Benzınge arnalǵan qospa óndiredi

Osydan birneshe aı buryn Indýstrııa jáne ınfra­qury­lymdyq damý mınıstri Beıbit Atamqulov 2021 jyly óńir­lerde jalpy somasy 1,23 trln teńge bolatyn 128 jobanyń iske qosylatynyn aıtyp, sonyń ishin­de 25 mlrd teńge ınvestısııa tar­tylǵan Shymkent hımııalyq kompanııasyn da atap ótken edi.

Jýrnalısterdi zaýyt aýma­ǵyna shaqyryp, arnaıylap suh­bat bergen M.Bıbasov óndi­ris kólemi Shymkent munaı óń­deý zaýytynyń jumysyna tike­leı baılanysty ekenin aıtty. О́ıt­keni efırdi óndirý úshin negizgi shıkizat bolyp sanalatyn býtan-býtılen S4 fraksııasy munaı óńdeý zaýytynan ákelinedi.

«Zaýyttyń ashylýy Elba­sy­myz­dyń Qazaqstandaǵy munaı óńdeý zaýyttaryn modernıza­sııalaý jáne elimizdegi munaı-hımııa ónerkásibin damytý tap­­syrmasy boıynsha iske asy­­ry­­lyp otyr. Shymkent MО́Z-in jań­ǵyrtý aıaqtalǵan soń ju­mys isteı bastadyq. Bý­tan-bý­tılen fraksııasynan ızo­bý­tı­lendi paıdalanamyz da, qal­ǵan paı­dalanylmaǵan gazdy qaı­ta­ryp beremiz. Izobýtılen myna qon­dyrǵynyń ishinde metanol jáne katalızatormen reaksııaǵa tú­sip, metıl-tret-býtıl efıri shy­ǵa­rylady. Ol óz kezeginde jo­­ǵary oktandy eýro-4 jáne eýro-5 benzınin óndirý úshin qol­da­nylady», deı­­di M.Bıbasov.

Zaýyt iske qosylǵannan 30 qa­rashaǵa deıingi aralyqta ­8 349 tonna ónim shyǵarylǵan. О́nimniń negizgi tutynýshysy – Shymkent MО́Z-i. Basqa da satyp alamyn deýshilerge saý­da­laýǵa múmkindigimiz bar. Eksport­tyq áleýetimizdi de joqqa shy­ǵar­­maımyz, sebebi zaýytta ónim­­di saqtaý jáne eksportqa jó­neltý úshin barlyq qajetti tehno­lo­gııalyq jabdyq bar deıdi zaýyt basshysy. Onyń aıtýyn­sha, zaýyt ishindegi jumys prosesi bar­lyq ekologııalyq tazalyq talap­taryn saqtaı otyra júr­giziledi. Prosess 100 pa­ıyz avtomat­tan­dyrylǵan.

Bul kompanııanyń biregeı kásiporyn retinde sıpattalýy da tegin emes. О́ıtkeni osy­­ǵan deıin elimizde MTBE ón­di­retin bir ǵana kásiporyn boldy. Onyń jyldyq qýaty 20 myń tonnanyń tóńireginde. Al «Shym­kent hımııalyq kompa­nııa­sy­nyń» ónimdiligi odan úsh ese joǵary. «Sondaı-aq bizde álem­dik naryqta ózin kórsete bilgen munaı-gaz hımııasy ónimi fırmasynyń lısenzııalyq teh­no­lo­gııasynyń bolýy da ónim sapasyn ereksheleıdi», deıdi zaýyt basshylary.

M.Bıbasovtyń sózine qara­ǵan­da, zaýyt qurylysy kezinde qoldanylǵan tehnologııanyń lı­senzıary – áıgili fransııalyq Axens kompanııasy. Ári qaraı qurylys kezinde negizinen otan­­dyq kompanııalarǵa basym­dyq berilgen. Syıymdylyq qu­rylǵylary, metall konstrýksııa­lary jáne trýbalardyń deni elimizde óndirilgen. Kolon­na­lyq jáne dáldigi joǵary quryl­ǵylar shetelden satyp alynǵanymen, ony ornatý­men jergilikti mamandar aınalysqan.

Zaýyt qurylysyna «Qazaq­stan damý banki» qoldaý bil­dir­gen. Banktiń aǵa bankıri Se­rik Ahmetovtiń aıtýynsha, joba 13,7 mlrd teńgege baǵa­lanady. Onyń úshten birin kásiporyn ıeleri quısa, qalǵan bóligin damý ıns­tıtýttary qarjy­landyrǵan. Za­ýytta jumys isteıtin ju­mys­­shy­­lar men qyz­met­ker­lerdiń bar­lyǵy – shymkent­tik tur­ǵyn­dar. Qazirgi ýaqytta kásip­oryn­nyń shtattyq sany – 115 adam, sheteldik qyzmetkerler joq.

Zaýyt aýmaǵynda metanol men daıyn ónim saqtalatyn tórt rezervýar bar. Árbiriniń sy­­­ıymdylyǵy 950 tekshe metr­di quraıdy. Shymkent MО́Z-imen aradaǵy óndiristik tizbek kedergisiz júzege asýy úshin teh­­nologııalyq ıntegrasııa ja­sal­ǵan. Iаǵnı tazartylǵan sý tú­rin­degi energııa resýrstardy jáne shıkizatty alatyn qubyr je­li­si estakadasy bar. Odan bó­lek, suıyqtyqtardy tasymaldaı­tyn temir jol estakadasy da jumys isteıdi.