Ulttyq qarjy júıesiniń ashyqtyǵy artady

Zań jobasyna sáıkes, endi jarııa laýazymdy tulǵalardyń qarjy operasııa­laryna zańnamalyq turǵyda baqylaý júrgiziledi. Buryn olar qarjylyq mo­nıtorıng sýbektileriniń qataryna qo­syl­maǵan edi. Jańa norma boıynsha bu­dan bylaı salalyq agenttik ulttyq jarııa laýazymdy tulǵalardyń tizimin jasaıdy.

Sondaı-aq qarjy monıtorıngi júr­gi­ziletin sýbektiler qataryna «maınıng­pen» aınalysatyn tulǵalar da qosy­lady. Endi olar aqparattandyrý sala­syn­daǵy ýákiletti organǵa óz qyzmetiniń bastalǵany týraly eskertýge mindetti bolady.

«Qylmystyq jolmen alynǵan ki­ris­terdi zańdastyrý jáne terrorızmdi qarjylandyrý qoǵam men memleket úshin qaýip týdyratyny anyq. Sol sebepti osy qylmystarǵa qarsy is-qımyldardyń tıimdiligin arttyrý jáne bul saladaǵy syn-qaterlerdiń aldyn alý asa mańyzdy. Sondyqtan búgin qabyldanǵan zań qylmystyq kiristerdi azaıtýdy jáne ulttyq qarjy júıesiniń ashyqtyǵyn arttyrýdy kózdeıdi», dedi atalǵan zań jobasy jóninde pikir bildirgen Máýlen Áshimbaev.

Senator, Qarjy jáne bıýdjet ko­mı­tetiniń tóraǵasy Olga Perepechınanyń aıtýynsha, zań jobasynda «jarııa laýa­zymdy adamdar» uǵymy engiziledi. Bul ulttyq jáne sheteldik memlekettik laýa­zymdy adamdarǵa bólinedi.

«Ulttyq jarııa laýazymdy tulǵalar ınstıtýtyn kezeń-kezeńmen engizý jáne elimizdegi laýazymdy tulǵalardyń aq­shamen jáne ózge múlikpen jasaıtyn operasııalary boıynsha tıisti baqylaýdy zańnamalyq deńgeıde belgileý kózdelip otyr. Qarjy monıtorıngi agenttigi jarııa laýazymdy tulǵalardyń, olardyń jubaıy men jaqyn týystarynyń tizimin jasaıdy. Al Prezıdent tizimdi bekitedi», dedi O.Perepechına.

Senatordyń aıtýynsha, qarjy mo­nıtorıngi sýbektilerinen tıisti qyzmet alǵanda joǵary deńgeıli táýekeli bar mem­lekettik laýazymdy tulǵalarǵa, olar­dyń jubaılaryna jáne jaqyn týystaryna qosymsha tıisti tekserý sharalary qoldanylady. Laýazymdy adamdar qyzmetinen ketkennen keıin, 12 aı boıy olardyń qarjylaı jáne múliktik operasııalary tekseriledi.

Sondaı-aq jobada sıfrly aktıv­terdi shyǵarý, olardyń saýda-sattyǵyn uıym­dastyrý, osy aktıvterdi aqshaǵa, ne bol­masa basqa múlikke aıyrbastaý jó­nindegi qyzmetterdi júrgizetin tulǵa­lardy qarjy monıtorıngi sýbek­tilerine jatqyzý qarastyrylǵan.

«Zań jobasynda elimizdegi laýazymdy tulǵalardyń aqsha jáne ózge múlik arqyly jasaıtyn operasııalary bo­ıynsha tıisti baqylaýdy zańnamalyq deńgeıde belgileý kózdelgen. Al Qarjy mo­nıtorıngi agenttigi, óz kezeginde osy adam­dardyń jáne otbasy músheleriniń, ja­qyn týystarynyń jeke tizimin júr­gi­zedi.

Sondaı-aq jobada sıfrly aktıv­terdi shyǵarý, olardyń saýda-sattyǵyn uıymdastyrý, osy aktıvterdi aqshaǵa, ne bol­masa basqa múlikke aıyrbastaý jó­nindegi qyzmetterdi júrgizetin tulǵa­lardy, qarjy monıtorıngi sýbek­ti­lerine jatqyzý qarastyrylǵan. Meke­meniń zańdy ıesi týraly málimetterdiń ashyq­tyǵyn belgileý maqsatynda ýáki­let­ti organǵa ulttyq tiziliminiń derek­terine qol jetkizý usynylǵan», dedi qo­symsha baıandama jasaǵan senator Baq­tybaı Shelpekov.

