SATYP ALÝ QUNY TURAQTY
Apta basynda teńgeniń naryqtaǵy baǵasy ózgerip ketkeni belgili. Osy rette halyq tarapynan «azyq-túlik jáne kúndelikti tutynatyn taýarlardyń baǵasynda ózgerister bola ma?» degen kúdiktiń paıda bolǵany ras. Degenmen, búginde bazardaǵy baǵanyń turaqty ekenin kórip otyrmyz. Atalǵan máselege oraı oblys basshysy Qyrymbek Kósherbaev jedel jıyn ótkizip, kúndelikti tutynýdaǵy taýarlar baǵasynyń kúrt óspeýin qadaǵalaýdy sala mamandary men aýdan jáne qala ákimderine tapsyrǵan bolatyn. Tapsyrmaǵa sáıkes qala ákimdigi tarapynan 4 mobıldi top qurylyp, azyq-túlik ónimderi men janar-jaǵarmaı baǵasyn turaqtandyrý aıasynda arnaıy reıd júrgizdi. Sondaı reıdke oblystyq kásipkerlik jáne týrızm basqarmasynyń bas mamany Sultanbek Bısenbaev, qalalyq kásipkerlik bóliminiń basshysy Qojahmet Ilııasov bastaǵan top halyq kóp baratyn «Mıras», «Syrdarııa» sekildi saýda ortalyqtarynda boldy. Azyq-túlik, kókónis ónimderin satatyn bul saýda oshaqtary burynǵy baǵany saqtap tur. Shıeli aýdanynyń ortalyq bazarynda kartop, sábiz, pııaz, qyryqqabat burynǵysynsha 60-80 teńge aralyǵynda satylýda. Birinshi sortty 50 kelilik un 2700-2800 teńge kóleminde. Sıyr eti 1100 teńge turady. Nannyń da baǵasynda ózgeris bolmaǵan. Aýdan ákimi jergilikti saýdagerlermen jıyn ótkizip, azyq-túlik baǵasyn negizsiz kótermeý máselesin talqylaǵannyń arqasynda baǵada eshqandaı ózgeris bolǵan joq. Qazaly aýdanynyń ákimi Baqyt Jahanovtyń tapsyrmasymen baǵany turaqtandyrý jónindegi arnaıy jumys toby quryldy. Aýdandyq kásipkerlik, ónerkásip jáne týrızm bóliminiń basshysy Álibı Ábıev «Baǵany turaqtandyrý turǵysynda kent kólemindegi «Yrys-Bolashaq», «Musaev», «Oryn-Aı», «Ernar» bazarlary men saýda ortalyqtarynda tıisti sharalar uıymdastyryldy. Búginde aýdandaǵy baǵa turaqty», deıdi. Jalpy, Qyzylorda oblysynyń naryǵyndaǵy baǵalarda birqalyptylyq baıqalady. Tipti, janar-jaǵarmaı quıý beketterinde de burynǵy baǵa saqtalyp tur. Erjan BAITILES, «Egemen Qazaqstan». Qyzylorda oblysy.ORYNSYZ DÚRLIGÝGE NEGIZ JOQ
Aqjaıyq óńirinde AQSh dollaryna shaqqanda teńge baǵamynyń ózgerýine baılanysty qatty alańdaýshylyq pen orynsyz dúrligýge negiz joq ekeni belgili bolyp otyr. О́ıtkeni, óńirdegi ekinshi deńgeıdegi bankter men valıýta aýystyratyn qosyndarda qarjy kózi jetkilikti. Janar-jaǵarmaı beketterinde onyń qory bar. Saýda núktelerinde ázirge kúndelikti tutyný taýarlary boıynsha tapshylyq baıqalmaıdy. Sondaı-aq, aımaqta zeınetaqy men áleýmettik járdemaqylardy ýaqytynda berý tártibi belgilengen. Oryn alǵan jaǵdaıǵa baılanysty oblysta jáne qala men aýdandarda qadaǵalaý komıssııalary quryldy. Bulardyń basty mindetteri baǵanyń retsiz óspeýin baqylaý, halyqqa qyzmet kórsetetin oryndardyń jumys barysyn