Ekonomıka • 18 Qańtar, 2022

Bankter nesıe berý tártibin ózgertedi

1223 ret kórsetildi

Nesıeleý naryǵyn úlken ózgerister kútip tur. Bankterdiń shekten tys «meıirbandyǵy» sap tyıylyp, endi menedjerler jeke tulǵanyń tabysyn eki shoqyp, bir qarap, talapqa saı keledi degen klıentke ǵana nesıe beredi. Sóıtip qara halyqtyń nesıe júktemesin azaıtady. Sondaı-aq jeke tulǵanyń bankrottyǵy týraly zań qabyldanady. Prezıdent tapsyrmasynan keıin Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi nesıe berý tártibin ózgertti.

«Qarjy júıesiniń turaqty­ly­ǵy ulttyq ekonomıkany odan ári damytýdyń kepili ekeni bel­gi­li. Ekonomıka ósip, ha­lyq­tyń tabysynda alshaqtyq paıda bolǵandyqtan, tutyný nesıe­le­ri aıtarlyqtaı artty. Onyń mól­she­ri bıznesti nesıeleý kóle­mi­nen asyp ketti. Halyq qazirgi ýaqytta kóp nesıe alyp jatyr. Osyny eskersek, bul qarjy na­ry­ǵyn qubyltyp, áleýmettik tu­raq­syzdyq qaýpin týdyrýy múm­kin. Úkimet jeke tulǵalardyń bankrottyǵy týraly zań jobasyn ázirleýdi bastady. Biraq bul tyǵyryqtan shyǵatyn jol emes. Eń aldymen, shekten tys qa­ryzdyń kóbeıýin boldyrmaý qajet. Sondyqtan Qarjy nary­ǵyn retteý jáne damytý agent­ti­gine Ulttyq bankpen birlesip, prýdensıaldy retteý tetikteri ar­qyly naqty ári jedel sheshim qabyldaýdy tapsyramyn», dedi Q.Toqaev 11 qańtardaǵy Májilis otyrysynda.

Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń tóraǵasy Mádına Ábilqasymova Memleket bas­shysynyń tutynýshylyq kre­dıt­teýdi retteý boıynsha naq­ty ári shuǵyl sharalar qabyl­daý jónindegi tapsyrmasyn iske asy­rý úshin kelesideı sharalardy júzege asyrmaq.

Birinshiden, bankterdiń men­shi­kti kapıtalynyń jetkilik­ti­ligin prýdensııalyq retteý sheń­berinde jeke tulǵalardyń tuty­ný­­shylyq kredıtteri boıynsha táýekel-saralaýdy ulǵaıtý jolymen sharalar qabyldanady. Borysh júktemesi koeffısıentin esepteý qatańdatylady. Esepten qaryz alýshyda turaqty kiristiń bolýyn dáıekti túrde rastaı al­maı­tyn kiristi aıqyndaý ól­shem­­­­­sharttary alyp tastala­dy. Táýe­­kelge baǵdarlanǵan qada­ǵa­laý sheń­­berinde bankterge jáne mıkroqarjy uıymdaryna qatysty táýekeli joǵary tutyný­shy­lyq kredıtter boıynsha qo­symsha shekteýler engizý de qaras­tyrylady. Nátıjesinde, bank­terdiń tólem jasaý qabileti jet­ki­liksiz qaryz alýshylarǵa kredıtter berýi shekteledi.

Ekinshiden, Úkimet ázirlep jatqan jeke tulǵalardyń ban­krot­tyǵy tetigi sheńbe­rin­de jeke tulǵalardyń bankterdegi jáne mıkroqarjy uıymdaryndaǵy kredıtteri boıynsha, onyń ishinde kollektorlardyń óndirip alýyna berilgen problemalyq bereshegin retteý jóninde sharalar qabyldanady.

Úshinshiden, agenttik jeke tul­­ǵa­lardyń kredıtteri boıynsha paıyzdyq mólsherlemelerdiń shekti mánderin retteý, sondaı-aq kredıtter boıynsha syıaqynyń tıimdi mólsherlemeleriniń esebine qaryz alýshynyń kez kelgen komıssııalary men tólemderin qosý boıynsha sharalar qabyldaıdy. Bul jańadan beriletin kredıtter boıynsha halyqtyń borysh júk­te­mesiniń ósýin shekteýge múmkin­dik beredi.