Buǵan qosa olar Sıfrlyq damý, ınno­vasııalar jáne aeroǵarysh ónerká­sibi mınıstrligine qyzmetti basta­ǵany nemese toqtatqany týraly habar­lama jiberýge mindetteledi. Qarjy monı­torıngi agenttigine bıznes-sáıkes­tendirý nómirleriniń ulttyq tizilimine qoljetimdilik berý kózdelgen.

Sonymen qatar otyrys barysynda senatorlar ózderiniń depýtattyq saýaldaryn joldady.

Ábdáli Nurálıev elimizde aýyz sý tap­shylyǵyn sheshý úshin jerasty sý­lary resýrstaryn zertteýdi jandan­dyrý mańyzdy ekenin aıtty. Pre­mer-Mınıstr Asqar Mamınniń atyna jol­daǵan depýtattyq saýalynda osy saladaǵy ózekti máselelerdi kóterdi.

Senator aıtqan aqparat boıynsha, Qazaqstanda 2040 jylǵa qaraı aýyz sý 50 paıyzǵa deıin azaıýy múmkin. Eli­miz­diń taý kólderine «Qazgıdromet» júr­­gizgen kópjyldyq baqylaý nátıjesi bo­­ıyn­sha ótken jyly qar jamylǵysy aı­tar­lyqtaı tómendegeni anyqtalyp otyr.

Osyǵan baılanysty bizdiń elimizdiń jáne kórshi memleketterdiń kóptegen sý qoımalarynda sý deńgeıi turaqty túrde tómendep keledi. Keıingi úsh jylda jaǵdaı múldem kúrdelene túsken. Se­nator óziniń depýtattyq saýalynda bir­qatar naqty qadamdardy usyndy, olar­dyń oryndalýy osy máseleni sheshýge kómektesýi tıis.

«Sý resýrstarynyń boljamdy tap­shy­lyǵyn azaıtý maqsatynda elimizde jerasty sý qorlaryn zertteý men qaıta baǵalaýdy jandandyrý qajet. Sondaı-aq uńǵymalardy qazýǵa bólinetin sýbsı­dııa­lardyń kólemin ulǵaıtý kerek. Odan basqa, Qazaqstannyń birqatar oblystaryn sýmen qamtamasyz etip otyrǵan Shý jáne Talas ózenderiniń boıynan Qyrǵyz Respýblıkasynyń «Býrýldaı» sý qoımasy men «Bala-Sarýý» GES-in salý josparlaryna baılanysty tıisti sharalar qabyldaý qajet», dedi Ábdáli Nuralıev.

Senator Narıman Tóreǵalıev eli­miz­diń Premer-Mınıstriniń atyna jol­daǵan depýtattyq saýalynda Batys Qazaq­stan oblysynda ornalasqan ótkizý beket­teriniń máselesin kóterdi.

Depýtattyń aıtýynsha, 2016 jyl­ǵy qazanda ótken Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy HIII óńiraralyq yntymaq­tastyq forýmynda Elbasy elimizdiń Úki­metine Qazaqstan-Reseı shekarasyndaǵy baqylaý-ótkizý pýnktterin jańǵyrtý, sondaı-aq «Fomın» jáne «Molodost» jeńildetilgen ótkizý pýnktteriniń már­tebesin ekijaqty avtomobıl ótkizý pýnktterine ózgertý týraly tapsyrma bergen bolatyn. Osy is-sharalardyń bar­lyǵy 2018 jyldyń 15 jeltoqsanyna deıin júzege asýy tıis edi.

Depýtat atalǵan tapsyrmanyń oryndalmaýyna baılanysty senatorlar bul máseleni birneshe ret kóterip, depý­tat­tyq saýaldar joldaǵanyn atap ótti. О́kinishke qaraı, Úkimet bergen ýádelerin áli oryndaǵan joq.

Senatordyń aıtýynsha, bul máseleni sheshý ótkizý beketterindegi uzyn-sonar ke­zekterden arylýǵa jáne óńirdiń ekono­mıkalyq ósýine jańa serpin berýge kómekteser edi.

