Iаdrolyq qaýipsizdikke kezekti qadam

– Gaaga qalasyndaǵy búkil­álemdik ıadrolyq qaýipsizdik jó­nindegi sammıt barysyn teledıdar arqyly tamashaladym. Shynyn aıtqanda, bul kúndi kórgenime óte qýanyshtymyn. Gaaga sammıtinen baıqaǵanymyzdaı, qazirgi kezde ıadrolyq qarýsyzdanýdyń qa­zaqstandyq jolymen kúlli álem memleketteri jete tanysý ústinde. Búginde jer-jahan jurty Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev pen Qazaqstan halqyn ıadrolyq qarý­syzdanýdyń kóshbasshysy re­tinde tóbelerine kóterip, qurmet tutatynyn sezý áste qıyn emes. Bizdiń elimiz AQSh, Qytaı, Reseı, Ulybrıtanııa jáne Fransııa syndy álemniń ıadrolyq derjavalary atqara almaǵan jumysty atqardy. Joıqyn qarýsyz da ómir súrýge bolatynyn kórsetti. Adamzattyń damýyna úlken zaýal keltirýi múmkin úshinshi dú­nıejúzilik soǵys qaýpiniń aldyn aldy. Jáne álem halqyna mundaı soǵystyń eshqashan jeńimpazy bolmaıtynyn túsindirdi. Men 1991 jyldan bastap memleket basshylarynyń, iri qoǵam qaıratkerleriniń qatysýymen ótken túrli antııadrolyq forýmdarǵa qatysýǵa múmkindik aldym. Osy arqyly KSRO-nyń tuńǵysh pre­zıdenti Mıhaıl Gorbachevpen, Túr­kııanyń prezıdenti Súleımen Demırelmen, Germanııanyń vıse-kansleri Gans-Dıtrıh Gen­shermen jáne taǵy basqa kóptegen kórnekti memleket qaıratkerlerimen pikir­lestim. Áńgimelesý barysynda bar­lyǵy da ózge memleketter atqara almaǵan isti táýelsiz Qazaq eliniń qolǵa alǵanyna rızashylyq peıil bildirgen-di. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen 1993 jyly 30 tamyzda ótken antııadrolyq forýmda atom synaǵyna moratorıı jarııa­landy. Odan keıin Prezıdenttiń tikeleı uıytqy bolýymen Ortalyq Azııany ıadrodan azat aımaq dep jarııalaý týraly másele kóterildi. 1996 jyly qyrkúıek aıynda bul kelisimge Semeı qalasynda qol qoıyldy. 2009 jyly maýsymda Semeıde myńdaǵan adamnyń qatysýymen ótken mıtıngte Nur­­sultan Nazarbaev álemdik qo­ǵamdastyqqa atom synaǵy toq­tatylǵan 29 tamyzdy Iаdrolyq synaqtarǵa qarsy halyqaralyq is-qımyl kúni retinde jarııa­laý týraly jańa ıdeıa usyndy. Bul ıdeıa halyqaralyq deńgeıde qoldaý taýyp, 2009 jyly 2 jeltoqsanda ótken BUU Bas Assambleıasynyń sessııasynda bekitildi. 29 tamyz qazirgi kezde álem halqy erekshe atap óte­tin beıbitshilik kúnine aınaldy. 2012 jyly 29 tamyzda Astanada halyqaralyq antııadrolyq konferensııa ótti. Prezıdentimiz atal­ǵan forýmda «ATOM» joba­syn usynǵan bolatyn. Bul joba «Synaqty toqtatý – bizdiń maq­satymyz» degendi bildiredi. Iаǵnı, beıbitshilik pen ıadrolyq qa­rý­syzdaný jolyndaǵy kúresti aǵa býynnyń jas urpaqqa la­ıyq­ty amanattaýyn kózdeıdi. Bú­gin­de bul baǵdarlamamen búkil álem jurtshylyǵy tanysýda. Dú­nıe­júziniń jastary ǵalamtor ar­qyly osy baǵdarlamaǵa erekshe qoldaý kórsetti. Elbasynyń saıasatyn qol­daý baǵytynda Qazaq­stannyń 500 myńnan astam jastary osy baǵdarlamaǵa ún qosyp, qol qoıdy. Jınalǵan daýys ıadrolyq joıqyn qarýy bar jetekshi elderdiń kósh­basshylaryna jiberiledi. Gaagadaǵy antııadrolyq sammıtte ǵalamdyq ıadrolyq qarýsyzdaný baǵytyndaǵy «qazaqstandyq jol» men «ATOM» baǵdarlamasynyń qyzý talqylanǵanyna qýanysh­tymyn. HHI ǵasyr – ıadrolyq qarýsyzdaný ǵasyry bolady dep úmittenemiz. «Nevada-Semeı» qozǵalysynyń músheleri Elbasynyń antııadrolyq qaýipsizdik jónindegi ustanǵan saıa­satyna árdaıym qoldaý bildirip ke­ledi. Qozǵalys músheleri jahandyq qarýsyzdaný jáne qaýipsizdik týraly prezıdenttik bastamalardy qoldaýdy aldaǵy ýaqytta da jalǵastyrady. Gaaga sammıti – ıadrolyq qarýsyz ǵa­lamǵa bastaǵan taǵy bir kezekti qadam. Sultan KARTOEV, «Nevada-Semeı» halyqaralyq qozǵalysynyń vıse-prezıdenti.