– Memleket basshysynyń elden kapıtaldy negizsiz shyǵarýdy shekteý jónindegi tapsyrmasyn iske asyrý úshin agenttik Ult­tyq bankpen jáne Qarjylyq mo­nıtorıng agenttigimen bir­le­sip osy jylǵy 10 qańtarda trans­she­ka­ralyq qarjylyq operasııalardy júrgizýge baqylaý sharalaryn kúsheıtý týraly birlesken buıryqty qabyldady. Kúdikti transshekaralyq operasııalar tizbesi, sondaı-aq klıent­­terdi tıisinshe tekserýdiń kú­sheı­tilgen sha­ralary bo­ıynsha qarjylyq monıtorıng sýbek­ti­leriniń is-qımyl tártibi bel­gi­lendi. Agenttik atalǵan buı­­ryq sheńberinde bank­ter­diń klıent­ter­di tıisinshe tekserý jó­nin­­degi kúsheıtilgen sharalardy saq­taýyn baqylaıdy, sondaı-aq bank­ter klıentteriniń iri trans­shekaralyq operasııalaryna elden kapıtaldy zańsyz shyǵarý belgileriniń bolýy tur­ǵy­synan kúndelikti monıtorıng júr­gi­ze­tin bolady, – deıdi agent­tik bas­shysy.

Bank máseleleri jónindegi tá­ýelsiz sarapshy Nurjan Bııaqa­ev agent­tik boryshtyq júk­teme koef­fısıentine baıa­ǵy­dan beri na­zar aýdarýy kerek edi, dál osy quraldyń qoldanylmaı qalýy nesıe júktemesiniń shamadan tys artyp ketýine sebep boldy deıdi.

M.Ábilqasymova basqaratyn agenttiktiń bastamasynan soń ekin­shi deńgeıli bankterdiń nesıe be­rý tártibin qataıtatyny belgili boldy. Endi baıaǵydaı qaryzdy ońaı resimdeý múmkin bola qoı­maı­dy. Sondaı-aq agenttik basshysy jalpy sektordaǵy ahýaldy turaqty dep málimdeıdi.

«Úzdiksiz qyzmetti qam­ta­ma­syz etý jáne halyq pen bıznes úshin banktik qyzmetterdi to­lyqtaı kórsetý úshin bank­ter­diń menshikti kapıtaly men ótimdiliginiń aı­tarlyqtaı qory bar. Bankter kapıtalynyń jet­ki­liktiligi eń tómen talaptardan 3 ese kóp, ótimdilik te retteý mánderinen 4 eseden asady. Halyqqa jáne bız­neske qol­daý kórsetý úshin osy jylǵy 10 qań­tarda agent­tik tótenshe jaǵ­daı­dyń en­gizilýi nátıjesinde zar­dap shekken jeke jáne zańdy tulǵalardyń kredıtteri boıynsha tólemderdi keıinge qaldyrý múmkindigin berý boıynsha buı­ryq qabyldady. Tótenshe jaǵdaı kezeńinde kredıtter boıynsha tólem merzimi ótken jaǵdaıda, aıyppuldar men ósimpul esepteýge tyıym en­gizildi, sondaı-aq shaǵym-talap jumysy toqtatyla turady», dedi M.Ábilqasymova.

 

Sońǵy jańalyqtar

Oraz Jandosov jańa qyzmetke taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • Búgin, 14:10

Aldaǵy kúnderi aýa raıy qandaı bolady

Aýa raıy • Búgin, 11:35

Búgingi valıýta baǵamy

Qarjy • Búgin, 09:32

Elimizdiń birqatar oblysynda úsik júredi

Aýa raıy • Búgin, 09:18

Arǵymaqtar alamany

Aımaqtar • Búgin, 08:42

Azııanyń úzdigi dep tanyldy

Sport • Búgin, 08:40

Uqsas jańalyqtar