Ekonomıka • 03 Jeltoqsan, 2021

Damý dınamıkasynda oń serpin baıqalady

43 ret kórsetildi

Prezıdent janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmeti alańynda Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Ǵalı Esqalıev Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń «Halyq birligi jáne júıeli reformalar – el órkendeýiniń berik negizi» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynyń oryndalý barysymen jáne 2021 jyldyń 10 aıyndaǵy oblystyń áleýmettik-ekonomıkalyq damý kórsetkishteri týraly baıandady.

Oblystyń negizgi áleýmettik-ekonomıkalyq damý kórsetkishteri boıynsha oń serpin baıqalýda. Atap aıtqanda, qurylys jumystary 7,9%-ǵa, turǵyn úıdi paıdalanýǵa berý 5,2%-ǵa, kólik 1,8%-ǵa, saýda 0,8%-ǵa ósti.

О́ńir ekonomıkasyn ártaraptandyrý úshin 1,6 trln teńgege 70 ınvestısııalyq joba iske asyrylýda. Bıyl gaz boıynsha óndiristik shekteýlerdi alyp tastaý jáne gazdy keri aıdaýdyń 4-shi kompressory, sondaı-aq jıhaz fabrıkasy, sút zaýyty, ónerkásiptik jylyjaı kesheni, plastmassadan qaldyqtardy qaıta óńdeý, zamanaýı demalys bazalary jáne basqa da iri joba qoldanysqa engizildi. Buǵan qosa kirpish zaýytynyń, munaı qyzdyrý peshiniń, sút-taýar fermasynyń, 3 kókónis qoımasynyń qurylysy aıaqtalýda.

Sheteldik ınvestorlarmen oblystyń eki aýdanynda jalpy ınvestısııa kólemi 200 mln dollardy quraıtyn jylyna 40 myń tonna sút shyǵaratyn iri sút kombınaty men qus fabrıkasyn salý boıynsha kelisimge qol jetkizildi. Tutastaı alǵanda, 1994 jyldan bastap óńirdiń ónerkásip óniminiń jyldyq kólemi 258 ese (7,1 mlrd-tan 1,8 trln teńgege). Negizgi kapıtalǵa jyl saıynǵy ınvestısııalar 2,8 mln teńgeden 481,5 mlrd teńgege deıin (175 ese) ósti.

«Prezıdenttiń tapsyrmasy boıynsha sońǵy 3 jylda 1 mln gektardan astam paıdalanylmaıtyn aýylsharýashylyq jerleri anyqtalyp, onyń 57%-y ıgerilýde, 16%-y memlekettik menshikke qaıtaryldy, al 27%-y boıynsha qaıtarý jumystary júrgizilýde. Bul jumystar memlekettiń qoldaý sharalarymen qosa oblystyń mal sharýashylyǵyn damytýǵa óz úlesin qosyp otyr. Atap aıtsaq, jyl saıyn mal basy ósýde, osy jyldyń 10 aıynda iri qara mal basy 9,6%, jylqy 12,2%, qoı men eshki 1,5% ósti. Osy jyly 3 bordaqylaý alańy iske qosylyp, óńirdegi bordaqylaý alańdarynyń jalpy syıymdylyǵy 28 myńnan 35 myń basqa deıin ósedi. Al 2025 jylǵa deıin taǵy da 20 myń basqa arttyrýdy jos­parlap otyrmyz», dedi oblys ákimi Ǵ.Esqalıev.

Ákimniń aıtýynsha, sondaı-aq bıyl jalpy egis kólemi 565 myń gektardy qurady. Qýańshylyqqa baılanysty egin sharýashylyǵy ónimi ótken jylmen salystyrǵanda tómen bolyp otyr. Degenmen oblystyń fermerleri egin salýda ozyq tehnologııalar men joǵary ónimdi aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn paıdalanýǵa kóshýde.

