Keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken kezekti brıfıngke Munaı jáne gaz mınıstri Uzaqbaı Qarabalın, Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Asyljan Mamytbekov, Tabıǵı monopolııalardy retteý agenttiginiń tóraǵasy Murat Ospanov jáne Básekelestikti qorǵaý agenttiginiń tóraǵasy Ǵalym Orazbaqov qatysyp, teńge baǵamynyń ózgerýine baılanysty óz salalarynda qolǵa alynǵan sharalar jaıyn baıandady.
Teńge baǵamynyń ózgerýine baılanysty halyq tutynatyn negizgi taýarlarǵa, munaı ónimderine jáne aýylsharýashylyq ónimderine baǵanyń negizsiz ósýine jol bermeý jóninde el Úkimeti mınıstrlerge birqatar mańyzdy mindetter júktep, shuǵyl tapsyrmalar bergen bolatyn. Búginde soǵan oraı, árbir vedomstvo tıisinshe jumys atqarýda.
Kommýnaldyq qyzmetter qymbattamaıdy
Brıfıngte Tabıǵı monopolııalardy retteý agenttiginiń tóraǵasy Murat Ospanov kommýnaldyq jáne basqa da retteletin qyzmetterge tarıfter teńge baǵamynyń ózgerýine baılanysty óspeıtinin habarlady. Munymen qosa, osy jyldyń 1 mamyryna deıin retteletin qyzmetterdiń barlyq túrlerine tarıfter ózgermeıtinin málim etti. Al budan arǵy ózgerister josparly túrde júrgiziletin bolady.
«Teńge baǵamynyń ózgerýi segmentke qatty áser ete qoıady deýge de negiz joq», dedi M.Ospanov. Ol elektr, jylý, sý jáne gazben qamtý sııaqty kommýnaldyq qyzmetterge tarıfterdi memleket retteıtinin atap ótti. Sáıkesinshe, atalǵan tarıfter turaqty baqylaýda jáne ótinimderdi qaraý nátıjesi boıynsha ǵana ózgertiledi.
Benzınge alańdaýdyń qajeti joq
Benzınniń qory men onyń baǵasy tóńireginde dúrbeleń bolmaýy tıis, dedi U.Qarabalın. Ol janar-jaǵarmaıdyń baǵasyn burynǵy deńgeıde saqtaý úshin mınıstrlik barlyq sharany qabyldaıtynyn jetkizdi.
Vedomstvo basshysy, otynnyń qory 30-45 kúnge jetetinin basa aıtty. Jáne bul qor aǵymdaǵy jyldyń birinshi toqsanynda otynnyń baǵasyn ustap turýǵa múmkindik beretinin aıtyp ótti.
«Biraq jurttyń bári tek osy qormen ǵana kún kóremiz dep túsinip otyr. Taǵy da qaıtalap aıtamyn, zaýyttar jumys istep tur, bizdegi munaı ónimderiniń negizgi bóligin dál osy zaýyttar jetkizýde», dep túıindedi mınıstr.
Bul rette Tabıǵı monopolııalardy retteý agenttigi tóraǵasy M.Ospanov ta elimizde benzınniń retteletin suryptaryna baǵalar joǵarylamaıtynyn aıtyp otyr.
О́zderińizge belgili, AI-80, AI-92/93 markaly benzınine jáne dızel otynyna memlekettik retteý qoldanylady. AI-95-96 jáne AI-98 benzınine baǵa rettelmeıdi jáne básekeles naryqta qalyptasady. Al retteletin janar-jaǵarmaıdyń qazirgi baǵalary bıylǵy jyldyń birinshi toqsanynyń sońyna deıin ózgermeıdi.
Agenttik tóraǵasy baǵany negizsiz kótergender jazaǵa tartylatynyn da eske salyp ótti. Aıtalyq, Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeks boıynsha retteletin janar-jaǵarmaı túrlerine shektik baǵalardy arttyrǵany úshin aıyppul shaǵyn jáne orta bıznes ókilderine 200-300 AEK, iri bıznes sýbektileri bolyp tabylatyn zańdy tulǵalarǵa 1000 AEK nemese 1 mln. 852 myń teńgeni quraıdy.
«Eger kórsetilgen faktiler qaıtalansa, zańsyz tabysty tolyq kólemde alýǵa jáne akkredıtteý týraly kýálikten aıyrýǵa deıin sharalar qoldanylady», dep tolyqtyrdy M.Ospanov. Sondaı-aq, Tabıǵı monopolııalardy retteý agenttiginiń aýmaqtyq departamentteri kún saıyn barlyq óńirlerde janar-jaǵarmaı baǵasyna monıtorıng júrgizetinin basyp aıtty.
Agenttik tóraǵasy, sondaı-aq, maı quıý stansalarynda janar-jaǵarmaı baǵasynda ózgeristerdi baıqaǵan paıdalanýshylardy osyndaı faktiler týraly TMRA ortalyq keńsesine nemese aýmaqtyq departamentterge agenttiktiń saıtynda kórsetilgen telefondar boıynsha shuǵyl habarlaýǵa shaqyrdy.
