Qazaq óneri aýyr qazaǵa ushyrady. KSRO jáne Qazaqstannyń halyq artısi, tanymal balet artısi, baletmeıster Ramazan Salyquly Bapov 67 jasqa qaraǵan shaǵynda dúnıe saldy.
R.Bapov 1947 jylǵy 16 jeltoqsanda Almaty qalasynda dúnıege keldi. 1966 jyly KSRO Úlken teatry janyndaǵy Máskeý horeografııa ýchılıshesin úzdik támamdady.
Shyǵarmashylyq qyzmetin Abaı atyndaǵy Qazaq opera jáne balet teatrynda bastady. 1966-1988 jyldary Abaı atyndaǵy MAOBT balet solısi retinde teatr sahnasynda umytylmas obrazdardy somdady.
Bıshiniń jeke debıýti 1968 jyldyń 30 qańtaryndaǵy B.Asafevtiń «Baqshasaraı sý burqaǵy» baletindegi Vaslavtyń partııasy boldy. Sodan keıin P.I.Chaıkovskııdiń «Aqqý kóli» jáne «Uıqydaǵy arý», A.Adannyń «Jızel», H.Levensholdtiń «Sılfıda», L.Mınkýstyń «Baıaderka», A.Glazýnovtyń «Raımonda», S.Prokofevtiń «Romeo men Djýletta», I.Stravınskııdiń «Pýlchınella», E. Brýsılovskııdiń «Qozy-Kórpesh jáne Baıan-Sulý», Q.Qojamııarovtyń «Chın-Tomýr», Ǵ.Jubanovanyń «Hırosıma» jáne «Aqqus týraly ańyz», M.Saǵatovtyń «Álııa», T.Myńbaevtyń «Freskalar» jáne taǵy basqa baletterdegi jetekshi partııalardy somdady.
R.Bapov uzaq jyldar boıy Qazaqstan balet sahnasyndaǵy eń jarqyn jáne talantty bıshilerdiń biri boldy. Týma talant ıesiniń shyǵarmashylyq joly – sheberliktiń bıiktigine ushqyrlyqpen shyǵýdyń úlgisi ispettes, sahnaǵa árbir shyǵýy joǵary kásibı sheberliktiń, áýezdiliktiń, sahnalyq kóriktiliktiń aıqyn kórinisi.
Ramazan Salyquly ómiriniń uzaq jylyn pedagogıkalyq qyzmetke arnady. Onyń shákirtteri kóptegen halyqaralyq baıqaýlardyń laýreattary, búgingi kúni álemdik sahnalarda óner kórsetýde.
R.Bapovtyń Qazaqstannyń horeografııa ónerindegi sarqylmas eńbegi birneshe ret joǵary úkimettik marapattarmen atap ótildi. Oǵan Qazaq KSR-iniń jáne KSRO halyq artısi ataqtary, Qazaq KSR Memlekettik syılyǵy jáne Qazaqstan Lenın komsomoly syılyǵy, sondaı-aq «Qurmet belgisi» ordeni men «Eren eńbegi úshin» medali berildi.
Asa daryndy balet artısi Ramazan Bapovtyń jarqyn beınesi bizdiń jadymyzda árdaıym saqtalady.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti.
