Atalǵan qujat Memleket basshysynyń jekelegen tapsyrmalaryn, bıznes pen azamattardy qoldaý jónindegi bastamalardy, salyqtyq ákimshilendirýdi jaqsartý jónindegi sharalardy, onyń ishinde kóleńkeli ekonomıkaǵa qarsy is-qımylǵa baǵyttalǵan sharalardy iske asyrý maqsatynda ázirlendi.
Depýtattar Salyq kodeksine engiziletin ózgerister týraly zań jobasyn qaraý barysynda mobıldi tólemderdi retteýge qatysty normalardy qarastyrdy. Jıyn barysynda Májilis depýtattary tutynýshylar men kásipkerler úshin jańa normany qabyldaýdan ne kútiletini jáne kásipkerlerge salynatyn salyq júktemesi týraly máselelerdi qozǵady. Nurlan Nyǵmatýlın atalǵan norma boıynsha salyqtyń jańa túri engizilmeıtinin alǵa tartyp, kásipkerlerge salyq júktemesi ózgermeıtinin aıtty.
Sonymen qatar otyrys barysynda depýtattar kólik salyǵyna qatysty birqatar máselelerdi ortaǵa saldy. Atap aıtqanda, endi júk kólikterine salyq salý avtomobıl qozǵaltqyshy kólemine emes, júk kótergishtigine baılanysty belgilengen mólsher boıynsha tólenedi. Bul norma elimizdegi 96 myń avtokólikke qatysty bolmaq. Osyǵan baılanysty atalǵan normanyń 2021 jylǵy 1 qańtardan bastap kúshine enýi usynylady.
Aıta ketetin jaǵdaı, avtokólik salyǵyn tóleý merzimi zańdy tulǵalar úshin 2021 jyldyń 5 shildesinde aıaqtalsa, jeke tulǵalar men jeke kásipkerler úshin merzimi 2022 jylǵy 31 naýryzda bitedi. Sondyqtan da salyqty tólegen avtokólik ıeleri úshin qaıta esepteý qajet.
Osyǵan sáıkes, Májilis Tóraǵasy avtokóliktiń modeline qatysty salyq 2 esege, al jekelegen jaǵdaılarda 6 esege deıin azaıatynyn aıtty. Ár avtokólik ıesi úshin salyq 5 myń teńge men 115 myń teńge kólemi aralyǵynda bolady.
Nurlan Nyǵmatýlın atap ótkendeı, qazir eń bastysy memlekettik organdar osy zańnamalyq normanyń retrospektıvtiligin eskere otyryp, barlyq qajetti esepteýlerdi jedel, bıýrokratııasyz júrgizý kerek.
Osyǵan saı, Palata Spıkeri 1,5 aıdan keıin zań kúshine enetinin, 90 myńnan asa avtokólik ıesiniń 2021 jylǵa arnalǵan salyǵyn qaıta esepteıtinine toqtalyp, bul esepteýler avtokólik ıeleriniń qatysýynsyz ótetinin, sondyqtan azamattar osy jaıynda erterek bilý kerektigin aıtty.
Nurlan Nyǵmatýlınniń pikirinshe, barlyǵy avtomatty túrde jasalatynyn, eshqaıda barýdyń jáne ótinish jazýdyń qajeti joq ekeni týraly halyqty aldyn ala habardar etý qajet.
«Qazir tıisti deńgeıde túsindirý jumystary uıymdastyrylmasa, adamdar Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtaryna baryp, Koll-ortalyqtarǵa úzbeı qońyraý shalyp, memlekettik organdardyń blogtaryna ótinishter qaldyrady», dedi Palata Spıkeri.
Aıta ketý kerek, zań jobasy mobıldik tólemderdi retteý, salyq tóleýshiniń pasportyn engizý jáne júk avtomobılderi úshin belgilengen mólsherlemeler boıynsha jekelegen kólik quraldaryna salyqty esepteý quqyǵyn berý jáne basqa da birqatar jańa normalardy qamtyǵan.
«Kóleńkeli ekonomıkaǵa qarsy is-qımylǵa baǵyttalǵan salyqty ákimshilendirýdi jetildirý maqsatynda Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń kedendik aýmaǵyna ákelingen taýarlardyń qadaǵalaný tetigi týraly kelisimniń normalaryn ulttyq salyq zańnamasyna ımplementasııalaý usynylady», dedi qujat jóninde baıandama jasaǵan depýtat Sergeı Sımonov.
Sonymen qatar quqyq qorǵaý organdary, prokýratýra jáne sot arasynda ókilettikterdiń jáne jaýapkershilik aımaqtarynyń arajigin ajyrata otyryp, úsh býyndy modeldi engizý máseleleri boıynsha túzetýlerdi birinshi oqylymda maquldady.
Qujat Memleket basshysynyń sotqa deıingi retteý satysynda quqyq qorǵaý organdary, prokýratýra jáne sot arasynda ókilettikterdiń jáne jaýapkershilik aımaqtarynyń arajigin ajyrata otyryp, úsh býyndy modeldi engizý, sondaı-aq prokýrorlardyń qylmystyq ister boıynsha aıyptaý aktilerin daıyndaý jónindegi quzyretin birtindep keńeıtý týraly tapsyrmalaryn iske asyrýǵa baǵyttalǵan.
Qujat qylmystardy tez ashý, olardy jasaǵan adamdardy qylmystyq jaýapkershilikke tartý jáne ádil sot talqylaýyn júrgizý maqsatynda qylmystyq-prosestik zańnamany tıimdi qoldanýdy kózdeıtin quqyqtyq tetikterdi ońtaılandyrady.
«Qylmystyq proseske úsh býyndy modeldi engizý boıynsha túzetýler týraly zań jobasy Prezıdent Joldaýlarynda bergen tapsyrmalardy júzege asyrýǵa baǵyttalǵan. Memleket basshysy 2020 jyly úsh býyndy modeldi engizýdi tapsyrdy. 2021 jyly prokýrorlardyń aıyptaý aktilerin daıyndaý jónindegi quzyretin keńeıtý qajet dedi.
О́tken jyldyń aıaǵynda Parlament tergeýshiniń negizgi sheshimderin prokýrormen kelisý týraly zań qabyldady. Mundaı kelisý – qylmystyq prosestiń úsh býyndy modeline kóshýdiń birinshi kezeńi. Bul tártip úlgi retinde Eýropa elderinen alyndy.
Osy jyldyń basynan bastap tergeý organdarynyń kúdikti dep taný, áreketterdi saralaý, tergeý merzimderin úzý, isti toqtatý týraly sheshimderin tek prokýror zańdastyrady. Prokýror kelisim bermese, olar zańsyz sanalady», dedi zań jobasy jóninde baıandama jasaǵan Bas prokýrordyń orynbasary Áset Shyndalıev.
Onyń aıtýynsha, elektrondy is júrgizýdi engizý prosesti jedel ári jeńil júrgizýge múmkindik berdi. Tergeýshi isti prokýrorǵa joldaıdy, ol óz qaýlysyn júıede ázirlegen kezde, prokýrorǵa birden elektrondy habarlama túsedi. Sonymen qatar prokýrordyń sheshim qabyldaý merzimi de qysqardy. Buryn ister bir aı qaralsa, al qazir 24 saǵattan úsh kúnge deıin qaralady. Sheshim zańdy bolǵanda prokýror olarǵa sıfrly qol qoıyp, kelisedi. Al zańsyz bolsa, bas tartady.
«О́tken 10 aıdyń ishinde prokýrorlar tergeýdiń 329 myń qaýlysyn tekserip, 287 myń sheshimge kelisim berdi. Qalǵan sheshimder qoldaý tappady jáne túzetý úshin qaıtaryldy.
Memleket basshysy 2020 jylǵy Joldaýynda qylmystyq prosestiń úsh býyndy modelinde prokýror qylmystyq qýdalaý organdary jınaǵan dálelderge táýelsiz baǵa berýi tıis dep atap ketken. Sol sebepti úsh býyndy modelge kóshýdiń ekinshi kezeńinde prokýrorǵa aıyptaý aktisin ózi toltyrý quqyǵyn berý usynylady.
Prokýror kúdiktiniń áreketine jınalǵan dálelder negizinde tolyq ári táýelsiz baǵa bere otyryp, saralaıdy. Aıyptaý aktisinde kúdiktige qandaı aıyp taǵylǵany, qylmysty qalaı jasaǵany, jasaý sebepteri, saldary, kinásin rastaıtyn mán-jaılar, sondaı-aq qylmystyń qandaı bappen saralanyp otyrǵany kórsetiledi», dedi Bas prokýrordyń orynbasary.
Otyrysta birqatar zań jobalary ratıfıkasııalandy. Qazaqstannyń Qyrǵyzstan jáne Tájikstanmen óteýsiz áskerı-tehnıkalyq kómek kórsetý týraly kelisimderi jónindegi qujattar maquldandy. Sonymen qatar Qazaqstan men Tájikstan arasyndaǵy tájik-aýǵan shekarasyna irgeles aýdandarda qaýipsizdikti qamtamasyz etýde áskerı-tehnıkalyq járdem kórsetý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly zań jobasy maquldandy.
Jalpy otyrysta depýtatttar «Adam quqyqtary jónindegi ýákil týraly» zań jobasyn ekinshi oqylymda ilespe túzetýlerimen, sondaı-aq Adam quqyqtary jónindegi ýákil qyzmetiniń máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizýge qatysty Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeks pen Salyq kodeksin ekinshi oqylymda maquldady.
Ekinshi oqylymda maquldanǵan zań jobalarynyń qatarynda daýlardy sottan tys jáne sotqa deıingi retteý ınstıtýttaryn damytý máseleleri boıynsha túzetýler engizý týraly zań jobasy maquldandy.
Otyrys sońynda Májilis depýtattary memlekettik organdar basshylaryna depýtattyq saýaldar joldady.