«Jánibek aýdanynyń «Jánibek-Vısh­nevka» ótkizý pýnktine kópjaqty halyq­aralyq ótkizý pýnkti mártebesin, al Bó­keı Ordasy aýdanynyń «Molo­dost – Verhnıı Baskýnchak» jáne Kazta­lov aýdanynyń «Fomın» ótkizý pýnkt­terine ekijaqty avtomobıl ótkizý pýnk­ti mártebesin berý máselesiniń sheshi­lýine jáne О́nege – Bısen – Saıqyn respýb­lıkalyq mańyzy bar tasjolyn Saı­qyn – Shońaı – Molodost (50 km) shekara beldeýine deıin uzartyp, QazAvtoJol UK AQ esebine berý arqyly jergilikti mańyzy bar joldan respýblıkalyq mańyzy bar jol mártebesine aýystyrýǵa yqpal etýińizdi suraımyz», dedi senator.

Premer-Mınıstrdiń atyna jol­daǵan depýtattyq saýalynda Aqma­ral Álnazarova elimizde transplan­tolo­gııalyq qyzmetti damytýdy usyndy. Sena­tordyń aıtýynsha, mundaǵy kezek óte baıaý ári operasııany kútetin pasıent­terdiń sany artyp keledi.

Aqmaral Álnazarova Qazaqstanda 2012 jyldan bastap organdardy aýysty­rý boıynsha 2 myńǵa jýyq operasııa ja­salǵany týraly derekti keltirdi. Búgingi tańda transplantasııany kútý tiziminde 3 300-den astam adam bar. Sonyń 105-i bala. Sondaı-aq sońǵy 9 jylda elimizde ba­lalarǵa 118 búırek transplantasııasy jasaldy, onyń 77 paıyzy donor týys­tardan alynǵan.

Senator jaǵdaıdy jaqsartý úshin trans­plantologııalyq qyzmetti to­lyq­qan­dy qalyptastyrý úshin jaǵdaı jasaý, son­daı-aq halyqtyń organ donor­lyǵy týraly habardarlyǵyn arttyrý boıynsha jumys júrgizý qajettigin atap ótti.

«Sonymen qatar elimizde trans­plan­tologııanyń damýyn tejeıtin negizgi sebepterge qoldanystaǵy normatıvtik-quqyqtyq bazanyń jetilmegendigi, do­norlyq stasıonarlardyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasynyń tómendigi, son­daı-aq medısına qyzmetkerleriniń quqyqtyq turǵyda qorǵalmaǵany jatady», dedi A.Álnazarova.

Senator sonymen qatar donorlyq organdar men transplantasııa brıgadalaryn óńirlerden ortalyqqa ýaqtyly jáne qaýipsiz jetkizýdiń tehnıkalyq qıyndyqtary bar ekenin atap ótti.

Dana Nurjigit patrıottyq tárbıege qatysty bólek zań jobasyn ázirleý qajettigine nazar aýdardy. Senator el jastarynyń áskerı-patrıottyq tárbıe­sine alańdaýshylyq bildirdi. Premer-Mınıstrdiń atyna joldaǵan depýtattyq saýalynda jaǵdaıdy jaqsartýǵa yqpal etetin birqatar qadamdar usyndy.

Búgingi kúni Qorǵanys mınıstrligine áskerı-patrıottyq tárbıe berý jónindegi jumystardy júrgizý zańnamamen bekitilip berildi. Ol patrıottyq tárbıe – bul barshaǵa ortaq is ekenine toqtala kelip, barlyq memlekettik organdar osy jumysqa jumylýy tıis ekenin atap ótti. Senator osy maqsatta jeke zań jobasyn ázirleýdi jáne úılestirý organyn belgileý qajettigin aıtty.

«Búginde patrıottyq tárbıe berý júıesiniń áleýmettik-quqyqtyq márte­besi, róli, orny, maqsaty jáne patrıot­tyq tárbıe berý jumystaryn júrgizetin úılestirýshi organnyń qurylýy zańna­malyq turǵyda aıqyndalmaǵan. Árbir memlekettik organnyń, vedomstvonyń, uıymnyń qyzmetteriniń bir tarmaǵy patrıottyq tárbıege baǵyttalýy tıis ekeni kórsetilmegen. Bul máseleniń zań boıynsha rettelmeýi qoǵamdyq uıymdardyń, patrıottyq klýbtardyń materıaldy-tehnıkalyq bazasyna da áser etip otyr», dedi Dana Nurjigit.