeńister tileımin», degendi qosa aıtqan bolatyn. Demek, báribir kóbe buzar jebe kerek, jigitter! Onsyz bolmaıdy. Álbette, Per Kýberten myrzanyń eskertpesi de este, degenmen, bizdiń de óz bıigimiz bar ekenin kórsetetin kezeńimiz kelip-aq tur.
TAÝ BASYNDAǴY TARTYSTY TALAS
Bul kúni de bizdiń sportshylar qatysqan jarystar tús aýa bastaldy. Onyń dertesin shańǵyshy erlerdiń erkin ádistegi jeke sprınti aǵytty. Taý basyndaǵy «Laýra» kesheninde osylaısha shańǵy jarysynyń eń qysqa qashyqtyqtaǵy jarysyna da kezek keldi.
Mundaǵy jarystyń kórigin qyzdyrýǵa 86 shańǵyshy qatysty. Bizden osynyń aldyndaǵy jalpy uzyndyǵy 30 shaqyrymdyq klassıkalyq jáne erkin stılder boıynsha júgirýge qatysqan Alekseı Poltoranınniń ornyna osy kezge deıin trassaǵa shyǵa qoımaǵan Nıkolaı Chebotko jiberildi. Jigitterimiz arasynda eń táýir nátıjege de sol jetti. Kvalıfıkasııada 30-sóreden kóringen Nıkolaı shırek fınalda 5-oryndy mise tutyp, fınalǵa óte almady. Bul onyń qorytyndyda 25-orynǵa turaqtaǵanyn aıǵaqtap berdi. Al qalǵan eki jigitimiz – Roman Ragozın men Denıs Volotka irikteý saıysynyń qalyń burqaǵynda qalyp qoıdy. Olardyń enshilegen oryndary tıisinshe 33 jáne 58 boldy.
Jarystyń tuǵyry túgel Skandınavııa jigitterine buıyrdy. Úsh oryndy da tilderi men dilderi uqsas ulystardyń urpaqtary ıelendi. Atap aıtqanda, bas báıgeni norveg Ola-Vıgen Hattestad jeńip alsa, kelesi oryndarǵa shvedter Teodor Peterson men Emıl Iensson jaıǵasty. Negizgi kúres bulardyń aldyńǵy ekeýiniń arasynda ótip, ol márege jetkenshe tynǵan joq.
Bir táýiri, biz araǵa saǵattan astam ýaqyt salyp, tómendegi «Adler-Arena» keshenine kelgende, munda konkıshi áıelderdiń 500 metrlik jarysy áli aıaqtala qoımaǵan eken. Eki júgiristen turatyn márege bizden Ekaterına Aıdova qatysty. Álbette, ol «kóbe buzar jebemiz» emes edi. Byltyrǵy kúzde ǵana Astanada ótken Álem kýbogy kezeńi jarysyna qatysyp, aldyna jan salmaǵan tuıǵyndaı koreı qyzy Sang-Hva Vankýverdegi jeńisin jalǵastyryp, Olımpıadanyń ekinshi dúrkin chempıony atandy. Buǵan qosa, ol bir júgirisinde – 37,28, al qossaıys qorytyndysynda 74,70 sekýnd kórsetkishimen Olımpıadanyń eki birdeı rekordyn jańartty.
Nátıjesinde, kúmis medal Olga Fatkýlınaǵa, qola júlde Margot Boerge buıyrdy.
Bizdiń sportshylar báriniń sońynan áıelderdiń 10 shaqyrymdyq bıatlon jarysyna qatysty. Jasyratyny joq, biz ony kórýge barmadyq. Tipti, barǵymyz kelse de, qaıtadan taý basyndaǵy «Laýra» keshenine jetip úlgere almas edik. Onyń ústine, qyzdarymyzdyń sol saıystan mańdaılary jarqyrap shyǵa keletinderine kóńil ılanbady. Rasynda, solaı boldy. Belarýs qyzy Darıa Domracheva top jarǵan sol báıgede bizdiń sańlaqtardyń aldy – Elena Hrýstaleva kómbege 37-bolyp keldi. Sonan sońǵy Darıa Ýsanova 41-nátıje kórsetti.
Osymen, jarystyń taǵy bir kúni ótti. Al keshe keshke jarys jolyna shanashy qyzdar men konkıshi jigitter shyqty. Bulardyń úshinshi-tórtinshi júgiris túrinde bolǵan fınaldyq aıqasyna Elızaveta Aksenova, kelesisine Denıs Kýzın qatysty.
Serik PIRNAZAR,
«Egemen Qazaqstan» –
Sochıden.
_______________
DEREK PEN DÁIEK
● Qazirge deıin Olımpııa oıyndarynyń ártúrli arenalarynda ótetin jarystar úshin 924 802 bılet satyldy.
● Sochıdegi Olımpıadaǵa baılanysty Reseı armııasynyń kún tártibine ózgeris engizildi. Ońtústik áskerı okrýginiń áskerı qyzmetkerleriniń televızor, sonyń ishinde Olımpııa oıyndaryn kórýleri úshin qosymsha 4 saǵat bólindi. Bul tártip 23 aqpanǵa deıin saqtalady.
● Olımpıada astanasynda Moldovanyń elshiligi ashyldy. Dıplomatııalyq mıssııa kýrorttaǵy otelderdiń birine qonys tepti.
● Kýban ólkesiniń kitaphanalarynda olımpııalyq marafon kúnderi sportqa, salamatty turmys saltyna qatysty 4 mıllıonnan astam kitap pen jýrnal oqylypty.
● Olımpııa oıyndary translıasııasynyń reıtıngin AQSh telearnalary bastap tur. Bul elde 6-9 aqpan aralyǵynda ǵana 103,15 mln. adam Sochıge qaraı kóz tikken eken.
● Fılıppın mánerlep syrǵanaýshysy Maıkl Krıstan Martınes Olımpıadaǵa kelýge aqsha alý úshin anasynyń úıin kepilge qoıypty.
