Tıimdi usynystar talaby

Al kúrdeli jóndeý ju­mys­tary barysynda bar­ly­ǵy 933 birlik tehno­lo­gııa­lyq qubyrdyń, 19 birlik teh­nı­kalyq bý qubyrdyń jáne 300 birlik qural-jab­dyqtyń tehnıkalyq kýálan­dy­rylýy men saraptamalary júr­gizil­gen.

– Kásiporyn mamandarymen merdi­ger­lik uıymdardyń ju­mysshy­la­ry joǵaryda atal­ǵan barlyq sharalardy oryndap, zaýytty merziminen buryn iske qosýǵa múmkindik berdi. Jóndeý kezinde atqarylǵan barlyq jumys óndiris qaýip­siz­digin saqtaýǵa, munaı ónim­de­riniń sapasy men barlyq eko­logııalyq kórsetkishterdiń oryndalýy­na áser etedi, – de­lin­gen habarlamada.

Zaýyttyń bas dırek­to­ry­nyń orynbasary Saıataı Álipbaevtyń málime­tinshe, qon­dyrǵylar tekserilip, sy­naq­­tar ótkizilgen. Munaı­dy qaı­ta óńdeýdiń negizgi qu­ryl­ǵylary jóndeý jumys­ta­ryn jańbyrsyz aýa raıynda júr­gi­zýi kerek. Kásiporyn qo­ryn­da 50 myń tonnadan astam benzın, 5 myń tonnadan astam áýe otyny men 34 myń tonnadan astam dızel otyny bar. Zaýyt kúnine 4 myń tonna dızel otynyn shyǵarady.

Munaı ónimderiniń ártúrli markaly avtokólik benzıni, dızeldik otyn, reaktıvti otyn, tehnıkalyq kúkirt, bı­tým­­nyń birneshe túri, munaı koksy, tehnıkalyq kómirtek óndirýge arnalǵan shıkizat qory bar. Qazan aıynda zaýyt 121 myń tonna munaı, 31 myń tonna dızel janarmaıyn óndiredi. Zaýytta táýligine 15 200 tonna munaı óńdelgen. Biraq zaýyttyń kúrdeli jóndeý jumystary kezinde rotor qurylǵysynan aqaý shyǵyp, paı­da­lanýǵa jaramaı qalǵan. Sondyqtan gıdrotazalaý kompressory rotoryn bas­qa bólshekke aýystyratyn 5 aı ýaqyt ishinde dızel otynyn tıisti kóleminen 20-40 myń tonnaǵa az óndiredi.

Bıyl dızel otynynyń tap­shylyǵy jergilikti «Pav­lo­dar munaı-hımııa zaýyty» JShS jumysynyń ýaqytsha merzimdik toqtaýymen qatar keldi. Sondyqtan aýyl sharýa­shylyǵy ta­ýarlaryn óndirý­shi­lerge arzandatylǵan janar-jaǵarmaı jetkizetin operatorlar qyzmetiniń biryńǵaı júıe­sin qurý qa­jet.

Jalpy, munaı ónimderiniń óndi­ri­sinen bastap ony saty­lym­ǵa shyǵarýǵa deıingi kezeń­niń jumysyn retteý úshin zań­­na­maǵa ózgerister engizilse, janarmaı tapshylyǵynyń aldyn alýǵa múm­kin­dik bermek.

Dál osy máseleler tóńi­re­gin­de «Pav­lodar munaı-hı­mııa zaýyty» JShS-de Ener­getıka mınıstri Maǵ­zum Myrzaǵalıev, oblys ákimi Ábilqaıyr Sqaqov, «QazMunaıGaz» AQ basshyly­ǵy men otandyq munaı óńdeý zaýyt­tary ókilderiniń qa­ty­sýy­men ótken jıynda aıtyldy.

– Elimizde sharýalardy arzan janarmaımen qamtıtyn opera­torlardy anyq­taý, otyn­dy egistikterge deıin jet­­kizý qyzmetin baqylaý boıyn­sha biryńǵaı erejeler qajet. Sondyqtan óńir­lik deńgeı­de jetkizýshilerdi irikteý júıe­sin qurdyq. Endi bul erejeler elimiz bo­ıynsha biryńǵaı sıpatqa ıe bolyp, ony Ener­­ge­tıka mınıstrligi bekitýi tıis dep esep­teımiz. Osy másele boıynsha usy­nys­tardy berýge de ázirmiz, – dedi oblys ákimi Ábilqaıyr Sqaqov.

Al suıytylǵan gazben qamtamasyz etý júıesi bır­jalyq taýarlardyń qatary­na engen. Sonyń saldarynan astyqty keptirý qondyr­ǵy­la­rynda gazdy paıdalanatyn óńir sharýalary otyn­syz qaldy. Suıytylǵan gazdyń basym bóligin ózge óńirler satyp alǵan. Ener­getıka mı­nıs­tr­liginen kómek sura­ǵan soń Batys Qazaqstan oblysyndaǵy ken­derden Pavlodar oblysy­na gazdyń qa­jetti kólemi jet­ki­zildi.

Bıyl oblysta shóp shabý jáne astyq jınaý jumys­taryna 21 myń tonna arzan­­da­tylǵan janar-jaǵarmaı bó­li­nip, nátıjesinde qajet­ti­lik­tiń 80 pa­ıy­zy ótelgen.

Oblys ákimdigi Ener­ge­tıka mı­nıstrligi men «Qaz­Mu­naı­Gaz» AQ mu­naıdy óńdeý kólemi, Pavlodar munaı-hımııa zaýytynyń tehnologııalyq jabdyqtaryn jóndeý jumys­ta­rynyń merzimderi týraly naqty derekterdi ýaqtyly usy­nýdy suraıdy. Sol kezde ǵana ákimdik bıýdjetti tıimdi jum­saý tetikterin josparlaı alady.

Oblys ortalyǵy bıýdjeti kiris bóli­gi­niń 46 paıyzy janarmaı aksız­de­rinen tu­ra­ty­nyn nazarǵa alsaq, tıisti organdardan der kezinde beriletin aqparat bıýd­­jettiń áleýmettik mindet­teme­le­rin oryn­daý boıynsha josparlardy ret­teý­de asa mańyzdy.

Energetıka mınıstri Maǵzum Myr­zaǵa­lıevtiń máli­metinshe, janarmaı nary­ǵyndaǵy turaqsyz jaǵdaı­dyń oryn alýyna otandyq kásiporyndardyń ishki na­ryq­ty dızel jáne avıa otyn­men qamtamasyz etý mindetterin oryndaı almaýy sebep. О́ıt­ke­ni jóndeý jumystary tıim­siz josparlanady.

Buǵan deıin, «Qaz­Mu­naı­Gaz» ult­­tyq kompa­nııasy» AQ eldegi dızel otyny tapshylyǵyna baılanys­ty «Pavlodar munaı-hımııa zaýyty» JShS-niń jóndeý jumysyna ózge­ris­ter engizdi. Ishki naryqtaǵy otyn tap­shy­lyǵynyń aldyn alý maqsatynda jóndeý jumys­ta­ryn kúz aıyna shegerý týraly sheshim qabyldanǵan-dy. Bıyl zaýyt­tyń jóndeý merzimi bir emes, úsh ret keıinge qal­dy­ryl­ǵany belgili.

– Zaýyttar óndiristik qýat­ty­lyq­tardy jańǵyrt­qa­ny­na qaramastan, kút­pe­gen ýa­qyt­ta jóndeýge turyp qa­la­dy. Jyl saıyn janarmaı­dy tu­tyný kólemi artyp keledi. Iаǵnı kásiporyndardyń qazir­gi qoldanystaǵy jóndeý ju­mys­­­ta­rynyń merzimi es­kir­­genin baıqaımyz. Bir jyl ishinde elimizdegi bir mu­naı zaýyty ǵana kúrdeli jón­deýge baılanysty ju­mysyn ýaqytsha toqtata alady. Endi «QazMunaıGaz» AQ basshy­ly­ǵy dızel otyny tap­shy­ly­ǵyna oraı týyndaıtyn jaǵ­daılardy eskerip, aldaǵy 5 jylǵa ar­nal­­ǵan jańa jospar qurýy tıis, – dep tapsyrma berdi mınıstr.

Oblysqa sapary barysynda onsyz da dızel otynynyń tapshy­ly­ǵ­y ýshyǵyp turǵan kezde munaı óńdeý zaýy­­tynan aqaý shyqqanyn esti­gen Ener­­getıka mınıstri Maǵzum Myrza­ǵa­­lıev zaýyt dırektoryna sógis berý­di usyndy.

Jóndeý jumystary kezin­de aqaý shyǵyp, dızel suıyq otyn kólemi tómendeı berse, árıne, kóktemgi dala ju­mys­taryn júrgizýge tıis janar­maı­dyń qoryn qazir jasaý qajet.

Biz buǵan deıin jazǵan «Otynǵa zárý­lik: baǵa qolje­tim­di, kólem jetki­lik­ti me?» degen maqalamyzda elimiz­de ja­narmaı qunynyń ósýi, dızel otynynyń tapshylyǵy oryn alǵanyn jazǵan edik. Iаǵnı kúzgi jıyn-terinniń aıaqtal­ýy­na, qysqa daıyndyq kezinde kómir men shóp­tiń qymbat­ta­ýyna da dızel otyn­nyń jetis­peý­shiligi sebep dedik.

Jalpy, munaı óniminiń maýsymdyq tapshylyǵy jyl saıyn qaıtalanady. Kóktem­gi egin egý, astyq jınaý naýqan­da­ry kezinde munaı óńdeý zaýyttary jóndeý júrgizýge toqtaıtyny taǵy bar. Atyraý, Shymkent, Pavlodar munaı óńdeý zaýyttarynyń óndiristik qýaty jetkiliksiz, sondyqtan tórtinshi zaýyt salý kerek degen joba da alystap ket­kendeı. Kerisinshe, qoldanystaǵy zaýyt­tarǵa jańǵyrtý jumys­ta­ryn júr­gizý ǵana josparlanýda.

Al munaı-hımııa zaýyt­ta­ry­nyń jań­ǵyrtý modernıza­sııasy ishki naryq­ty ónimmen qamtý úshin qajet ekeni tú­si­nik­ti. Zaýyttardyń turaq­syz ju­my­sy, kúrdeli jón­deý ju­mys­tarynyń sapasyzdyǵy – búkil ishki naryqqa keri áserin tıgi­zeri anyq.

Pavlodar oblysy