Jaıylymdyq jer tapshylyǵy bolmaýǵa tıis

Atap aıtqanda, jıyn barysynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine jaıylymdardy paıdalaný máse­leleri boıynsha ózgerister men to­lyqtyrýlar engizý týraly» já­ne «Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Ákim­shilik quqyq buzýshylyq týra­ly kodeksine ózgerister engi­zý týraly» zań jobalary talqy­landy. Bul zań jobalaryna Senat depýtattary bastamashy boldy.

Qoldanystaǵy zańnamalarǵa ózgerister engizý máselesin sharýa­lardyń ózderi kóterdi. Olar depýtattardyń halyqpen kezdesýlerinde osy túıtkilge nazar aýdaryp, óz pikirlerin bildirdi. Sondyqtan senatorlar­dyń bul bas­­tamasy jaıylymdyq jer­lerdiń jetispeýshiliginen zardap shegip otyrǵan aýyl turǵyn­darynyń talap-tilekterin tikeleı oryndaý ekeni sózsiz. «Sońǵy jyldarda jaıylymdyq jerlerdiń tapshylyǵy aýyl turǵyndary úshin úlken problemaǵa aınalyp otyr. Memleket basshysy byl­tyrǵy Joldaýynda osy máse­lege arnaıy toqtalǵany bel­gili. Aýyldyq jerlerdi damytý biz­diń Palata jumysynyń negiz­gi baǵyttarynyń biri. Sondyqtan senatorlar halyqpen kez­desý­lerdiń nátıjesinde jaıy­lymdyq jerlerge qatysty máseleni tıimdi sheshýge arnalǵan zań jobalaryn ázir­leýge bastamashy boldy», dedi otyrysty ashqan Máýlen Áshim­baev.

Depýtattardyń aıtýynsha, qazirgi tańda barlyq oblys boıynsha aýyldyq jerlerde jaıylymdar jetispeıdi. Maldyń 80 paıyzy aýyldardyń mańyndaǵy ábden tozǵan, qunarynan aıyrylǵan jaıy­lymdarda jaıylady. Mun­daı jerlerdiń kólemi shamamen 21 mln gektardy quraıdy.

Búginde azamattardyń qolyn­daǵy jeke maldardy jaıý úshin 50 mln gektar jaıylym qajet. Bul qazirgi tańda 29 mln gektar ja­ıylym jetispeıdi degen sóz. Senat depýtattarynyń paıym­daýynsha, qoldanystaǵy zańna­ma­lar osyndaı jaǵdaılardy eske­re otyryp, jetildirýdi qajet etedi. Osyǵan oraı senator Sul­tan Dúısembınov Palata depý­tattary usynyp otyrǵan birqatar normalarǵa toqtalyp ótti. «Halqymyzdyń 41 paıyzy aýyldyq jerlerde turady jáne olardyń qolynda 10 mıllıonǵa jýyq mal basy shoǵyrlanǵan, onyń 6,5 mıllıonnan astamy jeke aýlalar enshisinde. Mal ba­sy­nyń túgeli derlik eldi mekenniń mańaıyna jaıylady. Sondyqtan kópshilik aýyldardyń aınalasy 5-10 shaqyrymdyq radıýsta jaz shyqpaı jatyp-aq taqyr­­la­nyp qalady. Mundaı jaǵ­­daı jyl­dan-jylǵa qaıtalana­tyn­­dyq­tan, jaıy­lymdar degradasııa­ǵa ushy­rap otyr», dedi S.Dúısem­bı­nov.

Naqty aıtqanda, jaıylymdar­dy paıdalanbaý krıterıılerin qaıta qaraý usynyldy. Iаǵnı eger aýyl sharýashylyǵy janýar­laryn jaıylymdarmen nor­ma­tıvtik qamtamasyz etý 2 ese­len­gen kórsetkishten asatyn bolsa, artylǵan aýmaqty zańmen qaı­taryp alýǵa múmkindik bolady. Al qazir qoldanystaǵy norma 5 eselik kórsetkish ekenin atap ótken jón.

Sonymen qatar jaıylymdarǵa mal jaımaı, ony tek shóp shabý úshin ustaý maqsatsyz paıdalaný retinde baǵalanady. Jeke aý­ladaǵy maldy jaıýǵa arnalǵan jaıy­lymdyq jerler men basqa aýyl sharýashylyǵy alqaptary­nyń shekaralaryn aıqyndaý jáne olardy aýdandyq mańyzy bar qala, kent, aýyl, aýyldyq okrýg ákimderiniń qaramaǵyna berý máselesi de qarastyryldy.

Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekske de ózgertýler engizý usynyldy. Iаǵnı aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn jaıý, olardy ustaý erejelerin buzǵany, aýyl sharýashylyǵy alqaptaryn bir túrden ekinshi túrge aýystyrý tártibin saqtamaǵany jáne taǵy basqa buzýshylyqtar úshin ákim­shilik jaýapkershilikti kúsheıtý máselesi sóz boldy.

Is-sharaǵa Aýyl sharýa­shy­lyǵy mınıstri Erbol Qarashó­keev, oblystyq ákimdikter men Par­lamentarızm ınstıtýty basshy­lyqtarynyń ókilderi qatys­ty. Jalpy, zań jobalary men qol­danystaǵy zańnamalyq aktiler­ge 25 túzetý men tolyqtyrý engizý kózdelgen. Kópshilikke tanys­ty­rylǵan qujattar aldaǵy ýaqytta qorytyndy alý jáne jumys úshin Úkimetke joldanady.

Atalǵan zań jobalary depý­tat­­tardyń halyqpen kezdesýiniń nátı­­jesinde atqarylǵan aýqymdy ju­mystyń bir bóligi ǵana. Sena­tor­­lar bul shaqyrylymda ózderi­ne berilgen zań shyǵarýǵa basta­mashy bolý quqyǵyn belsen­di paı­dalanyp keledi. Sonyń nátı­jesinde 25 zań jobasy ázirlendi.