Qoǵam • 28 Qazan, 2021

Kelisimde keleshek bar

111 ret kórsetildi

Asa qamqor, erekshe meıirimdi Allanyń atymen bastaımyn! Tekti atalardan ǵasyrdan ǵasyrǵa jalǵasqan, tálim men tárbıeniń bastaýy bolǵan asyl dinimiz Islam birlik pen beıbitshilikke úndeıdi. Islam sózi beıbitshilik degen maǵynany bildiredi. Isi musylman balasy baýyryna sálem bergen sátte «Ássálamý aleıkým» dep, Alladan beıbitshilik pen amandyq tilep amandasady. 

Haq Taǵala qasıetti Quran Kárimniń «Hýjýrat» súresiniń 13-aıa­tynda: «Eı, adamdar! Negi­zinde, Biz senderdi bir er jáne bir áıelden jarattyq, ári sen­der­di bir-birlerińdi tanyp, bilý­leriń úshin halyqtar men rýlar etip jasadyq. Anyǵynda, Alla­nyń aldyndaǵy senderdiń eń qurmet­tileriń – taqýalaryń», deıdi.

Biz bul aıattan búkil adamzat balasynyń ulttar bolyp bir-birinen erekshelenip jaratylýy Jaratýshy Jabbar Iemizdiń danalyǵy, meıirimi men nyǵmeti ekenin túsinemiz.

Kúlli ómiri adamzat balasyna ónege bolǵan ardaqty Paıǵambarymyz Muhammed (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) alǵashqy amalyn musylman úmbetin baýyrlas­tyrý­dan, qasıetti Mádına­da qonys­tanǵan rý men taıpalar­dy tatýlastyrýdan basta­ǵan. Osylaısha, birlik pen baýyrmal­dyq sıpattyń negizinde Islam dininiń irgetasy qalandy.

Haq Elshisi (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) beıbit jolmen qasıetti Mekke qalasyn alǵanda basqa senimdegi halyqtyń dinı rásimderine qur­metpen qaraǵan. Bul – kez kelgen basshy men kez kelgen salaǵa jaýapty adam úshin óshpes ónege, sarqylmas sabaq dep atar edik. Alla Elshisiniń ónegeli isi basqarý isindegi barlyq adamǵa úlgi bola bermek.

Elimizde Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen ótip kele jatqan Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylary seziniń máni men mańyzy kún sanap artyp keledi. О́ıtkeni álemdegi saıası ustanymdar men memleketaralyq qarym-qatynastar kún saıyn qubylǵan myna zamanda adamzat balasyn dostyq pen tatýlyqqa úndeý asa mańyzdy istiń birine aınaldy. Adam balasy kelisimsiz keleshek bolmaıtynyn jaqsy túsindi.  

Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezı­denti – Elbasy Nursultan Nazar­baev bir sózinde: «Halyqtardy bir-birinen bóletin teńizder emes, nadandyq pen tilderdiń bólektigi de emes, arazdyq qana. Dostyq joq jerde arazdyqqa múmkindik mol bolmaq» degen edi.

Allaǵa shúkir, búginde Eýra­zııa júreginde beıbit ǵumyr keship kele jatqan Qazaqstan tórt­kúl dúnıege bitimger, araaǵa­ıyn, ymyrashyl irgeli el retinde tanyl­dy. Elimizdiń rýhanı birligin nyǵaıtýǵa Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy da súbeli úles qosyp keledi.

Qudaıǵa shúkir, elimizde dástúrli dinder arasyndaǵy ózara kelisim joǵary deńgeıde kórinis tapqan. Din qaıratkerleriniń basyn qosyp, barsha halyqty dinı tatýlyq pen turaqtylyqqa úndegen eńseli elordamyz rýhanı kelisim men birliktiń sımvolyna aınaldy. Saryarqa tósinde ótetin dástúrli sezder dinder arasyndaǵy dıalogty damytýǵa súbeli úles qosýda. Elbasynyń bul bastamasy hákim Abaıdyń: «Birińdi qazaq biriń dos, kórmeseń istiń bári bos», degen sózin ǵalam­dyq bıikke kóterdi.

Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev bıylǵy Joldaýynda: «Qoǵamdaǵy birlik pen kelisimdi kózdiń qara­shy­ǵyn­daı saqtaýymyz kerek. Et­no­s­aralyq jáne konfessııaaralyq qaty­nas­tyń qanshalyqty ma­ńyz­dy ekenin barlyq azamatymyz túsi­ný qajet. Biz qashanda alaýyz­dyqqa qarsy tura bilgen elmiz», dep atap ótti.

Rasynda, qazaq kóshin bastaǵan keshegi han-sultandarymyz el basqarý isin eń áýeli ultty ynty­maqqa uıystyrýdan bastady. Baba­lary­myz­dyń búgingi urpaǵy retinde bar­sha­myz birligimizdi bekem etýge úles qosýymyz tıis dep sanaımyz.

Ardaqty Paıǵambarymyz Muhammed (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) qa­sıet­ti Mádına qalasyna qonys aýdarǵan sátte «Mádına kons­tıtý­sııasyn» qabyldady. Alla elshisi osy qujatta ıahýdı qaýy­my­men kelisimshart jasap: «Iаhýdı­lerdiń dini – ózderine tán, musylmandardyń da dini – ózderine tán» (25 bap) degen quqyqtyq norma bekitken edi. Sonymen birge Haq elshisi (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) Iemendegi Najran jáne Sı­rııamen shekaralas aımaq­taǵy Áıla, Jarba, Ázrýh eldime­ken­derindegi hrıstıan dini ókilderi­men de bir memlekette ómir súrý týraly kelisim jasady. 

Islam dininde dinı-senim bos­tan­­dyǵy ǵana emes, ult pen ulys­­tar­dyń da quqyǵy men erkin­digi qam­tylǵan. «Arab ulty óz­ge ult­tarǵa ústemdik ete almaı­dy, ózge ulttar da arab ulty­nan ústem emes», dep ósıet qaldyr­ǵan Alla elshisi qashan da adamzat balasyn birlik pen ıgilikke úndegen.

Asyl dinimizdiń negizderi boıynsha musylman balasy ózge din men ult ókilderimen adamgershilik qundylyqtar aıasynda ómir súrýi kerek. Islam dini barsha ultty tatýlyqta, ózara qurmet pen kelisim aıasynda ómir súrýge úndeıdi. Jaratýshy Jabbar Iemiz qasıetti Quranda adamzat balasyna: «Allanyń jibinen myqtap ustańdar, ajyrap bólinbeńder» («Álı-Imran» súresi, 103-aıat), dep buıyrǵan. Dana halqymyz: «Yrys aldy – yntymaq», deıdi. Birligi bekem elge bereke ornaıdy. Jaratqannyń járdemimen yntymaqtyń arqasynda biz qanshama syndarly sátter men synaqtardy eńserip kelemiz.

Əıgili ǵulama-oıshyl Ábý Nasyr ál-Farabı: «Shynaıy baqytqa jetkizetin isterde turǵyn­dary ózara kómektesý maqsatyn alǵa qoıǵan qala qaıyrymdy qala bolyp tabylady, al azamattary baqytqa jetý maqsatymen bir-biri­ne kómektesip otyratyn qoǵam – qaıyrymdy qoǵam», degen eken. Qaıyrymdy qoǵam bolý úshin, eń aldymen, bizge tonnyń ishki baýyn­daı birlik kerek.

Alla Taǵala halqymyzǵa aman­dyq, jurtymyzǵa tynysh­tyq, kúlli adamzat balasyna yntymaq násip etkeı. Áýmın!

 

Naýryzbaı qajy TAǴANULY,

Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń tóraǵasy, Bas múftı

 

Sońǵy jańalyqtar

Belarýssııa referendým ótkizedi

Álem • Búgin, 13:05

30 soqqy – 1 gol

Fýtbol • Búgin, 12:51

Mýngııanyń armany – Golovkın

Kásipqoı boks • Búgin, 10:35

QazUÝ-da Táýelsizdiktiń onkúndigi bastaldy

Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵy • Búgin, 09:55

«Qyzyl» aımaqta qalǵan jalǵyz-aq oblys

Koronavırýs • Búgin, 09:50

Qazaqstanda qansha adam vaksına saldyrdy

Koronavırýs • Búgin, 09:45

1137 adam koronavırýs indetinen saýyqty

Koronavırýs • Búgin, 09:30

Omıkron álemniń 20 memleketinen tabyldy

Koronavırýs • Búgin, 00:00

Altaı úzdikteri anyqtaldy

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar