Halyqaralyq konvensııa maquldandy

Qujat jóninde Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Serik Shápkenov baıandama jasady. Vedomstvo basshysy Tolyq emes jumys ýaqyty jaǵdaıyndaǵy jumys týraly konvensııa 1994 jylǵy 24 maýsymda Halyqaralyq Eńbek Uıymynyń Bas konferensııasynda qabyldanǵanyn atap ótti. 

2019 jylǵy 18 qazanda Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń halyqaralyq sharttar máseleleri jónindegi vedomstvo­aralyq komıssııanyń 40-shy otyrysynda qoldaý tapqanyn eske saldy. «Konvensııa tolyq ju­mys ýaqytynda jumys isteıtin qyz­metkerlerdiń quqyqtary men múd­delerin qorǵaý máselelerin retteıdi. Atap aıtqanda, ujymdyq kelissózder júrgizý quqyǵy, eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý, ananyń quqy­ǵyn qorǵaý, jyl saıynǵy aqyly demalys berý, eńbek jáne jumyspen qamtý sala­synda kem­sitýshilikke jol bermeýdi kóz­deıdi», dedi mınıstr.

Vedomstvo basshysynyń aıtýynsha, Konvensııa qyzmetkerler men kásip­oryn­dardyń jekelegen sanattaryn qospaǵanda, ekonomıkalyq qyzmettiń barlyq salasyna qol­danylady.

«Ulttyq statıstıka bıýrosynyń máli­metteri boıynsha 2021 jyldyń 4-toqsanynyń qorytyn­dysy boıynsha ártúrli saladaǵy 470 myńǵa jýyq qyzmetker tolyq emes jumys ýaqyty rejiminde jumys istedi. Olardyń jartysyna jýyǵy aptasyna 20 saǵattan az ýaqyt jumys istegen. Olardyń kópshiligi aýyl sharýashylyǵy, bilim jáne ónerkásip salalarynda eńbek etken», dedi Serik Shápkenov.

Konvensııaǵa sáıkes «tolyq emes jumys ýaqytynda jumys isteı­tin adam» termıni tolyq jumys ýaqytynda jumys isteıtin jáne salys­tyrmaly jaǵdaıda jumys isteı­tin qyzmetkerdiń jumys ýaqy­ty­nyń qalypty uzaqtyǵynan az ju­mys isteıtin jumysshyny bildiredi.

Konvensııaǵa sáıkes tolyq emes jumys ýaqytynda jumys isteı­tin qyzmetkerlerdiń negizgi jala­qysy sol ádistermen esepteletin tolyq jumys ýaqytynda jumys is­teı­tin jáne salystyrmaly jaǵ­daı­daǵy qyzmetkerlerdiń negizgi jala­qysynan kem bolmaýǵa tıis. «О́z kezeginde Konvensııada kózdelgendeı ulttyq eńbek zańnamamyzda qyzmet­kerlerge eńbekaqy tóleý salasyn­daǵy memlekettik kepildikter qaras­tyrylǵan. Sondaı-aq tolyq emes jumys ýaqytynda jumys isteıtin qyzmetkerlerge arnalǵan áleýmettik qamsyzdandyrý júıeleri tolyq jumys ýaqytynda jumys isteıtin qyz­metkerlerge uqsas bolýy kerek dep qarastyrylǵan. Bul sharttar jumys ýaqytynyń uzaqtyǵyna, jarnalarǵa nemese kiristerge proporsıonaldy túrde anyqtalýy múmkin», dedi mınıstr.

Vedomstvo basshysynyń sózine qa­ra­ǵanda, Ulttyq eńbek jáne áleý­mettik zańnama tolyq jumys ýaqy­tynda jumys isteıtin qyzmetker­lermen salystyrǵanda tolyq emes jumys ýaqytynda jumys isteıtin qyzmetkerlerdiń quqyqtaryn shekte­meıdi. «Atap aıtqanda, mindetti áleý­mettik saqtandyrý júıesinen tabysty joǵaltý boıynsha tólem qyzmet­kerdiń ortasha aılyq saqtandyrylǵan kirisiniń mólsherine jáne onyń júıege qatysý ótiline tikeleı baılanysty jáne onyń jumyspen qamtylý nysanyna nemese túrine baılanysty emes», dep túıindedi Serik Shápkenov.

Sonymen qatar jıyn barysynda «Derbes derekter almasý salasyndaǵy ákimshilik máseleler boıynsha ózara quqyqtyq kómek týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy maquldandy.

Atalǵan qujat jóninde Ishki ister mınıs­triniń birinshi orynbasary Marat Qojaev baıan­dama jasady. Onyń aıtýynsha, zań jobasyn qabyldaý birqatar artyqshylyq beredi. «Kelisimdi ratıfıkasııalaý Dostastyq elderinen azamattyqtyń bolýy jáne bolmaýy, berilgen jeke basty kýálandyratyn qujat­tar, kóshi-qon esebinde turǵan adamdar, sheteldikterge osy elderge kelý jáne onda bolýǵa berilgen vızalar, jyljymaıtyn múlik ne múliktik sıpattaǵy mindettemeler, qylmys­tyq nemese ákimshilik jaýapkershilikke tartý týraly málimetterdi alýǵa múmkindik beredi. Aqparatty ókilettik organdar suraý salý arqyly ala alady. Jaýap berý merzimi ótinish túsken merzimnen bas­tap eki aıdan aspaýǵa tıis. Bul ási­rese, qos azamattyqty boldyrmaý maq­satynda ózekti», dedi Marat Qojaev.

Kelisim jobasynyń maqsaty – Táýelsiz Mem­leketter Dostastyǵy sheń­berinde azamattyǵynyń bolýy, kóshi-qon esebine qoıý, vızalar berý, jeke basty kýálandyratyn qujat­tar týraly derbes derektermen almasý salasyndaǵy ákimshi­lik máseleler boıynsha ózara quqyq­tyq kómek kórsetý jónindegi yn­ty­maq­tas­tyqtyń quqyqtyq negizderin jasaý.

Sondaı-aq Májilis «Qazaqstan Respýb­lı­ka­synyń keıbir zańna­malyq aktilerine múge­dektigi bar adamdardyń ómir súrý sapasyn jaq­sartý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn jumysqa aldy.

«Zań jobasyna bir top Parlament depýtattary bastamashylyq jasady. Qujatta «múgedek» termınin «múge­dektigi bar adam» dep ózgertý, múgedektigi bar balany sanato­r­lyq-kýrorttyq emdeýge alyp júretin adamǵa joldama qunynyń 70 paıyzyn óteý, densaýlyq saqtaý uıymdarynda múgedektigi bar adam­darǵa birinshi kezekte qyzmet kórsetý kózdeledi. Sondaı-aq úshinshi toptaǵy múgedektigi bar adamdardy jekeshe notarıattyq is-áreketter jasaǵan kezde quqyqtyq jáne teh­nıkalyq sıpattaǵy qyzmetterde aqy tóleý­den bosa­tylǵan adamdar sanatyna engizý jáne múge­dektigi bar adamdar quqyqtarynyń saqtalýyn qam­tamasyz etetin basqa da normalar kóz­deledi», dedi depýtat Jámıla Nurmanbetova.

Budan bólek, qujatta Qazaqstan aýmaǵynda anyqtalǵan, adam saýda­synyń qurbany bolǵan sheteldikterge tegin medısınalyq kómektiń ke­pildik berilgen kólemin jáne arnaýly áleýmettik qyzmetterdi usyný jónindegi normalar eskerilgen.

Aıta keterligi, jalpy otyrys­ta depýtat Darıǵa Nazarbaevanyń óki­lettigi merzi­minen buryn toqtatyldy. Ortalyq saılaý komıssııasynyń múshesi Asylbek Smaǵulovtyń aı­týynsha, Májilis depýtaty D.Nazarbaeva mindetterin atqarýdan óz erkimen bosatý týraly ótinish bergen. Osyǵan baılanysty bos turǵan mandat Saıasat Nurbekke berilgen edi. Jalpy otyrysta ol ant berip, Palatanyń Áleýmettik-mádenı damý komıtetiniń quramyna saılandy.

Otyrys sońynda depýtattar bir­qatar memlekettik organ basshylaryna saýal joldady. Premer-Mınıstriniń birinshi orynbasary Roman Sklıarǵa joldaǵan saýalynda Fahrıddın Qarataev jolaýshylar tasymalyndaǵy ózekti máselelerge toqtaldy. Depýtattyń aıtýynsha, bul soltústikke kóshi-qonǵa da kedergi keltirip otyr. «Qazaqstandyqtardyń basym bóligi temirjol qyzmetin paıdalanady. Se­bebi poıyz qaýipsiz kólik, marshrýty men júrip-turý kestesi yńǵaıly, bılet quny qol­je­timdi. Degenmen sheshimin tappaı otyrǵan másele – soltústiktegi Qostanaı, Pavlo­dar óńirine qonys aýdaryp jatqan halyqtyń qa­tynaýy óte qıyn. Ásirese kóshken jastardyń ata-analaryna, qarttarǵa, balalarymen, júkterimen júrý qıynǵa soǵady. Mysaly, halyq Túrkistan oblysynan Qostanaıǵa qatynaý úshin Almaty, Qaraǵandy nemese Nur-Sultan qa­lalary arqyly ótýge májbúr. Onyń ústine poıyzdardyń ýaqyttary bir-birine sáıkes kelmeı jarty kún, keıde bir kún kútýge týra keledi», dedi F.Qarataev.

Sondaı-aq Amanjan Jamalov, Danııa Espaeva, Aıjan Sqaqova, Irına Smırnova, Jambyl Ahmet­bekov, Ekaterına Smyshlıaeva, Ǵazız Qu­lah­metov, Iýrıı Jýlın, Ǵalym Ámi­reev, Andreı Lınnık, Azat Perýa­shev tıisti memlekettik organ­dar basshylaryna saýaldaryn joldady.