«О́ńir ekonomıkasy men aýyl sharýashylyǵynyń odan ári damýy sýǵa táýeldi bolyp otyr. Bıyl Úkimettiń qoldaýy arqyly óńirdiń ońtústik-batys aýdandary úshin Reseıden jetkiziletin sý kólemi 2019 jyldan 2 esege kóbeıtildi. Uzyndyǵy 185,6 shaqyrym quraıtyn 3 magıstral kanalyn qaıta jańǵyrtý jumystaryn bastadyq. Bul Jaıyq ózeniniń sol jaq jaǵalaýynda 350 myń gektarǵa deıin jaıylymdy aýyl sharýashylyǵy aınalymyna engizýge múmkindik beredi. Búginde 65 mln tekshe metrge Kırov sý qoımasyn qaıta jańǵyrtý jumystaryn bastadyq. Sondaı-aq 40 mln tekshe metrge taǵy 2 sý qoımasyn salýǵa jobalar daıyndalýda. Osy jyly 6 myń gektarǵa deıin sýarmaly jerler engizemiz, 2026 jylǵa deıin 50 myń gektarǵa deıin jetkizemiz», dedi óńir basshysy.

Aýyl turǵyndarynyń ómir sapasyn jaqsartý – mańyzdy mindetterdiń biri. Bul rette oblysta táýelsizdik jyldarynda aýyl turǵyndaryn tabıǵı gazben qamtý úlesi 25-ten 98,6%-ǵa deıin ar­typ, al aýyz sýmen qamtý úlesi 31-den 88,4%-ǵa deıin ósti. Jyl basynan
4 aýylǵa kógildir otyn jetkizildi, mere­ke qarsańynda taǵy 7 aýylǵa gaz kir­mek. Sonymen qatar bıyl 5 aýylǵa sý ót­ki­zilgen bolsa, osy aıdyń sońyna deıin taǵy 15 aýyl sapaly aýyz sýmen qam­ty­lady.

Al joldarǵa keletin bolsaq, táýel­sizdik jyldarynda barlyǵy 1 200 shaqyrym jol salyndy jáne jóndeýden ótti. Buǵan qosa 2 myń shaqyrymnan astam jol jóńdelip, 6 kópir salyndy. Sonyń ishinde buryn oblys ortalyǵymen jol qatynasy qıyn bolǵan aýdandarǵa jol salyndy. Qazirgi tańda qalǵan eki aýdan ortalyǵyna jol salý jumystary júrgizilýde. Qurylys jumystary kún raıynyń qolaısyz bolýynan keshigip bastaldy. Sonymen qatar qurylys mate­rıaldarynyń qymbattaýy, pandemııa men merdiger mekemelerdiń óz min­dettemelerin oryndamaýy da óz áserin tıgizdi. О́z mindettemesin oryndamaǵany úshin «Temir jol jóndeý» merdiger kompanııasymen kelisimshart buzylǵan. «QazAvtoJol» Ulttyq kompanııasynyń josparyna sáıkes qurylys jumystary 2023 jyly aıaqtalady. Osy jyly óńirde 324 shaqyrym jol jóńdeýden ótti. Úkimettiń qoldaýymen óńir turǵyn­daryn kóterip júrgen «Atyraý – Oral» jol trassasyn keńeıtýge jáne Oral qalasynyń aınalma joly qurylysyna qarajat bólinip, jobalyq-smetalyq qujattama daıyndalýda.

Kólik ınfraqurylymy boıynsha oblys ortalyǵynda jeke ınvestı­sııalar esebinen avtobeket qaıta jań­ǵyr­tyldy. Jýyrda halyqaralyq aeroport termınalynyń rekonstrýksııasy aıaqtalady. Termınal qurylysynda mate­rıaldar boıynsha jergilikti qamtý úlesi 70%-dy qurady.

Sondaı-aq oblys ákimi brıfıng barysynda óńirdegi epıdemııalyq ahýalǵa jáne densaýlyq saqtaý salasyndaǵy jańalyqtarǵa toqtaldy.

«Pandemııa kezeńinde biz aýrýdyń joǵary deńgeıinde jaǵdaıdy turaq­tandyrýǵa qol jetkizdik. Qabyldanyp jatqan sharalar esebinen «jasyl aımaqta» turmyz. Pandemııa kezinde oblys turǵyndaryna basqa óńirlerge emdelýge barý qıynǵa soqty. Sondyqtan medısınalyq qyzmetter ımportyna taldaý jasalǵan jáne eki jyl ishinde medısınalyq qyzmetter men operasııalardyń 20-ǵa jýyq jańa túri engizilgen. Bul oblys turǵyndaryna júrekke, omyrtqaǵa, varıkozdy-keńeı­tilgen tamyrlar, kórý qabiletin lazerlik túzetý operasııalary boıynsha bilikti kómek alýǵa múmkindik berdi. Táýelsizdik jyldarynda oblysta zamanaýı onkodıspanser, 8 emhana, 20 aýrýhana jáne 80 medpýnkt salyndy», dedi Ǵ.Esqalıev.

