«Osyǵan baılanysty 2019 jyldyń basynan bastap ishki ister organdaryn jańǵyrtýdyń jańa tolqyny bastaldy. Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev jyl saıynǵy Qazaqstan halqyna joldaýlarynda ishki ister organdarynyń qazirgi zamanǵy, tehnologııalyq, halyqtyń senimine ıe júıesin qurý, «Polısııanyń servıstik modeline» kóshý týraly naqty mindetter qoıdy. Bıylǵy jyldyń sońynda ishki ister organdaryn jańǵyrtý jónindegi 2019-2021 jyldarǵa arnalǵan jol kartasyn iske asyrý aıaqtalady. Osylaısha, óte kúrdeli ári mańyzdy júıeni reformalaýdyń taǵy bir kezeńi aıaqtalmaq», dedi vıse-spıker.
Conymen qatar B.Kesebaeva júrgizilgen reformalarǵa qaramastan, biraz jyldar boıy sheshimin tappaı kele jatqan problemalarǵa nazar aýdarý qajettigine toqtaldy. Atap aıtqanda, polısııa qataryndaǵy sybaılas jemqorlyq. Bul asa mańyzdy másele. Jol kartasy júzege asyrylyp jatqan keıingi 3 jylda ishki ister organdarynyń qyzmetkerlerine qatysty 649 sybaılas jemqorlyq qylmysy tirkelgen. Bul qylmystardyń basym kópshiligi para alý jáne qyzmet babyn asyra paıdalaný. Ekinshiden, qyzmetkerlerdiń, ásirese jedel-tergeý bólimsheleri qyzmetkerleriniń biliktiliginiń tómendigi. Tergeý organdaryna shaǵymdar jyl sanap artyp keledi. Statıstıkalyq málimetterge súıensek, keıingi 6 jylda sotqa deıingi is júrgizý aıasynda 2197 azamat negizsiz ustalǵan. Úshinshiden, ýchaskelik polısııa ınspektorlarynyń halyqpen ózara is-qımylynyń jetkiliksizdigi bolsa, tórtinshiden, polısııa bólimsheleriniń materıaldyq-tehnıkalyq jaraqtandyrylýynyń jetkiliksizdigi.
Otyrysta depýtattar aldynda Ishki ister mınıstri Erlan Turǵynbaev baıandama jasap, ishki ister salasyndaǵy reformalar týraly aıtty.
Vedomstvo basshysynyń sózine qaraǵanda, eldegi qylmystyq ahýal turaqty. Kisi óltirý, densaýlyqqa aýyr zııan keltirý, tonaý, urlyq, buzaqylyq, zorlaý faktileri azaıǵan. Kóshelerde jáne qoǵamdyq oryndarda jasalatyn qylmystar azaıǵan. Buryn sottalǵandar, kámeletke tolmaǵandar qylmysy da saıabyrsyǵan. Mas kúıinde, sondaı-aq qarý qoldaný arqyly jasalatyn qylmystar tómendedi.
«Qylmystyń ashylýy jaqsardy. Mundaı jaǵdaı 3 jyl boıy saqtalyp otyr. Álemdik pandemııa polısııa jumysyna ózgeris engizdi. Indet kezinde polısııa qyzmetkerleri dárigerlermen birge kúndiz-túni, ýaqytpen sanaspaı jumys istedi. Kúnine 12 myń qyzmetker jumysqa shyqty. Karantın jarııalanǵanda 50 myń qyzmetkerge deıin jumyldyryldy. Olar qoǵamdyq qaýipsizdikti qamtamasyz etti. 445 blok-postty kúzetti. Aýrý taraǵan 700 aımaqty qorshaýǵa aldy. Meıramhanalar men oıyn-saýyq oshaqtarynyń jumysyn baqylady. Tikeleı mindetten bólek osyndaı jaýapty jumystarmen aınalysty. О́kinishke qaraı, pandemııadan 34 qyzmetker qaıtys boldy. 19 612 qyzmetker aýrýdan jazylyp shyqty. Qazirgi tańda polısııa qyzmetkerleriniń 98 paıyzy vaksına saldyrdy», dedi E.Turǵymbaev.
Mınıstrdiń aıtýynsha, ınternet-alaıaqtyq 2 ese artty. Buǵan sıfrly tehnologııanyń damýy sebep. Kıberqylmysqa qarsy naqty sharalar qolǵa alyna bastaǵan. Bir qıyndyǵy, mundaı qylmystar kóbine shetelden jasalady. Sondyqtan mınıstrlik bastamasymen osy másele qazan aıynda ótken Táýelsiz Memleketter Dostastyǵynyń Ishki ister mınıstrleri keńesiniń otyrysynda qaraldy.
