Haq Taǵala qasıetti Quran Kárimniń «Hýjýrat» súresiniń 13-aıatynda: «Eı, adamdar! Negizinde, Biz senderdi bir er jáne bir áıelden jarattyq, ári senderdi bir-birlerińdi tanyp, bilýleriń úshin halyqtar men rýlar etip jasadyq. Anyǵynda, Allanyń aldyndaǵy senderdiń eń qurmettileriń – taqýalaryń», deıdi.
Biz bul aıattan búkil adamzat balasynyń ulttar bolyp bir-birinen erekshelenip jaratylýy Jaratýshy Jabbar Iemizdiń danalyǵy, meıirimi men nyǵmeti ekenin túsinemiz.
Kúlli ómiri adamzat balasyna ónege bolǵan ardaqty Paıǵambarymyz Muhammed (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) alǵashqy amalyn musylman úmbetin baýyrlastyrýdan, qasıetti Mádınada qonystanǵan rý men taıpalardy tatýlastyrýdan bastaǵan. Osylaısha, birlik pen baýyrmaldyq sıpattyń negizinde Islam dininiń irgetasy qalandy.
Haq Elshisi (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) beıbit jolmen qasıetti Mekke qalasyn alǵanda basqa senimdegi halyqtyń dinı rásimderine qurmetpen qaraǵan. Bul – kez kelgen basshy men kez kelgen salaǵa jaýapty adam úshin óshpes ónege, sarqylmas sabaq dep atar edik. Alla Elshisiniń ónegeli isi basqarý isindegi barlyq adamǵa úlgi bola bermek.
Elimizde Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen ótip kele jatqan Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylary seziniń máni men mańyzy kún sanap artyp keledi. О́ıtkeni álemdegi saıası ustanymdar men memleketaralyq qarym-qatynastar kún saıyn qubylǵan myna zamanda adamzat balasyn dostyq pen tatýlyqqa úndeý asa mańyzdy istiń birine aınaldy. Adam balasy kelisimsiz keleshek bolmaıtynyn jaqsy túsindi.
Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaev bir sózinde: «Halyqtardy bir-birinen bóletin teńizder emes, nadandyq pen tilderdiń bólektigi de emes, arazdyq qana. Dostyq joq jerde arazdyqqa múmkindik mol bolmaq» degen edi.
Allaǵa shúkir, búginde Eýrazııa júreginde beıbit ǵumyr keship kele jatqan Qazaqstan tórtkúl dúnıege bitimger, araaǵaıyn, ymyrashyl irgeli el retinde tanyldy. Elimizdiń rýhanı birligin nyǵaıtýǵa Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy da súbeli úles qosyp keledi.
Qudaıǵa shúkir, elimizde dástúrli dinder arasyndaǵy ózara kelisim joǵary deńgeıde kórinis tapqan. Din qaıratkerleriniń basyn qosyp, barsha halyqty dinı tatýlyq pen turaqtylyqqa úndegen eńseli elordamyz rýhanı kelisim men birliktiń sımvolyna aınaldy. Saryarqa tósinde ótetin dástúrli sezder dinder arasyndaǵy dıalogty damytýǵa súbeli úles qosýda. Elbasynyń bul bastamasy hákim Abaıdyń: «Birińdi qazaq biriń dos, kórmeseń istiń bári bos», degen sózin ǵalamdyq bıikke kóterdi.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev bıylǵy Joldaýynda: «Qoǵamdaǵy birlik pen kelisimdi kózdiń qarashyǵyndaı saqtaýymyz kerek. Etnosaralyq jáne konfessııaaralyq qatynastyń qanshalyqty mańyzdy ekenin barlyq azamatymyz túsiný qajet. Biz qashanda alaýyzdyqqa qarsy tura bilgen elmiz», dep atap ótti.
Rasynda, qazaq kóshin bastaǵan keshegi han-sultandarymyz el basqarý isin eń áýeli ultty yntymaqqa uıystyrýdan bastady. Babalarymyzdyń búgingi urpaǵy retinde barshamyz birligimizdi bekem etýge úles qosýymyz tıis dep sanaımyz.
Ardaqty Paıǵambarymyz Muhammed (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) qasıetti Mádına qalasyna qonys aýdarǵan sátte «Mádına konstıtýsııasyn» qabyldady. Alla elshisi osy qujatta ıahýdı qaýymymen kelisimshart jasap: «Iаhýdılerdiń dini – ózderine tán, musylmandardyń da dini – ózderine tán» (25 bap) degen quqyqtyq norma bekitken edi. Sonymen birge Haq elshisi (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) Iemendegi Najran jáne Sırııamen shekaralas aımaqtaǵy Áıla, Jarba, Ázrýh eldimekenderindegi hrıstıan dini ókilderimen de bir memlekette ómir súrý týraly kelisim jasady.
Islam dininde dinı-senim bostandyǵy ǵana emes, ult pen ulystardyń da quqyǵy men erkindigi qamtylǵan. «Arab ulty ózge ulttarǵa ústemdik ete almaıdy, ózge ulttar da arab ultynan ústem emes», dep ósıet qaldyrǵan Alla elshisi qashan da adamzat balasyn birlik pen ıgilikke úndegen.
Asyl dinimizdiń negizderi boıynsha musylman balasy ózge din men ult ókilderimen adamgershilik qundylyqtar aıasynda ómir súrýi kerek. Islam dini barsha ultty tatýlyqta, ózara qurmet pen kelisim aıasynda ómir súrýge úndeıdi. Jaratýshy Jabbar Iemiz qasıetti Quranda adamzat balasyna: «Allanyń jibinen myqtap ustańdar, ajyrap bólinbeńder» («Álı-Imran» súresi, 103-aıat), dep buıyrǵan. Dana halqymyz: «Yrys aldy – yntymaq», deıdi. Birligi bekem elge bereke ornaıdy. Jaratqannyń járdemimen yntymaqtyń arqasynda biz qanshama syndarly sátter men synaqtardy eńserip kelemiz.
Əıgili ǵulama-oıshyl Ábý Nasyr ál-Farabı: «Shynaıy baqytqa jetkizetin isterde turǵyndary ózara kómektesý maqsatyn alǵa qoıǵan qala qaıyrymdy qala bolyp tabylady, al azamattary baqytqa jetý maqsatymen bir-birine kómektesip otyratyn qoǵam – qaıyrymdy qoǵam», degen eken. Qaıyrymdy qoǵam bolý úshin, eń aldymen, bizge tonnyń ishki baýyndaı birlik kerek.
Alla Taǵala halqymyzǵa amandyq, jurtymyzǵa tynyshtyq, kúlli adamzat balasyna yntymaq násip etkeı. Áýmın!
Naýryzbaı qajy TAǴANULY,
Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń tóraǵasy, Bas múftı
