Almaty kópsalalyq klınıkalyq aýrýhanasy Biryńǵaı ulttyq densaýlyq saqtaý júıesi boıynsha azamattarǵa shuǵyl jáne josparly medısınalyq kómek kórsetedi. Bizde jalpy hırýrgııa, tamyrly hırýrgııa, bet-jaq hırýrgııasy, neırohırýrgııa, travmatologııa, gınekologııa, ýrologııa, nevrologııa jáne kardıologııa bólimsheleri jumys isteıdi.
Sońǵy jyldary qabyldanǵan «Salamatty Qazaqstan» baǵdarlamasy otandastarymyzdyń jeke densaýlyq kórsetkishteri men jalpy qoǵamdyq densaýlyqty sapaly túrde oń ilgeriletýdi maqsat etedi. Memlekettik baǵdarlamany iske asyrý densaýlyq saqtaý máselelerinde búkil qoǵamdyq kelisimge qol jetkizý jolymen halyqtyń ómir súrý uzaqtyǵyn arttyra otyryp, jalpy jáne ana men bala ólim-jitimin, sondaı-aq, áleýmettik máni bar aýrýlardy tómendete otyryp, densaýlyq saqtaý salasynyń básekege qabiletti júıesin qalyptastyrýǵa yqpal etetin bolady. Bul baǵdarlama otandyq medısınany damytýdaǵy jańa qadam, ol bizge otandastarymyzdyń densaýlyǵyn jaqsartý máselelerin keshendi túrde sheshýge yqpal etedi.
Qazirgi kezde qan aınalymy júıesiniń aýrýlary qoǵam úshin ózekti bolyp otyr. Al ony emdeýge basymdyq mán berilgeni de belgili. Respýblıka halqyna kardıologııalyq, kardıohırýrgııalyq kómek kórsetý baǵdarlamasyna sáıkes bizdiń kópsalaly klınıkamyzda da 2012 jyly angıohırýrgııalyq ádispen dıagnostıkalaý jáne emdeý bólimshesi ashylǵan bolatyn. Onda júrektiń ıshemııalyq syrqatymen, jedel koronarlyq sındrommen, jiti mıokard ınfarktimen aýyratyn syrqattarǵa emdeý men dıagnostıkalaýdyń ıntervensııalyq ádisi qoldanylady. Emdeýdiń bul túri 2013 jyly tek qana Almaty oblysynda emes, búkil elimiz boıynsha qan aınalymy júıesi aýrýlarynan bolatyn ólim-jitim men múgedektikke ushyratýdy birneshe ese tómendetti.
Júrektiń ıshemııalyq aýrýy qaýipti aýrýlardyń qataryna jatqyzylady. Ol asqynǵan jaǵdaıda mıokard ınfarktine jol ashyp, onyń sońy múgedektik pen ólim-jitimge ákeledi. Aýrý júrekke qan aıdaıtyn táj (koronarlyq) tamyrynyń zaqymdanýynan, qan quramynda holesterınniń joǵarylaýynan paıda bolady. Bul óz kezeginde aǵzalardyń ottegimen jáne qanmen qamtamasyz etilýiniń buzylýyna, ıaǵnı júrektiń tunshyǵýyna ákeledi, ary qaraı mıokard ınfarktiniń damýyna alyp keledi. Biraq, dál osy aýrýdyń saldarynan kenetten bolatyn ólim-jitimniń aldyn alý múmkin ekenin aıtqymyz keledi.
Elimizdiń kez kelgen azamaty júrek arterııasynda zaqymdanýdyń alǵashqy belgileri baıqalǵanda kardıolog dárigerge barýy qajet. Elektrokardıogramma jasatyp, qandaǵy holesterın deńgeıin bilýi kerek. Bul aýrýdyń alǵashqy belgisi júrektiń ustamaly túrde qysylýy. Medısına tilinde ony «Grýdnaıa jaba» dep ataıdy. Keıbir ustamaly stenokardııa aýrýy (grýdnaıa jaba) kóbinese keýdeniń sol jaǵyna, júrektiń tusyna beriledi, keıde aýrý jutqynshaqta, asqazan tusynda paıda bolady. Mine, osyndaı belgiler paıda bolǵan kezde koronaroangıografııa jasatý usynylady. Bul júrek arterııasynyń ereksheligin, olardyń ornalasýy men tarylýyn dál anyqtap beretin dıagnostıkalyq ádis. Eger arterııanyń 55 paıyzy tarylǵan bolsa, ottegi jetispeýshiligi týyndap, onyń sońy ustamaly stenokardııa aýrýyna soqtyrady. Mine, osynyń aldyn alý úshin dıagnostıkalaýdan keıin dáriger hırýrg arterııanyń tarylǵan jerine arnaıy stent ornatady. Budan keıin arterııadaǵy qan aınalymy rettelip, naýqastyń ómir sapasy jaqsarady, eń bastysy, bul ádis mıokard ınfarktiniń aldyn alady.
Árıne, kez kelgen adam deni saý, sapaly ómir súrgisi keledi. Sondyqtan maman retinde shylym shegý, alkogoldi ishimdik ishý, deneniń artyq salmaǵy, kúndelikti ómirde az qımyldaý faktorlary qan aınalymynyń aýrýlaryn týyndatatynyn aıtqym keledi. Sondaı-aq, kez kelgen adam aýrýdyń aldyn alý úshin dúrkin-dúrkin qan quramyndaǵy holesterın men qantty teksertip, qan qysymyn ólshetip turýdy da ádetke aınaldyrsa artyqtyq etpeıdi.
Qýatjan TURYSBEKOV,
Almaty kópsalalyq klınıkalyq
aýrýhanasynyń bas dárigeri.
