«Bul aıaq astynan, shuǵyl túrde qabyldanǵan zań emes jáne onyń qańtar oqıǵasyna esh qatysy joq. Zańǵa negiz bolǵan shartqa budan eki jyldaı ýaqyt buryn, 2020 jyly qol qoıylǵan. Sodan beri zań jobasy jan-jaqty pysyqtalyp, Senatqa Májilisten ótken jyldyń jeltoqsan aıynda kelip tústi», dedi Muhtar Qul-Muhammed.
BAQ ókilderi jyl basyndaǵy qaıǵyly oqıǵalarǵa baılanysty qoǵamdy alańdatqan máseleler boıynsha da surady. UQShU kúshteriniń Qazaqstanǵa engizilýine qatysty saýalǵa jaýap bergen senator bul sheshimniń óte durys bolǵanyn jáne der kezinde qabyldanǵanyn aıtty. Alǵashqy kúnderi, sherýge beıbit adamdar shyqqanyna nazar aýdarǵan M.Qul-Muhammed 4 qańtardyń keshinde kóshede tártip saqshylaryn uryp-soǵý, dúkenderdi tonaý, avtomobılder men ǵımarattardy órteý oqıǵalary bolyp, naǵyz qaraqshylyq bastalǵanyn sóz etti. «Kelesi kúni qaraqshylarǵa terrorshylar qosylyp, atys qarýyn qoldaný, kisi óltirý sııaqty jaýyzdyq áreketter jasaldy. Sondaı qaraqshylardyń qolynan 19 quqyq qorǵaýshy azamat qaza tapty. Olardyń ishinde 18-19-ǵa endi ǵana tolǵan órimdeı jastar da bar. Jaýyzdar eki adamnyń basyn kesip alǵan. Bul – qazaq tarıhynda buryn-sońdy bolmaǵan qanisherlik qylmys. Eger 5-i kúni túnde ujymdyq qaýipsizdik kúshteri engizilmese, lańkester úıler men páterlerdi tonaýǵa kóship, júzdegen jazyqsyz adam qaza bolýy múmkin edi. Sondyqtan kúshterdi engizý dál ýaqytynda qabyldanǵan sheshim boldy», dedi Senat depýtaty.
Jýrnalıster aldyna M.Qul-Muhammedpen birge depýtat Qaırat Qojamjarov jáne Qorǵanys mınıstriniń orynbasary Sultan Qamaletdınov te shyqty. Mınıstrdiń orynbasary UQShU kúshteri elimizden 19 qańtar kúni tolyq shyǵarylǵanyn, bitimgerler ujymnyń shartty qujattaryna sáıkes jumys istegenin jetkizdi. Armenııa, Belarýs, Qyrǵyzstan, Reseı jáne Tájikstan elderinen kelgen UQShU kúshteri áskerı jáne memlekettik mańyzy bar nysandardy kúzetken.
Sonymen qatar S.Qamaletdınov «Qasiretti qańtar» oqıǵasyn uıymdastyrýshylardyń qandaı maqsaty bolǵanyna toqtaldy. Onyń aıtýynsha, lańkestik shabýylǵa shyqqandar memlekettik ınstıtýttardy joıyp, konstıtýsııalyq qurylymdy buzyp, bılikti kúshpen, qarýmen basyp alýdy kózdegen. «Bul – sheteldik sodyrlar tartylyp, aldyn ala muqııat josparlanǵan lańkestik shabýyl. Terrorıster ózderiniń aram nıetterine destrýktıvti jáne qylmystyq toptardy qosyp, olardy qarýlandyryp, basqaryp otyrǵan. Olar buǵan deıin de shetelderde túrli qaqtyǵysqa qatysqan. Ýaqyty kelgende bári ashyq aıtylady», dedi mınıstrdiń orynbasary.
О́kinishke qaraı, «Qasiretti qańtar» kezinde beıbit adamdar da qaza boldy. BAQ ókilderi bul máseleni nazardan tys qaldyrǵan joq. О́z kezeginde senator Q.Qojamjarov buǵan kináliler jaýapsyz qalmaıtynyn jetkizdi. Onyń aıtýynsha, kisi ólimi bolǵan árbir fakt muqııat zerttelip, tergelýi qajet. Bul týraly Prezıdent bir emes, birneshe ret aıtyp, naqty tapsyrmalar bergenin jetkizgen ol qarý qoldanýdy asyra paıdalanǵandar da jaýapqa tartylatynyn atap ótti. Qazirdiń ózinde quqyq qorǵaý qyzmetkerleriniń ústinen qyzmettik babyn asyra paıdalanǵany úshin 173 qylmystyq is qozǵalyp, tergeý amaldary júrgizilýde. Endi sonyń qorytyndysyn kútý kerek.
Jappaı tártipsizdik kezinde qarý-jaraq dúkenderiniń tonalǵanyna nazar aýdarǵan M.Qul-Muhammed: «Sol kezde 10 qarý-jaraq dúkeni tonalǵan. Qazir operatıvti-izdestirý sharalary negizinde 967 qarý tabylyp otyr. Qolynda osynshalyqty qarý bar topqa qarýsyz qarsy turý múmkin emes edi», dep, qazir terrorısterdiń keıbir jastar men beıbit adamdardy tiri qalqan retinde paıdalanǵany da anyqtalyp jatqanyn jetkizdi.