Nannyń quny óspeıdi
Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Asyljan Mamytbekov nan baǵasy boıynsha qazirgi baǵany saqtap turýǵa barlyq múmkindik bar ekenin tolyq senimmen málimdedi. Iаǵnı, birinshi surypty nan baǵasy kóterilmeıdi.
Bul úshin aldyn ala jasalǵan mehanızmder men múmkindikter bar. Azyq-túlik kelisimshart korporasııasynyń qorynda 1,5 mln. tonna astyq bar, eger qajet bolǵan jaǵdaıda, úkimet bul astyqty baǵany ustap turý úshin bóletin bolady. Qazir naryq baǵasy bir qalypty jáne baǵany kóterýdiń eshbir negizi joq», dedi A.Mamytbekov.
Mınıstr, sonymen qatar, teńge baǵamynyń ózgerýi otandyq eksporttaýshylarǵa oń áser etetinin atap ótti.
Baǵany qoldan kótergender jazalanady
Básekelestikti qorǵaý agenttiginiń tóraǵasy Ǵalym Orazbaqov teńge baǵamyn shetel valıýtasyna túzetýmen baılanysty týyndap otyrǵan jaǵdaı jekelegen naryq sýbektileriniń tıisti taýarlarǵa, onyń ishinde otandyq óndiris taýarlaryna baǵany jasandy kóterýge baǵyttalǵan ártúrli alypsatarlyq is-áreketterge barýyna ákep soqty dep habarlady.
«Birinshiden, josyqsyz kásipkerlerdiń nazaryn mynaǵan aýdarǵym keledi. Básekelestikti qorǵaý agenttigi mundaı kórinisterge qarsy kúres júrgizedi jáne olardy taýar naryqtarynan alyp tastaý úshin tıimdi tetikterge ıe. Budan basqa, osy zań buzýshylyqtar úshin qatań sanksııalar kózdelgen», dedi agenttik tóraǵasy.
Onyń aıtýynsha, áleýmettik mańyzy bar, máselen, azyq-túlik, kómir, sement, kommýnaldyq qyzmetter jáne basqalar, taýar naryǵy sýbektilerine alypsatarlyq baǵanyń ósýine jáne saýda kásiporyndaryna saýda oryndary úshin jalǵa tóleminiń qymbattaýyna jol bermeý týraly hattar jáne monopolııaǵa qarsy zańnamany buzǵany úshin jaýapkershilik týraly eskertý jiberilgen.
Dınara BITIKOVA,
«Egemen Qazaqstan».
Teńge baǵamynyń ózgerýine baılanysty halyq tutynatyn negizgi taýarlarǵa, munaı ónimderine jáne aýylsharýashylyq ónimderine baǵanyń negizsiz ósýine jol bermeý jóninde el Úkimeti mınıstrlerge birqatar mańyzdy mindetter júktep, shuǵyl tapsyrmalar bergen bolatyn. Búginde soǵan oraı, árbir vedomstvo tıisinshe jumys atqarýda.
Kommýnaldyq qyzmetter qymbattamaıdy
Brıfıngte Tabıǵı monopolııalardy retteý agenttiginiń tóraǵasy Murat Ospanov kommýnaldyq jáne basqa da retteletin qyzmetterge tarıfter teńge baǵamynyń ózgerýine baılanysty óspeıtinin habarlady. Munymen qosa, osy jyldyń 1 mamyryna deıin retteletin qyzmetterdiń barlyq túrlerine tarıfter ózgermeıtinin málim etti. Al budan arǵy ózgerister josparly túrde júrgiziletin bolady.
«Teńge baǵamynyń ózgerýi segmentke qatty áser ete qoıady deýge de negiz joq», dedi M.Ospanov. Ol elektr, jylý, sý jáne gazben qamtý sııaqty kommýnaldyq qyzmetterge tarıfterdi memleket retteıtinin atap ótti. Sáıkesinshe, atalǵan tarıfter turaqty baqylaýda jáne ótinimderdi qaraý nátıjesi boıynsha ǵana ózgertiledi.
Benzınge alańdaýdyń qajeti joq
Benzınniń qory men onyń baǵasy tóńireginde dúrbeleń bolmaýy tıis, dedi U.Qarabalın. Ol janar-jaǵarmaıdyń baǵasyn burynǵy deńgeıde saqtaý úshin mınıstrlik barlyq sharany qabyldaıtynyn jetkizdi.
Vedomstvo basshysy, otynnyń qory 30-45 kúnge jetetinin basa aıtty. Jáne bul qor aǵymdaǵy jyldyń birinshi toqsanynda otynnyń baǵasyn ustap turýǵa múmkindik beretinin aıtyp ótti.