Al bilim salasynda Memleket basshysynyń 2025 jylǵa deıin 1 myń mektep salý tapsyrmasy boıynsha óńirde 77 mektep salý josparǵa engizilipti. Bul rette qaladaǵy mektepter máselesin shesh­ýge jeke ınvestorlar tartý kózdelip otyr. Búginde Oral qalasynda jeke ınvestorlar 2 mektep salyp jatyr. Sondaı-aq respýblıkalyq fızıka-matematıka mektebiniń fılıaly men 125 Highschool jeke mektebi ashyldy. Al aýyl mektepterin salý bıýdjet qarajaty men jeke ınvestorlar arqyly sheshimin tappaq. Bul úshin 60 jáne 108 oryndyq mektepterdiń jobalary daıyndaldy. Jalpy táýelsizdik jyldary 70 mektep jáne 20 balabaqsha salynyp, 107 jeke balabaqsha ashyldy.

Sonymen qatar Ǵ.Esqalıev óńirdegi jumyspen qamtý sharalary týraly maǵlumat berdi. Onyń aıtýynsha, «Eńbek» baǵdarlamasy boıynsha oblysqa 7,5 mlrd teńge bólinip, 28 myńnan asa adam jumyspen qamtý sharalaryna tartyldy. О́ńirde 16 myńnan astam jumys oryny quryldy, sonyń ishinde 7 myńǵa jýyǵy – turaqty jumys oryny. Jumyssyzdyq deńgeıi 4,9% qurap otyr.

«Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵyna oraı elimizdiń iri mádenı nysandarynyń biri bolyp sanalatyn 920 oryndyq «Atameken» óner ordasy ashyldy. Bıyl oblysymyzda alǵash ret «Jaıyqfest» Halyqaralyq kınofestıval ótip, oǵan álemniń jáne elimizden 100-ge jýyq fılmi qatysty. Elbasynyń 100 dene shynyqtyrý-saýyqtyrý keshenin salý tapsyrmasy boıynsha jospar – 12 keshen salý, sonyń altaýy bıyl paıdalanýǵa beriledi, altaýy – aldaǵy eki jylda. Bizdiń kásipkerler memleket bastamasyn shynaıy qoldap, óz qarajatyna sońǵy eki jylda 7 sport nysanyn saldy. Bıyl sportshylarymyz ártúrli deńgeıdegi sport jarystarynda 314 ret jeńimpaz atandy. Sonyń ishinde Álem chempıonatynda – 12 altyn, Eýropa birinshiliginde – 3 altyn, Azııa chempıonatynda 7 altyn medalǵa ıe boldy», dedi oblys ákimi.

Sońǵy jańalyqtar

Elordadaǵy JEO-3 bıyl iske qosylady

Elorda • Búgin, 11:10

Almatyda epıdahýal kúrdelenip barady

Koronavırýs • Búgin, 11:00

«Omıkronnyń» bastapqy belgileri qandaı?

Koronavırýs • Búgin, 10:50

Dúısenbige arnalǵan aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 09:25

«Sary» aımaqta Túrkistan oblysy tur

Koronavırýs • Búgin, 09:10

Oıyn-saýyq ortalyqtary jumysyn toqtatty

Koronavırýs • Búgin, 09:00

Jetisýda juqpaly indettiń ekpini qatty

Koronavırýs • Búgin, 08:57

Koronavırýs qaıta kúsheıdi

Koronavırýs • Búgin, 08:54

Ońtaılysy – onlaın oqý

Aımaqtar • Búgin, 08:53

Qyzmet túrleriniń tizbesin keńeıtti

Ekonomıka • Búgin, 08:50

Sapa artpaıynsha, sýbsıdııa joq

Aımaqtar • Búgin, 08:45

Koronavırýs qaıta órshidi

Álem • Búgin, 08:42

Antıbıotıkti orynsyz qoldaný qaýipti

Medısına • Búgin, 08:35

Vırýs juqtyrý azaımaı tur

Koronavırýs • Búgin, 08:30

Asyǵys sheshim

Qazaqstan • Búgin, 08:15

Kómek kórsetiledi

Qoǵam • Búgin, 08:10

Qor strategııasy ázirlenedi

Qazaqstan • Búgin, 08:00

Uqsas jańalyqtar