«Ishki ister organdaryn reformalaý boıynsha júrgizilip jatqan jumysty erekshe atap ótkim keledi. 2019 jyly Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen 3 jylǵa arnalǵan Jol kartasy qabyldandy. Bul boıynsha naqty nátıje bar. 106 artyq basqarý býyny jáne shamamen 1,5 myń basshylyq laýazym joıyldy. Shtat sany 11 paıyzǵa qysqartyldy. Bul 10 000 qyzmetker. Nátıjesinde, polısııa qyzmetkerleriniń sany boıynsha 100 myń turǵynǵa shaqqandaǵy deńgeı 372-ni quraıdy», dedi mınıstr.
Sondaı-aq vedomstvolyq bilim salasyna reforma júrgizilip, 12 oqý ornynyń 6-ýy qysqarǵan. Búginde polısııa qyzmetkerlerin 3 akademııa, Aqtóbe ınstıtýty jáne Shymkent pen Pavlodardaǵy oqý ortalyqtary daıarlaıdy.
«Qyzmetkerlerdiń áleýmettik-materıaldyq jaǵdaıyn kóterý boıynsha sharalar qabyldanyp jatyr. Búginde polısııa qyzmetkerleriniń jalaqysy quqyq qorǵaý organdary arasynda óte tómen. Sondyqtan Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, 2019 jyldan bastap kezeń-kezeńmen jalaqy kóterilip keledi. 2023 jylǵa deıin 50-den 90 paıyzǵa deıin ósirý kózdelgen. Osylaısha, serjanttyń jalaqysy 81 myńnan 140 myń teńgege deıin, leıtenanttyń jalaqysy 103 myńnan 174 myń teńgege deıin artady», dedi E.Turǵymbaev.
Mınıstrdiń aıtýynsha, qyzmetkerlerdiń áleýmettik kepildikteri jaqsara túsken. Endi olardyń áskerıler sııaqty baspana alýǵa múmkindigi bar. Turǵyn úı tólemderi bank arqyly jeke baspanasyna jumsalady. Osyndaı jeńildikpen qyzmetkerlerdiń 72 paıyzy qamtylǵan. Sonymen qatar qyzmettik mindetterin atqarý kezinde qaza tapqan jáne jaraqat alǵan qyzmetkerlerdiń otbasylaryna turǵyn úı tólemderi saqtalady.
«Barlyq aımaqta «Azamattarǵa arnalǵan qabyldaý» bólmeleri ashyldy. Onda halyqqa konsýltatıvtik kómek kórsetiledi. Áleýmettik jelimen jumys kúsheıdi. Feısbýkte barlyq basshylardyń jeke akkaýnttary ashyldy. Azamattardy qabyldaý tártibi ózgerdi. Endi barlyq deńgeıdegi basshylar azamattardy apta saıyn qabyldaıdy. Azamattarǵa yńǵaıly bolýy úshin beınebaılanys arqyly qabyldaý júrgiziledi.
Ýchaskelik ınspektorlar KSK, OSI chattaryna qosyldy. Toqsan saıyn «Joldaǵy qabyldaý» aksııalary ótkiziledi. Osy jyly 18 myń azamatqa keńes berildi, 25 myń aryz qaraldy. Azamattar kóbine polısııa jumysyn jaqsartý, jol qozǵalysy, tirkeý, qujattardy alý máselesine qatysty ótinish bildirgen. Aımaq basshylary men ýchaskelik ınspektorlar turǵyndar aldynda toqsan saıyn esep beredi. Halyqqa úzdiksiz aqparat berý úshin vedomstvolyq «Polısııa.kz» saıty men telestýdııa iske qosyldy. Brıfıngter apta saıyn ótkiziledi. Nátıjesinde, synı aqparattar sońǵy 2 jylda 3 ese qysqardy», dedi E.Turǵymbaev.
Vedomstvo basshysy sottalǵandardyń quqyǵyn qorǵaý máselesine toqtaldy. Onyń aıtýynsha, bul másele erekshe baqylaýda. Zańsyz zattardy anyqtaýǵa baǵyttalǵan tekserý tártibi ózgergen. Endi mundaı tekserýler adam quqyqtaryn qorǵaý uıymdarynyń, prokýrorlardyń qatysýymen jáne beınekameraǵa túsirý arqyly júzege asyrylady.
«Týystarymen qarym-qatynasta bolýy úshin beınebaılanystar uıymdastyrylyp jatyr. Bul tájirıbe karantın kezinde óte tıimdi boldy. Sottalǵandar tikeleı aryz berýi úshin 121 elektrondy termınal ornatyldy. Nátıjesinde, mekeme basshylyǵyna qatysty joldanatyn aryz-shaǵymdar 74 paıyzǵa qysqardy. Qoǵamdyq uıymdarmen, adam quqyqtary jónindegi ýákilmen tyǵyz qarym-qatynas ornatyldy. Osy jyly shilde aıynda Halyqaralyq forým ótkizildi. Halyqaralyq sarapshylar men elimizdegi dıplomatııalyq mıssııa ókilderi jaqsy baǵa berdi», dedi E.Turǵymbaev.