«Biraq jurttyń bári tek osy qormen ǵana kún kóremiz dep túsinip otyr. Taǵy da qaıtalap aıtamyn, zaýyttar jumys istep tur, bizdegi munaı ónimderiniń negizgi bóligin dál osy zaýyttar jetkizýde», dep túıindedi mınıstr.
Bul rette Tabıǵı monopolııalardy retteý agenttigi tóraǵasy M.Ospanov ta elimizde benzınniń retteletin suryptaryna baǵalar joǵarylamaıtynyn aıtyp otyr.
О́zderińizge belgili, AI-80, AI-92/93 markaly benzınine jáne dızel otynyna memlekettik retteý qoldanylady. AI-95-96 jáne AI-98 benzınine baǵa rettelmeıdi jáne básekeles naryqta qalyptasady. Al retteletin janar-jaǵarmaıdyń qazirgi baǵalary bıylǵy jyldyń birinshi toqsanynyń sońyna deıin ózgermeıdi.
Agenttik tóraǵasy baǵany negizsiz kótergender jazaǵa tartylatynyn da eske salyp ótti. Aıtalyq, Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeks boıynsha retteletin janar-jaǵarmaı túrlerine shektik baǵalardy arttyrǵany úshin aıyppul shaǵyn jáne orta bıznes ókilderine 200-300 AEK, iri bıznes sýbektileri bolyp tabylatyn zańdy tulǵalarǵa 1000 AEK nemese 1 mln. 852 myń teńgeni quraıdy.
«Eger kórsetilgen faktiler qaıtalansa, zańsyz tabysty tolyq kólemde alýǵa jáne akkredıtteý týraly kýálikten aıyrýǵa deıin sharalar qoldanylady», dep tolyqtyrdy M.Ospanov. Sondaı-aq, Tabıǵı monopolııalardy retteý agenttiginiń aýmaqtyq departamentteri kún saıyn barlyq óńirlerde janar-jaǵarmaı baǵasyna monıtorıng júrgizetinin basyp aıtty.
Agenttik tóraǵasy, sondaı-aq, maı quıý stansalarynda janar-jaǵarmaı baǵasynda ózgeristerdi baıqaǵan paıdalanýshylardy osyndaı faktiler týraly TMRA ortalyq keńsesine nemese aýmaqtyq departamentterge agenttiktiń saıtynda kórsetilgen telefondar boıynsha shuǵyl habarlaýǵa shaqyrdy.
Nannyń quny óspeıdi
Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Asyljan Mamytbekov nan baǵasy boıynsha qazirgi baǵany saqtap turýǵa barlyq múmkindik bar ekenin tolyq senimmen málimdedi. Iаǵnı, birinshi surypty nan baǵasy kóterilmeıdi.
Bul úshin aldyn ala jasalǵan mehanızmder men múmkindikter bar. Azyq-túlik kelisimshart korporasııasynyń qorynda 1,5 mln. tonna astyq bar, eger qajet bolǵan jaǵdaıda, úkimet bul astyqty baǵany ustap turý úshin bóletin bolady. Qazir naryq baǵasy bir qalypty jáne baǵany kóterýdiń eshbir negizi joq», dedi A.Mamytbekov.
Mınıstr, sonymen qatar, teńge baǵamynyń ózgerýi otandyq eksporttaýshylarǵa oń áser etetinin atap ótti.
Baǵany qoldan kótergender jazalanady
Básekelestikti qorǵaý agenttiginiń tóraǵasy Ǵalym Orazbaqov teńge baǵamyn shetel valıýtasyna túzetýmen baılanysty týyndap otyrǵan jaǵdaı jekelegen naryq sýbektileriniń tıisti taýarlarǵa, onyń ishinde otandyq óndiris taýarlaryna baǵany jasandy kóterýge baǵyttalǵan ártúrli alypsatarlyq is-áreketterge barýyna ákep soqty dep habarlady.
«Birinshiden, josyqsyz kásipkerlerdiń nazaryn mynaǵan aýdarǵym keledi. Básekelestikti qorǵaý agenttigi mundaı kórinisterge qarsy kúres júrgizedi jáne olardy taýar naryqtarynan alyp tastaý úshin tıimdi tetikterge ıe. Budan basqa, osy zań buzýshylyqtar úshin qatań sanksııalar kózdelgen», dedi agenttik tóraǵasy.
Onyń aıtýynsha, áleýmettik mańyzy bar, máselen, azyq-túlik, kómir, sement, kommýnaldyq qyzmetter jáne basqalar, taýar naryǵy sýbektilerine alypsatarlyq baǵanyń ósýine jáne saýda kásiporyndaryna saýda oryndary úshin jalǵa tóleminiń qymbattaýyna jol bermeý týraly hattar jáne monopolııaǵa qarsy zańnamany buzǵany úshin jaýapkershilik týraly eskertý jiberilgen.
Dınara BITIKOVA,
«Egemen Qazaqstan».