Búginde osy oqıǵalardan keıin qolǵa túsken keıbir azamattarǵa qarsy azaptaýlar qoldanylǵany týraly derekter búkil qoǵamdy alańdatyp otyr. Mundaı faktiler, ásirese, áleýmettik jelilerde keńinen taraýda. Osyǵan oraı senator Q.Qojamjarov azaptaýlar men qorlaýǵa jol bergender jazasyz qalmaý kerektigin aıtty. «Bizdiń Ata Zańymyzda Qazaqstan ózin «quqyqtyq memleket» dep jarııalaǵan. Onyń maǵynasy – bárimiz tek zańǵa baǵynyp, zań sheńberinde ǵana áreket etýimiz kerek degen sóz. Muny qolǵa túsken kúdiktilermen jumys isteıtin árbir quqyq qorǵaýshy jaqsy biledi jáne basshylyqqa alýy kerek. Al olardyń ishinde azaptaýǵa, qorlaýǵa jol bergenderi bolsa, zań aldynda jaýapqa tartylýy qajet», dedi Q.Qojamjarov.
Sonymen birge senator elimizdiń 1998 jyly azaptaý jáne basqa da qatygez, adamgershilikke jatpaıtyn, ar-namysty qorlaıtyn is-áreketter men jazalaý túrine qarsy halyqaralyq konvensııaǵa qosylǵanyn sóz etip, tergeý barysynda mundaı bassyzdyqtarǵa jol bermeý kerektigin aıtty. Buǵan qatysty Qylmystyq kodekste 3 sanattan turatyn qylmystyq jaýapkershilik kózdelgen. Ol boıynsha ekijaqty kelisimge kelýge bolmaıdy jáne raqymshylyq jasalmaıdy, sondaı-aq jaýapqa tartýdyń shekteýli merzimi kórsetilmegen. Sondyqtan depýtat tergeý nátıjelerin kútý qajettigin basa aıtty. Sondaı-aq ol áleýmettik jelidegi keıbir aqparattardyń shyndyqqa sáıkestigin anyqtaý kerektigine jáne jalǵan habar taratýdyń da jaýapkershiligi bar ekenine nazar aýdardy.
Senat depýtattary azaptaý, kisi ólimine baılanysty máselelermen aınalysyp júrgen túrli qoǵamdyq komıssııanyń da jumysyna toqtalyp ótti. Olar tergeý júrgizýdiń ońaı emes ekenine, bul is derekterdi muqııat jınaýdy, júıeleýdi, salystyrýdy talap etetinine, sondyqtan adam taǵdyryna qatysty máselede asyǵystyq jasaýǵa bolmaıtynyna basa mán berdi.
Odan bólek, jýrnalıster 13 aqpan kúni Almatyda ótken mıtıng týraly da surady. Bul máselege baılanysty M.Qul-Muhammed halyq «Qasiretti qańtardan» endi ǵana esin jınap kele jatqanyn aıtyp, azamattardy sherýge emes, bereke-birlikke shaqyrdy. Sondaı-aq ol Mańǵystaý oblysyndaǵy sherýge de toqtalyp ótti. «Kezinde Jańaózendegi beıbit sherýshilerdiń zańdy talaptaryn kóptegen qazaqstandyq ashyq qoldady. Qazir Mańǵystaýdy basqarýǵa kásibı munaıshy, munaı-gaz, energetıka mınıstri bolǵan, úsh oblysty basqarǵan, óte tájirıbeli, isker azamat Nurlan Asqaruly Noǵaev bardy. Men onymen birge qyzmet istedim, sondyqtan jaqsy bilemin. Ol – qazaqtyń qamyn oılaıtyn naǵyz otanshyl azamat. Endi mańǵystaýlyq baýyrlar jańa ákimmen birlesip jumys istep, qordalanǵan problemalardy sherý arqyly emes, aqylmen, parasatpen, kóp bolyp, keńese otyryp sheshýge umtylǵandary jón», dedi senator.
Budan basqa, M.Qul-Muhammed qańtar oqıǵasy kezinde eshbir ásireleýsiz memlekettiligimizge, táýelsizdigimizge qaýip tóngenin, qazir birlik pen berekeni arttyrý asa mańyzdy ekenin aıtty.
Jýrnalıster qazaqstandyq alpaýyttardyń shetelderdegi jyljymaıtyn múlki men urlanǵan qarjylardy qaıtarý máselesin de surady. Bul týraly senator Q.Qojamjarov áýeli mundaı faktiler zań júzinde, sot sheshimimen dáleldenýge tıis ekenin alǵa tartty. Al dáleldenbegen derekterdi taratýdyń, orynsyz kiná artyp, jala jabýdyń óz jaýapkershiligi bar ekenin umytpaý kerektigin eske saldy.
Brıfıng sońynda senator M.Qul-Muhammed táýelsizdiktiń 30 jylynda qol jetkizgen jetistikterimizge súıenip, jiberilgen kemshilikterden sabaq alyp, Jańa Qazaqstandy birlesip qurý kerektigine nazar aýdardy. Ol úshin bizge sabyr, bereke-birlik kerektigin aıtyp, el men bılik arasyn jalǵastyratyn jýrnalıster qaýymyn osyǵan qyzmet etýge shaqyrdy. «Keshe ǵana Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev: «Biz úshin jalǵyz ǵana memleket bar. Ol – táýelsiz Qazaqstan. Bizdiń basqa Otanymyz joq», dep anyq, ashyq aıtty. Endeshe, naǵyz otanshyl azamat retinde sol jalǵyz Otanymyzdy jańartýǵa bárimiz birge atsalysaıyq», degen M.Qul-Muhammed eldik múdde jolynda búkil qazaqstandyq judyryqtaı jumylyp áreket etý kerek ekenin atap ótti.
