Ekonomıka • 07 Jeltoqsan, 2021

О́nerkásip salasy órkendep keledi

104 ret kórsetildi

Shymkent qalasynyń ındýstrııalyq aımaqtary ónerkásip salasynyń damýyna serpin berýde. Qazirgi tańda tórt óndiristik aımaqta 8 myńnan astam jumys orny men 118 kásiporyn ashylǵan. Jyl basynan bergi on aıda 500-den astam jumys orny men jańa 10 kásiporyn iske qosyldy. Odan bólek, qosymsha 2 ındýstrıaldy aımaq ashý jumystary bastaldy. Nátıje­sin­de, aldaǵy 5 jylda ónerkásip ónim kólemin 700 mlrd teńge­den 960 mlrd teńgege jetkizý josparlanǵan.

Úshinshi megapolıste óndi­rilgen ónimderdiń sapasy jo­ǵary baǵalanyp, suranysqa ıe bolýda. Mysaly, kúni keshe Tá­ýelsizdiktiń 30 jyldyq mereıtoıyna oraı Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń qatysýymen ótken 2021 jylǵy «Altyn sapa» jáne «Paryz» syı­lyqtarynyń jeńimpazda­ry arasynda shymkenttik kompanııa­lar da bar. Osy arada aıta ke­telik, buǵan deıingi baıqaýlar­da Shymkent qalasyndaǵy 7 kompanııa «Altyn sapa» syıly­ǵyn al­ǵan bolatyn. Bıyl megapo­lısten baıqaýǵa qatysýǵa 11 kompanııa ótinish bildirdi. Prezıdenttiń «Altyn sapa» arnaıy syıly­ǵyn Shymkent qalasynan «Eko­Farm Interneıshnl» JShS aldy. Medısına buıymdaryn shyǵaratyn kásiporyn «Halyq úshin taýarlar shyǵaratyn úz­dik kásiporyndar» nomına­sııa­synyń jeńimpazy atandy. Bul – megapolıstegi tutynýshyǵa sa­paly ónim usyna alatyn serik­testikterdiń biri. Kásiporyn jylyna 140 mln dana medısınalyq buıymdar shyǵarýǵa qaýqarly. Onyń ishinde jylyna 60 mln dana bir rettik sterıldi vakýýmdyq probırkalar, 40 mln danadan astam medısınalyq bir rettik sterıldi ekijaqty ıneler jáne 40 mln dana ıne ustaǵyshtar bar. Kompanııa aldaǵy ýaqytta ónimderin Reseı, Ýkraına men О́zbekstan naryǵyna shyǵarýdy kózdep otyr. Sondaı-aq atalǵan shara barysynda «Uly dala eli» syılyǵyn Shymkent qalasyn­da­ǵy jıhaz shyǵaratyn «Mega Smart» JShS aldy. Al «Arý Ana» gran-prıin Shymkent qalasy Is­ker áıelder keńesiniń tóraıymy Alma Arhabaeva ıelendi.

1

Sapaly ónimi joǵary baǵa­lan­ǵan kásiporyndar ózge árip­testeri men básekelesterine úl­gi bolary anyq. Bul oraıda Shym­kentte ónerkásip salasyn­da 718 ká­sip­­oryn belsendi ju­mys istep jat­qanyn, onyń ishinde 605 óńdeý ónerkásibiniń úlesinde ekenin aıta ketelik. О́nerkásip óniminiń kólemi bıyl 10 aıda 632,5 mlrd teńgeni qurap, ótken jyldyń tıisti kezeńimen salystyrǵanda 6,7 paıyzǵa artty. Bul kór­set­kish boıynsha Shymkent qala­­sy respýblıkada 6-orynda. Jyl sońyna deıin ónerkásip óni­mi­niń kólemi 750 mlrd teńge bolady dep kútilýde. О́ńdeý óner­kásibinde 551,7 mlrd teńgeniń ónimi óndirilip, ótken jylmen salystyrǵanda 5,3 paıyzǵa ós­ken. Bul kórsetkish boıynsha Shym­kent qalasy 9-orynda. О́ńdeý ónerkásibi salasynda 22 myńnan astam adam jumys isteýde. On aıda qalyptasqan jaǵdaı jáne óń­deý ónerkásibiniń salalaryna jasalynǵan taldaý nátıjesi negizgi salalarda turaqty ósý dı­­namıkasy qalyptasqanyn kór­setip otyr. Atap aıtqanda, munaı óńdeý ónimderin óndirýde – 7%, mashına jasaýda – 60%, farmasevtıka ónerkásibinde – 3%, jeńil ónerkásipte – 2%, sýsyndar óndirýde – 11%, daıyn metall buıymdaryn óndirýde – 27%, hımııa ónerkásibinde – 32%, jıhaz óndirýde 25 paıyzǵa ónim kóle­mi artqan. Shymkent qalasynyń ákimi Murat Áıtenov qalalyq máslıhat depýtattary aldynda bergen esebinde bıylǵy 10 aıda barlyq salada oń damý dınamıkasy saqtalǵanyn jetkizdi.

«О́nerkásip ónim kóleminiń ındeksi – 6,7%-ǵa, aýyl sharýa­shylyǵy – 1,2%-ǵa, ınvestısııa kólemi – 41,2%-ǵa, qurylys jumystary – 11,8%-ǵa, paıda­lanýǵa berilgen turǵyn úıler alańy – 23,7%-ǵa, bólshek saý­da kólemi 9,6%-ǵa artty. Bul sta­tıstıkalyq derekterdiń artynda qalanyń tynys-tirshiligine arnalǵan úlken jumys, turǵyn­dardyń ómir sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan aýqymdy ister bar. Árbir bastamamyzdyń ıgiligin halyq sezinýi qajet. Osy maqsatta qalanyń bes jyldyq damý jospary qabyldandy, ol júıeli túrde iske asyrylýda», dedi qala ákimi.

Aýyl sharýashylyǵynda 29 myń gektar jerge egistik egilip, 85 myń tonna ónim jınaldy. Sha­rýalardy qoldaýda 133 kásip­kerge 2,6 mlrd teńgege sýbsıdııa bólingen. Sonymen birge 7,6 mlrd teńgege 17 joba iske asyp, 200-den astam jumys orny ashyldy. Al qalaǵa tartylǵan ınvestısııa kólemi ótken jyldyń sáıkes ke­zeńimen salystyrǵanda 41,2 pa­ıyzǵa artyp, 325 mlrd teńgeden asty. Megapolıs mártebesin al­ǵan ýaqyttan beri qala bıýdjeti­niń kólemi 4 esege artty. Jyl ba­syn­da bekitilgen bıýdjet 388 mlrd teńge bolsa, qazir 491 mlrd teńgege jetti nemese bir jyl­dyń ishinde qala bıýdjeti 103 mlrd teńgege ulǵaıdy. Bıýd­jet­tiń 45 paıyzy áleýmettik sa­la­ǵa baǵyttalsa, 25 paıyzy damý jo­ba­laryn quraıdy. Bul kórset­kishterden bólek qalada bilim, den­saýlyq saqtaý, sport, máde­nıet, jumyspen qamtý sekil­di bas­qa salalarda da jetistikter bar.

1

Sońǵy jańalyqtar

Qamystan óndirilgen qumsheker

Aımaqtar • Keshe

Erlikke toly eńbek

Qazaqstan • Keshe

Shıraz bulbuly

Ádebıet • Keshe

Ata jurtta

Ádebıet • Keshe

Oqý men oqymaý hám talǵam

Ádebıet • Keshe

Abaı oblysynyń aty ozdy

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar