Paganını

Fransýz sýretshisi Ejen Delakrýanyń «Pa­ga­nı­nı­diń portreti» atty shyǵarmasyna qarap, ónerdiń otyna órtengen adamnyń obrazyn anyq baıqap otyrmyz. Quddy, sol qalpynda ıtalııalyq vırtýoz skrıpkashy Paganınıdiń ǵumyr-kelbetin, minez-bolmysyn kenep betine quıyp qoıǵandaı. Talaıly taǵdyrynyń kórinisteri boıaý­men matasyp, áldeneden syr tartady. Bul – jan azaby.

Ǵalymdar skrıpkany er­kin meńgerýi jáne adamǵa beı­má­lim tehnıkasynyń syry mýzykanttyń sırek kezdesetin syr­qatyna baılanysty dep sa­naıdy. Amerıkalyq dári­ger Maıron Shoenfeld bir ma­qalasynda Nıkkolo Paga­nınıde Marfan sındromy bol­ǵany týraly jazǵan. Mun­daı aıyqpas aýrýy bar adamdar elirip ketýi ǵajap emes. Bir­aq áıgili ónerpaz aspapty minsiz basqara bilgen tamasha mýzykantqa aınaldy. Onyń jyn-saıtanmen baılanysy bar ekeni áli de ańyz bolyp ke­le­di. Sebebi kúni búginge de­­ıin ol sııaqty skrıpkanyń ti­­­lin tolyq meńgergen eshkim joq.

Talant ıesi tirisinde kesh boıy bir ishekti skrıpkamen oınap, kórermendi tańǵaldyrǵan eken. Nege deseńiz, konsert ke­zinde áýenge berilgeni son­sha­lyq, aspaptyń ishekteri úzi­lip kete beretin bolǵan. Son­daı sátterde kompozısııany toqtatýǵa dáti shydamaǵan Pa­ganını bir ishekpen sońyna deıin áýendi úzbeı oryndap, halyqtyń qoshemetine ıe bol­ǵan eken. Bylaısha aıtqanda, ónermen derttengen.

Kartınaǵa qarasańyz Paga­nınıdiń asa bir tartymdy adam bolmaǵanyn ańdaısyz. Muny sol dáýirde qarsylasynyń kóbi betine basty da. Syrtqy kel­betine qarap, ony shynymen de shaıtanmen dos eken degen pikir údeı tústi. Dese de ǵajaıyp mýzykasy tyńdarmandardy ózinen alys­tatpady. Biraq onyń bári ýaqytsha edi. Kózi tiri­sinde ónerine tabynǵan adamdar dúnıeden ozǵanda topyraq salýǵa jaramady. Bári derlik birtúrli áreketinen shoshydy.

Birneshe jyl boıy Paga­­nınıdiń tabyty Eýro­pany ara­lap júrdi. Din qyz­met­kerleri óli deneni jerleýge ruqsat ber­medi. О́ıtkeni olar ony «shaı­­tannyń dosy» degen óti­rikten ári asa al­mady.

Ne degen ja­baıy­lyq dese­ńiz­shi!

Delakrýa mýzykantpen jaqsy tanys bolǵan­dyq­tan, ony atalmysh shyǵarmasynyń keıipkeri bolýǵa kóndiredi. О́ner ıesi basynda keliskenimen, shydamy uzaqqa barmady. Sýretshi kartınany jadynda saqtaǵan beınemen qurap shyq­ty. Onyń ústine, ol eske alý rásimi kezinde bet álpetin syzyp alǵan eken. Paganını skrıp­kada kózderin jumyp oı­naı­tyn bolǵan. Baqsańyz, jan dúnıesinen dybys shyǵa­ra­tyndaı bir ulylyqtyń nyshany baıqalady. Keneptegi turysy bir­kelki emes, týra óziniń ómiri se­kildi qalypqa syımaıdy.

Kartınaǵa muń tunyp tur­ǵan­daı, mýzykanttyń jeı­desin qospaǵanda, túgel der­lik qara túspen syrlanǵan. Aıtpaqshy, ol únemi qara kıim kıgen eken. Bul aqsha tapshylyǵynan emes, qara tústiń barlyq kemshiligin jasyratynyna senimdilikten týǵan úrdis edi.

Qalaı desek te qylqalam sheberi Paganınıdiń danysh­pandyǵy men jalǵyzdyǵyn jetkize aldy. Kartınadan Pa­ganınıdi estip turǵandaımyz. Qoıý tústerdiń arpalysy skrıp­­ka oınap jatqan uly mý­­­zy­­kant­tyń máńgilik beı­ne­sine qanat bitirgendeı qu­la­ǵyńyzǵa skrıpkanyń úni keledi.