Anyqtama úshin aıta keteıik, eldegi barsha ekinshi deńgeıli banktiń (EDB) menshik kapıtaly 4,5 trln teńgege jetken. Sóıtip sońǵy bir jylda 14,7 paıyzǵa ósken. Al qytaılyq enshiles bankterdiń otandyq EDB jalpy kólemindegi úles salmaǵy 3,9-dan 3,8 paıyzǵa tómendegen.
Ranking portalynyń jazýynsha, eldegi 3 qytaılyq qarjy uıymynyń eń alyby – AltynBank. Menshik kapıtalynyń kólemi – 74,4 mlrd teńge. 2020 jyldyń jeltoqsan aıymen salystyrǵanda 3,4 paıyzǵa joǵary. Bul banktiń úsh birdeı aksıoneri bar, olar – China CITIC Bank Corporation Limited (50,1 paıyz), China Shuang weiInvestment Co., Ltd kompanııasy (9,9 paıyz) jáne «Qazaqstan Halyq banki» AQ (40 paıyz). Odan keıingi orynda Qazaqstandaǵy Qytaı enshiles banki (62,8 mlrd teńge) men Qytaı saýda-ónerkásip banki (36,3 mlrd teńge).
2021 jyly osy úsh bank birigip 33,9 mlrd
teńge tabys tapqan. Bul 2020 jyldyń kórsetkishimen salystyrǵanda 22,4 paıyzǵa kóp. AltynBank-tiń tabysy 16,6 mlrd teńge bolsa, Qazaqstandaǵy Qytaı banki men Qytaı saýda-ónerkásip banki 9,1 jáne 8,2 mlrd teńge paıda jıǵan.
Jalpy, Qytaıdyń álsiz elder ekonomıkasyna úıirsek ekeni burynnan belgili. Álemdi áskersiz jaýlaýdyń alýan ádisin meńgergen kórshiles el ózgelerdi ózine boryshker etý arqyly múddesin bıiktete túsedi. Bizdiń elde de alpaýyt 3 bankiniń jumys istep jatýy da tegin emes.
Dúnıe júzilik banktiń habarlaýynsha, sońǵy 20 jyl bederinde qytaılyq memlekettik bankter damýshy elderge molynan nesıe berip kele jatyr. Biraq qaryz parametrleri esh jerde anyq-ashyq jarııalanbaǵan. Tipti keıbir nesıe túrleri resmı statıstıkada kórsetilmeıdi.
«Qytaılyq zaımdardyń ádettegi nesıeden aıyrmashylyǵy – qaryzdar memlekettik bank atynan beriledi, qaryz alýshydan qupııalylyqty saqtaý talap etiledi, al tólem merziminiń ótip ketýi jasyryn túrde qala beredi. Sonyń saldarynan defolt jıi bolady. Qazir jappaı nesıeleý azaıdy, biraq nesıeni óteýge baılanysty týyndaǵan qıyndyqtar defoltqa jáne qaryzdy udaıy qaıta qurylymdaýǵa alyp keldi. Ondaı kezde qaryzǵa qyzmet kórsetý sharty myń san ret ózgeredi. Pandemııa bastalǵan mezette qaryz júktemesin jeńildetý quqyǵyn alǵan 73 eldiń jartysynan astamy áli qarjylyq qıyndyq jaǵdaıynda tur. Bul rette qytaılyq bankter ózderin 80-jyldardaǵy Batys elderi sııaqty ustaıdy: qaryz is júzinde esepten shyǵarylmaıdy, keıinge qaldyrylǵan tólemderge artyqshylyq beriledi. Al joǵary qaryzdyq júkteme problemasy múlde sheshilmeıdi», delingen Dúnıejúzilik bank baıandamasynda.
AltynBank – burynǵy «HSBC Bank Qazaqstan» AQ, Qazaqstanda 1998 jyldan bastap jumys isteıdi. Ataýy 2018 jyly ózgerdi. Al «Qazaqstandaǵy Qytaıbanki» – Bankof China Limited-tiń enshiles banki. Álemniń 57 elinde bul qarjy ınstıtýtynyń fılıaly men enshiles bankteri jumys isteıdi. Qazaqstanda 1993 jyldan beri jumys istep kele jatyr. Bank Qazaqstan men Qytaıdyń birlesken jobalaryna, «Nurlyjol» baǵdarlamasyn abelsene qatysady.
Al Qytaı saýda-ónerkásip banki 2019 jyly Qazaqstandaǵy kommersııalyq bankterdiń ishindegi eń joǵary nesıe reıtıngine ıe bank atandy. Qazirgi sátte de banktiń ótimdili kjáne menshik kapıtal kórsetkishteri táýir sanalady, bank aktıvteriniń sapasy da joǵary. Banktiń resmı saıtynda qarjy uıymynyń basty mıssııasy – Qazaqstannyń qarjy naryǵynyń progressıvti jáne sapaly damýyna yqpal etý jáne el ekonomıkasynyń ındýstrııalyq transformasııasyna járdem berý dep kórsetilgen.