qatań qadaǵalap, kúndelikti monıtorıng jasaý bolmaq. Árıne, óńirde teńge baǵamynyń ósýine baılanysty osy jaǵdaıdy óz upaılaryn túgendeýge paıdalanyp qalýǵa umtylǵandar da kezdespeı qalǵan joq. Osyndaı kórinister oblys ortalyǵyndaǵy keıbir janarmaı beketteri men «Sýlpak» jáne «Alser» sekildi iri kompanııalar tarapynan oryn aldy. О́ıtkeni, olar baǵany negizsiz ósirý nıetimen teńge baǵamy ózgergen alǵashqy kúnderi jumys istemeı jabyq turdy. Batys Qazaqstan oblysy boıynsha monopolııaǵa qarsy ınspeksııa basshysy Valıhan Razov mundaı qaltasyn qalyńdatqysy kelgenderge ákimshilik sharalar qoldanylatyny, tipti qajet jaǵdaıda olardyń lısenzııalary alynyp tastalatyny jóninde amaldar qoldanylatynyn jetkizdi. Biz keshe kúndelikti tutynatyn azyq-túlik taýarlarynyń baǵalaryn bilý maqsatynda oblys ortalyǵyndaǵy birqatar bazarlarda bolǵan edik. Sonyń biri «El-yrysy» aýylsharýashylyq kóterme-bólshek saýda bazary. Jaı ǵana tutynýshy keıpinde bola júrip ózimiz baıqaǵan kórinisterge qaraǵanda munda kartoptan basqa azyq-túlik túrleriniń baǵasy aıtarlyqtaı kóterilmegen. Kartoptyń buǵan deıingi baǵasy 80-90 teńge tóńireginde bolsa, onyń ár kelisi qazir 120 teńgege kóterilgen. Munyń sebebi nede degen saýalǵa bazar basshysy tarapynan ótken jyly óńirde kartoptyń ónimi joǵary bolǵan joq, sondyqtan bul daqyl túri aımaqtyń ózge óńirinen tasymaldanyp jetkizilýde. Osy kezde kóterme baǵa óskendikten bólshek saýdada da onyń ósý úrdisi baıqaldy degen jaýap aldyq. Iá, joǵaryda aıtylǵandaı Oral óńirinde ázirge shekten shyqqan baǵa ósimi baıqalmaıdy. Al osyndaı kórinister oryn alǵan jaǵdaıda jergilikti atqarýshy organdar tarapynan qajetti is-sharalar kesheni belgilenbek. Turǵyndar sodan úlken úmit kútedi. Temir QUSAIYN, «Egemen Qazaqstan». Batys Qazaqstan oblysy.TAMYZǴA DEIIN NAN BAǴASY О́ZGERMEIDI
Oblys ákimi Qanat Bozymbaevtyń tóraǵalyq etýimen teńge baǵamyna túzetýler engizilýine baılanysty keńes bolyp ótti. Jaǵdaı barysyn baqylaýǵa oraı oblysta qurylǵan jumys toptaryna oblys ákiminiń orynbasarlary Ǵanı Sádibekov, Nurjan Áshimbetov, Dúısenbaı Turǵanovtar basshylyq jasaýda. Toptar Ulttyq bank fılıalymen birlesip valıýta naryǵynda alypsatarlyqqa jol bermeý úshin áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarynyń baǵasyna monıtorıng júrgizedi. Kásiporyndarmen jasalǵan memorandýmdardyń oryndalýyn qatań baqylaıdy. Sonymen qatar, Básekelestikti qorǵaý agenttigimen birge, azyq-túlik taýarlary baǵasyna taldaý jasalady. Jáne de kúndelikti qajetti taýarlar baǵasyna monıtorıng júrgizilýde. Sondaı-aq, Munaı jáne gaz mınıstrligimen birlesip, treıderlerden qolda bar benzın men janar-jaǵarmaı materıaldarynyń kólemin anyqtaýǵa jáne belgilengen baǵanyń ósýine jol berilmeýi qadaǵalanady. Jumys toptaryn oblystyń qalalary men aýdandarynda tikeleı ákimder basqarady. Oblystyq aýyl sharýashylyǵy, kásipkerlik jáne saýda basqarmalary qalanyń nan pisiretin kásiporyndarynyń basshylarymen 2014 jylǵy 1 tamyzǵa deıin, ıaǵnı osy jyldyń astyq naýqanyna deıin nan baǵasyn turaqtandyrý boıynsha memorandýmdarǵa qol qoıdy. Farıda BYQAI, «Egemen Qazaqstan». Pavlodar oblysy.JAǴDAI EREKShE BAQYLAÝDA
Teńge baǵamynyń ózgeriske ushyraýy soltústikqazaqstandyqtardyń keı bóliginde alańdaýshylyq týdyrǵanymen, Úkimet tarapynan naqtyly qoldanylǵan is-sharalardyń arqasynda eshqandaı dúrligý, abyrjýshylyq baıqala qoıǵan joq. Memleket basshysy N.Nazarbaevtyń Premer-Mınıstr men Ulttyq bank tóraǵasyn qabyldaý kezinde el turǵyndaryn sabyrǵa shaqyrǵan sózderinen keıin kóńildegi kúdikter tez seıilip, 1 AQSh dollarynyń 185 teńge bolyp belgilenýi tereń túsinistik tapty. Aımaq basshysy Samat Eskendirov aýdan, qala ákimderimen, iri taýar óndirýshilermen, valıýta aıyrbastaý beketteriniń ókilderimen ótkizgen shuǵyl keńeste baǵany turaqtandyrýdy aıryqsha baqylaýda ustaýdy atap kórsetip, ásirese, azyq-túlik baǵalaryn, kommýnaldyq qyzmet pen janar-jaǵarmaıdy negizsiz qymbattatpaý baǵytynda birqatar tapsyrmalar júktedi. Tıisti vedomostvo basshylary óz esepterinde áleýmettik mańyzdy taýarlar men taǵamdardyń 30-dan astam túrlerine monıtorıng júrgizilgenin, ahýaldyń turaqty ekenin jetkizdi. Baǵanyń yryqtandyrylýyna jol bermeý maqsatymen saýda úılerimen, bazarlarmen memorandým jasalyp, aıyrbas qosyndarynyń jumysy jiti nazarǵa alynǵan. Samat Saparbekuly kúndelikti azyq-túlikpen qosa janar-jaǵarmaı baǵasyn da baqylaýda ustaýdy, alypsatarlyqpen, dúrbeleń týdyrýshylyqpen aınalysqandardy jaýapkershilikke tartýdy, baǵany tejeý boıynsha júıeli monıtorıng júrgizýdi, aryz-shaǵymdardy qabyldaıtyn senim telefondaryn ornatýdy mindettedi. Ulttyq valıýta baǵamyna qatysty ózgeristerdiń jergilikti ónim óndiretin kásipkerlerge esh qatystylyǵy joqtyǵyn erekshe eskertti. Qazir jer-jerlerde baqylaý shtabtary qurylyp, saýda júıeleriniń qyzmeti erekshe baqylaýda tur. Oblys ákimi birqatar saýda oryndaryn aralap, azyq-túlik baǵalarynyń qalyptylyǵyna kóz jetkizdi. «Baqyt» janar-jaǵarmaı stansasy kesheninde bolǵanda jaýapty tulǵalar A-92 markaly benzın qory jetkilikti ekenin, ár lıtri 115 teńgeden satylyp jatqanyn málimdedi. «Semeınyı», «Severnyı», «Rahmet», «Tehnodom», «Nan plıýs» sekildi iri gıpermarket, sýpermarketterde birinshi kezekte tutynatyn azyq-túlik taǵamdary baǵasynyń qoljetimdiligi ańǵaryldy. Petropavl nan kombınatynyń basshylyǵy unnyń qory 4 aıǵa jetetinin, nan baǵasy burynǵy qalypta saqtalatynyna sendirdi. О́mir ESQALI, «Egemen Qazaqstan». Soltústik Qazaqstan oblysy.