BALET О́NERINDEGI QUBYLYS
Balet óneriniń ǵajaıyp ókili Ramazan Bapov sekildi talant ıesi kenetten ómirden ozdy. Biz aıaýly azamattan erte aıyrylyp qalamyz dep oılaǵan joq edik. Ol eshkimge uqsamaıtyn ózindik kelbet pen sheberlik ıesi-tin. Ramazan ónerdegi ǵumyrynda ulttyq balet repertýaryn baıytyp, qazaq sahnasyn saltanatqa bólegen jan boldy. Sóıtip, san alýan rólderimen óziniń darynyn pash etti. Tabıǵattyń bergen ǵajaıyp talantymen jetekshi rólderdiń barlyǵyn da bıik, óte bıik deńgeıde oryndap, kórermenderdiń keremet qoshemetine bólendi. Ramazan talantynyń kúshi oǵan «Aqqý kóli», «Uıqydaǵy arý», «Shelkýnchık», «Don Kıhot», «Spartak» sııaqty klassıkalyq qoıylymdardyń jetekshi rólderinde jarqyraýǵa múmkindik berdi. Ol balet óneriniń bıigine qaraı samǵady, sheberlik shyńyna shyrqady. Sóıtip, sonaý 70-jyldary tartymdylyǵymen, talantymen, tektiligimen qazaq ulttyq horeografııasyna qubylys bolyp qosyldy. Álemdik deńgeıdegi ónerdiń ǵajaıyp maıtalmany óziniń qaıtalanbas talantymen elimizdegi balet óneriniń órleýine úlken úles qosty. Aqıqatynda, ol balet óneriniń jaýhary-tyn. О́z isiniń sheberi boldy. Ol sahnaǵa shyqqan saıyn naǵyz óner ıesi ekeni qaýyrsyndaı jeńil qımylynan, ǵajaıyp artıstızminen aıqyn baıqalyp turýshy edi. О́mirde tamasha adam boldy. Birge ósken zamandastar edik. О́nerde de, ómirde de qatar júrgen, sahnanyń qyzyǵy men qıynshylyqtaryn birge eńserip, qınalǵan, qýanǵan kezderimiz jadymyzda. Jaqsy isterine, kópshildigine kýámiz. Eńbekqor bolatyn. Osy qasıetimen balet óneriniń bıigine kóterilip, qabiletin shyńdady da ári tamasha shákirtter daıarlady. Qazir Bapovtyń ónerin qýǵan jastar kóp. Ony ustazym dep qurmetteıtin izbasarlary jetkilikti. О́nerine qol soqqan halqy mol. Ramazanmen birge Máskeýdegi Úlken teatr janyndaǵy horeografııalyq ýchılıshede birge oqyǵan bizder onyń jarqyn beınesin qalaı umytpaqpyz. Onymen birge balet mektebinde dáris alǵan QR halyq artısi Zarema Qasteeva, QR eńbek sińirgen artısi Raıhan Ońǵarova, professor Lıýdmıla Kremer syndy ónerdegi zamandastary Ramazan Bapov syndy orny tolmas jaqsy dostan erte aıyrylyp qalǵanymyzǵa ókinemiz. Raýshan BAISEIITOVA, Qazaqstannyń halyq artısi, Memlekettik syılyqtyń laýreaty.ASQAQ RÝHQA TUNǴAN О́NER
Qazaq balet tarıhynda jalǵyz ózi ǵana Keńes Odaǵynyń halyq ártisi atanǵan Ramazan Bapov tutastaı tarıhı kezeńdi quraıdy.Onyń oryndaýyndaǵy balet keıipkerlerin umytý múmkin emes. Bári-bári kórermenniń kóz aldynda. 1975 jyly Spartakty sahnaǵa shyǵarar aldyndaǵy tynymsyz jattyǵýyna kýá bolǵanymyz bar. Keıin ózi týraly daıyndalǵan telehabarǵa qatysyp, suhbattasqanymyz esimde. Týǵan eliniń adal perzenti edi. Álemniń qaı buryshynda júrse de atamekeniniń ataǵyn aspandatyp, abyroıyn bıiktetti, mereıin ósirdi.О́n boıynan izgilik tógilgen jigittiń ulttyq ónerimizdiń kókjıegin keńeıtip, búkil sanaly ǵumyryn bı patshalyǵynyń qyzyq-qýanyshyna arnaǵany mine, endi eskertkishke, shejirege aınaldy. Álemdik deńgeıdegi uly tulǵalar Ramazandy joǵary baǵalady. Ańyzǵa aınalǵan Maııa Plıseskaıany arnaıy izdep barǵanymda, eń aldymen Ramazan Bapovty atap, sodan keıin ǵana áńgimelesken edi. «Meni Bapovtyń erekshe qasıeti, mýzykany jan dúnıesimen qabyldap, kórermenge sezimin jetkize biletini tańǵaldyrdy», dep bıshiniń jarq-jurq áserge, sulýlyqqa, asqaq rýhqa tunǵan keńistiktegi qalqý ádisine toqtala sóılegenine kýá bolǵanmyn. О́ziniń shyǵarmashylyq jolynda eshkimge eliktemegen, rýhanı muramyzǵa ólsheýsiz úles qosqan Ramazannyń qaıtalanbas beınesi kórermender kókeıinde kópke deıin saqtalatyny anyq. Topyraǵy torqa bolsyn asyl azamattyń... Maǵıra QOJAHMETOVA, jazýshy.