Mınıstrdiń sózine súıensek, sottalǵandardyń quqyǵyn qorǵaýǵa baılanysty zańǵa túzetýler engizý josparlanyp otyr. Aýyr naýqastarǵa jaza merzimin keıinge qaldyrý, qatty aýrýyna baılanysty bosatý týraly sot sheshimin tez oryndaý máselesi kózdelmek. Sondaı-aq sottalǵandardy basqa mekemege aýystyrǵanda prokýrorlarǵa habarlama jiberý, olardy emdeý ortalyqtaryn Densaýlyq saqtaý mınıstrligine berý jáne basqa ózgerister qarastyrylmaq.
«Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, Ishki ister mınıstrligi «Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵyna baılanysty raqymshylyq jasaý týraly» zań jobasyn ázirledi. Onyń maqsaty – onsha aýyr emes jáne aýyrlyǵy ortasha qylmys úshin jazadan bosatý, keıbir aýyr jáne asa aýyr qylmystar úshin jazanyń merzimin qysqartý. Raqymshylyq ardagerlerge, kámeletke tolmaǵandarǵa, jasy úlkenderge, 1-shi jáne 2-shi toptaǵy múgedekterge, sondaı-aq qoǵamǵa qaýip tóndirmeıtin adamdarǵa qoldanylady. Zań jobasy memlekettik organ ókilderimen, qoǵam qaıratkerlerimen jáne sarapshylarmen birge talqylandy. Elimizde 64 mekeme men 16 tergeý ızolıatorynda 34 myń adam bar. Onyń ishinde 30 myń azamatqa sot úkimi shyqqan. Qalǵan 4 myń adam tergeý men qamaýda. 93 paıyzy aýyr jáne asa aýyr qylmys jasaǵany úshin qamaýda otyr. 45 paıyzy birneshe ret sottalǵan», dedi mınıstr.
Sonymen qatar 32 myń adam probasııalyq baqylaýda tur. Joba boıynsha 2 236 sottalýshyǵa, 11 310 probasııada turǵan adamǵa raqymshylyq jasalady. Nátıjesinde, 1 myń adam qamaýdan shyǵady. 3 818 adam probasııalyq baqylaýdan bosatylady. 1 294 sottalýshyǵa, 7 492 probasııada turǵan adamǵa jaza merzimi qysqartylady. Sotqa deıingi tergeýdegi 5 myń is qysqarady. Qylmystyq kodekstiń 78-babyna sáıkes, asa aýyr qylmys jasaǵan adamdarǵa raqymshylyq qarastyrylmaǵan.
«Probasııalyq baqylaýdy damytý úshin elektrondy bilezikter engizilip jatyr. Birinshi kezekte 2022 jylǵy 1 qańtardan bastap pedofılderge qatysty qoldanylady. Sybaılas jemqorlyqqa qarsy naqty is-sharalar qabyldandy. Jemqorlyqty joıý úshin azamattarmen tikeleı baılanys azaıdy. Kólik júrgizý kýáligin berý jáne emtıhan qabyldaý fýnksııalary «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» memlekettik korporasııasyna berildi. Tirkeý-emtıhan ortalyqtary joıyldy. Polısııa qyzmetkerleri kólik quraldarynyń krımınaldyq tarıhyn ǵana tekseredi. Qazaqstanda 30 táýlikke deıin bolatyn shetel azamattaryn tirkeý toqtatyldy. Elektrondy vızalar engizildi. Tikeleı halyqaralyq áýejaılarǵa kirý vızalaryn berý uıymdastyryldy. Kóshi-qon salasyndaǵy keıbir fýnksııalar Eńbek jáne áleýmettik qorǵaý mınıstrligine berildi. Qala syrtyndaǵy «Shep» stasıonarlyq beketter sany qysqardy. Olar tek shekaralas aýdandarda qaldy. Jol qozǵalysyn qadaǵalaý arnaıy baqylaý júıeleri arqyly baılanyssyz ádispen júzege asyrylady. Barlyq patrýldik qyzmetkerler beınetirkegishpen jabdyqtalǵan. Polısııanyń qyzmettik bólmelerinde jáne penıtensıarlyq mekemelerde jappaı beınebaqylaý engizilip jatyr», dedi E.Turǵymbaev.
Mınıstrdiń keltirgen derekterine súıensek, keıingi 3 jylda sybaılas jemqorlyq qylmystarynyń sany 43 paıyzǵa qysqarǵan. Mundaı qylmystardyń 75 paıyzy ózindik qaýipsizdik bólinisterimen anyqtaldy. 146 basshy jazaǵa tartyldy. Onyń 42-si qyzmetten bosatyldy, 7-eýi jumystan shyǵarylǵan.
Jıyn barysynda kóterilgen máseleler boıynsha depýtattar birqatar suraqtar qoıyp, pikirlerin bildirdi. Úkimet saǵatynda talqylanǵan máseleler boıynsha depýtattar tıisti usynymdar qabyldaıdy.
