Medısına • 23 Qańtar, 2022

«Ańsaǵan sábı» qansha shańyraqty qýanyshqa bóledi?

2478 ret kórsetildi

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen byltyrdan bastap júzege asyryla bastaǵan «Ańsaǵan sábı» baǵdarlamasy qanshama otbasyna sharapatyn tıgizip, bala súıý baqytyn buıyrtty. 2021 jyly atalǵan baǵdarlama aıasynda bólingen kvota tolyq úlestirilip, 7 myń pasıentke ekstrakorporaldy uryqtandyrý (EKU) jasaldy.

Nátıjesinde, 3 myńǵa jýyq áıel bala kóterip, búginde 360 sábı aman-esen dúnıege keldi. Jańa týǵan nárestelerdiń 181-i – qyz, 179-y – ul. Bosanǵan analardyń ishinde 65-i birden birneshe bala kótergen eken. Jalpy, qol-aıaǵyn baýyryna alǵan analarǵa qosa áli de aı-kúnin kútip otyrǵan áıelder bar. Sondyqtan súıinshi suraıtyn kúnimiz kóbeıe bermek.

Prezıdent 2020 jyldyń 1 qyrkúıegindegi halyqqa Joldaýynda Úkimetke 2021 jyldan bastap EKU kvotalaryn 7 ese ulǵaıta otyryp, «Ańsaǵan sábı» arnaýly baǵdarlamasyn júzege asyrýdy tapsyrǵan edi. Buǵan respýblıkalyq bıýdjetten 6 mlrd teńgeden asa qarajat bólindi.

Áleýmettik medı­sı­na­lyq saqtandyrý qory atalǵan baǵdarlama kvota­la­ry bo­ıynsha EKU qyz­me­tiniń oryndalýyn uıym­dastyrady. Bul rette mem­le­ke­ttik qyz­met­ti MÁMS aıasynda 19 klı­nıka usynady. Onyń úsheýi – memlekettik, 16-sy – jekemenshik. Joǵa­ry­da ata­ǵanymyzdaı, osy klınıkalarda byltyr 7 myń pa­sıentke EKU jasalyp, onyń 3 myńǵa jýyǵy júk­ti áıel retinde tir­kel­di. Densaýlyq saqtaý mı­nıs­trligi Analar densaý­ly­ǵyn qorǵaý basqar­ma­sy­nyń basshysy Shákızat Ha­lyqo­va­nyń aıtýynsha, álemde 7 myń EKU-nyń 30-32%-y sátti shyqsa, bul óte jaqsy kórsetkish bolyp sanalady.

«Elimizde «Ańsaǵan sábı» baǵdarlamasy naq­ty byltyr aqpan aıynan bastap júzege asy­ryla bastady. Sodan bala kóte­rý­ge qabiletti jas­­taǵy aza­mat­tardyń sanyn eskere oty­ryp, aı sa­ıyn monıtorıng jasap, óńir­ler boıynsha EKU kvotasyn bóldik. Respýblıka bo­ıyn­sha 8 qalada 27 rep­rodýktıvti medısına or­ta­lyǵy jumys isteıdi. Sonyń ishinde 19-y bólingen kvotalar boıynsha EKU qyzmetin usyndy. Mundaı ortalyqtar kóbi Almaty qalasy jáne Almaty oblysy bolǵandyqtan, pasıent­ter­diń basym bóligine osy óńirlerde qyzmet kórsetildi. 2021 jyly júrgizilgen 7 myń EKU qyzmetiniń nátı­je­si bıyl qarasha aıynda tolyq belgili bolady. О́ıtkeni áli bosanbaǵan júkti áıelderdiń sany kóp. Ázirge 360 bala dúnıege keldi. Jalpy, álemdik kór­set­kish boıynsha 7 myń EKU ádisinen 2000-2500 bala týsa, bul óte jaqsy nátıje deýge bolady», deıdi Sh.Halyqova.

Bul rette maman kvota ıelengen pasıent alǵashqy múmkindiginen bala kótere almasa, kelesi jyly taǵy bir ret EKU ádisine tegin júgine alatynyn atap ótti. Odan keıin de pasıentter óz qarjysymen birneshe ret EKU jasatamyn dese, qal­ta­syna aýyr tımeıdi eken. О́ıtkeni kvota boıyn­sha alǵashqy alynǵan embrıon­­dardy biraz jylǵa de­ıin saqtaýǵa múmkindik bar.

«О́tken jyldyń deregi boıynsha 14 myńnan asa áıel bedeýlik dıagnozymen tirkelgen. Buǵan qosa dál osyndaı máselemen 4,5 myńǵa jýyq er adam esepte tur. Biraq bul azamattardyń barlyǵy bala súıe almaıdy degen sóz emes. Qazirgi damyǵan medısınanyń kómegimen qanshama adam dertine daýa taýyp, perzent súıip jatyr. Onyń dáleli ári dánekeri – osy EKU. Sondyqtan bala súıe almaı taýy shaǵylǵan, taý­syl­ǵan jas otbasylardy dástúrli emge súıenip, túrli yrym-nanymǵa senip ýaqyt ótkizbeı, birden medısınaǵa júginýge keńes berer edim», deıdi Sh.Halyqova.

О́tken jyldyń jeltoqsan aıynda gazetimizde habar­la­ǵanymyzdaı, «Ańsaǵan sábı» baǵdarlamasy aıasynda tuńǵysh sábı elordada dúnıege keldi. Qaladaǵy №2 kópbeıindi aýrýhanada týǵan ul balaǵa Ámirhan degen esim berildi. Sol sát­te Ámirhannyń anasy: «Bul baǵdarlama – biz se­kildi balaly bolǵysy keletin erli-zaıyptylar úshin úlken múmkindik. Buryn biz aqyly negizde EKU jasadyq, biraq bəri sətsiz aıaqtalǵan. Bul joly da úmitimiz oryndalmaıdy dep qatty alańdap edik, baqytymyzǵa qaraı ata-ana atanyp otyrmyz. Júktilikke deıin jəne júktilik kezinde basy-qasymyzda bolǵan dərigerlerge alǵysym shek­siz. Aýrýhananyń barlyq medısına qyzmetkerine raqmet aıtqym keledi. Biz baqyttymyz!» dep qýany­shy­men bólisken bolatyn.

«Deni saý ult» árbir azamat úshin sapaly jáne qol­je­timdi densaýlyq saqtaý» ulttyq jobasy negizinde Úkimettiń 2021 jyldyń 12 qazanyndaǵy №725 qaýlysy aıasynda 2025 jylǵa deıin jyl saıyn 7 myń kvota qarastyrylǵan. Osylaısha, EKU kezeginde turǵan pa­sıentterdi MÁMS arqyly barynsha qamtýǵa múmkindik týyp otyr. Byltyr 30 jel­toqsanda Densaýlyq saq­taý mınıstrligi fer­tıldi jastaǵy áıelder men er­ler­diń sanyn eskere otyryp, ár óńirge qaraı 2022 jylǵa arnalǵan 7 myń EKU baǵ­dar­lamasyn bólýdi júr­giz­di.

Jalpy, Qazaqstanda 1995 jyldan bastap 2020 jylǵa deıin 85 myńǵa jýyq erli-zaıyptylar qosalqy reprodýktıvti tehnologııalar (QRT) ádisterimen emdeldi. Qazirgi ýaqytta elimizde «tútiksheden» 25 myńnan asa bala dúnıege keldi. 2010 jyldan bas­tap respýblıkalyq bıýdjet qarajaty esebinen be­deý­lik dıagnozy qoıyl­ǵan naýqastardy QRT ádis­te­rimen emdeý jónindegi memlekettik baǵdarlama en­gi­zildi. Sodan beri 10 myńǵa jýyq QRT baǵdarlamasy qar­jylandyryldy, nátı­je­sinde 3 myń bala dúnıege keldi. Iаǵnı buǵan deıin
EKU-ǵa­ 10 jylda 10 myńdaı ǵana kvota bólingen, al búginde osy kvotalardyń 70%-y bir jylda ǵana berilip otyr.

 

Sońǵy jańalyqtar

Uqsas jańalyqtar