Almaty qalasy Ortalyq memlekettik arhıviniń bas sarapshysy Láılá Qasymqyzynyń aıtýynsha, atalǵan arhıvtiń №435 qor, 22,23-isterinde Qamar Qasymov týraly qundy materıaldar saqtalǵan. Onyń ómiri men óneri týraly mynadaı bir oqıǵa bolǵanyn aıta ketken jón. 1934 jyly Almatyda qazaqtyń halyq aspaptaryn jasaıtyn ónershilerdiń sleti ótedi. Sletti basqaryp júrgen Temirbek Júrgenov Máskeý qalasynan qazaq ánderin jınaqtaýshy Zataevıchti shaqyryp, osy slette qazaq mýzykasynan ansambl qurmaqshy bolyp, aspaptar jasaıtyn sheberler izdeıdi. Áne sol shaqta sheberhanada bas sheber bolyp jumys istep júrgen Qamar Qasymovty Temirbek Júrgenov ózine aldyrady. Bul kezdesý týraly ol óziniń esteliginde bylaı deıdi: «Eı, murt, biz orkestrdi quryp otyrmyz, myna eki kishkene dombyradan ne shyǵady, master adamsyń, basqa elderdiń aspabyn kórip, aspapty damytýǵa, óz kásibińniń sońyna tús, artyn ózime qoıa ber», dedi», dep jazady.
Osy bir yntaly tapsyrmadan keıin sheber Qasymov dúnıe júzindegi halyqtardyń ulttyq aspaptarymen jaqyn tanysyp, kásibı mamandarmen pikirlesip, ár notaǵa yńǵaıly ishektiń kúshine, shanaǵynyń úlkendigine moınynyń uzyndyǵyna qaraı kerekti dybysty taýyp shyǵýǵa bel baılaıdy. Onyń erik-jigeri, kásibine degen jaýapkershiligi, senimi onyń 13 aspapty ózi oılap taýyp, 6 aspapty jańartýyna kúsh berdi. Syn saǵatta mundaı batyldyq tanytý árıne Qamar Qasymov sııaqty dala kókirek adamnyń ǵana qolynan keledi. «Mádenıetimiz ben ónerimizdiń tarıhynda án erkesi Kúlásh pen Ámire, saz erkesi Shámshi, bı patshaıymy Shara, kúı anasy Dına esimderi qalaı oryn alsa, Qamar esimi de – qazaq óneriniń aspaptanýshy isinde ózine laıyq sondaı oryn alatyn tulǵa», deıdi akter Káýken Kenjetaev.
Qasym sheber jasaǵan, syıǵa tartqan qymbat aspaptar men muralar óte kóp. Solardyń biri Stalınniń 70 jyldyq mereıtoıyna oraı qazaq halqynyń atynan syıǵa tartylǵan dombyra edi. Al taǵy biri K.Voroshılovtyń Qytaıǵa barǵan saparynda Qazaqstannyń atynan Mao Szedýnǵa syılyqqa berilgen qylqobyz. Onyń 1925 jyly A.V.Lýnacharskııdiń ótinishi boıynsha Máskeýdiń mýzyka sheberhanasynda ánshi Ámire Qashaýbaevqa sol jyly Parıjde ótken Dúnıejúzilik etnografııalyq konsertke arnap dombyra jasaǵany, Qurmanǵazy atyndaǵy akademııalyq orkestrdiń mýzyka aspaptaryn jasaýy da erlikpen parapar is. Osyndaı eńbekteriniń arqasynda ol Máskeýdegi P.I.Chaıkovskıı atyndaǵy sheberhanada qyzmet atqardy. Eńbek Qyzyl Tý ordenimen jáne medaldarmen marapattaldy.
Pavlodar oblysynyń Baıanaýyl aýdanyna qarasty Toraıǵyr aýylynyń turǵyny, zeınetker Sholpan Ábilǵazyqyzy bir suhbatynda: «Qamar Qasymov orys orkestriniń bizdiń ulttyq orkestrimizge arnalǵan shyǵarmalar ereksheligin bere almaıtyndyǵyn, sondyqtan ulttyq aspaptardyń ún ereksheligin, tabıǵatyn buzyp almaý úshin orkestr aspaptarynyń quramyn tabýda basqasha izdendi. Sóıtip, ol halyq sheberleri jasaǵan kóne aspaptardy basshylyqqa aldy. Qamar Qasymov túrli halyqaralyq deńgeıdegi kórmelerge de qatysqan. О́zine qatysty jıǵan-tergen jeke arhıvinde arab árpimen jazylǵan 48 bettik 7-8 qalyń dápter, kóptegen sýret, aspaptyń túrli úlgide túsirilgen foto-qujattar, «Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen qaıratkeri» kýáligi, Eńbek Qyzyl Tý ordenin alǵany jóninde derekteri men hattary saqtaýly», deıdi. Taǵy bir derekte Qamar Qasymovtyń Sultanmahmut aqynmen kóńili jaqyn dos bolǵany aıtylady. Sol úshin Sultanmahmut dostyǵymyzdyń belgisi bolsyn dep Gúláıimniń atyn Qamardyń esimimen atap ketken eken.
Qas sheberdiń ánshi Ǵarıfolla Qurmanǵalıevke de bir jaqsy dombyra jasap bergenin Bóribaı Kártenniń maqalasynan oqı alamyz. Atalǵan maqalada mynadaı bir jaqsy estelik bar: «Dombyrańyzdy kórsek...» – dedim. Ánshi qart esik jaqqa moınyn buryp, as úıde sharýasyn istep júrgen qyzyna daýystady: «Shákýn, a, Shákýn...» «O ne, papa?» «Dombyrany...» «Qazir, papa». Shahrızada apaı qara qorapty ákelip, dıvanǵa súıep qoıdy da qaıta shyǵyp ketti... Lyp etip ornymnan turyp, qundaǵynan shyǵardym. Maqsat ekeýmiz tóńkerip, aınaldyryp, qyzyqtaýdamyz. Turqy óte shaǵyn. Aýyq-aýyq salmaqtap kóremiz. Mysqaldaı salmaǵy joq. Shanaǵynyń jıegine túrli-túrli tastar oıyp salynyp, 14 perne baılanǵan. Qońyr qyzyl túspen boıalypty.
– Bul dombyrany jasaǵan qazaq... – qart ánshi sál kidirip oılandy.
– Tý-h-h, atyn umytyp qalǵanymdy qarashy! Álgi murtynyń eki jaǵyn shıratyp qoıǵan sheber bar emes pe? – dedi sosyn qyzyna.
– Aty Qamar, papa! – dedi Shahrızada apaı.
– Durys, Qamar! Onyń sheberhanasy tap bizdiń úıdiń astynda bolatyn. Qazir chasovoı ma, birdeńe... Myqty sheber edi. Sonyń jasaǵany ǵoı. 35-shi jyly. Tek betin eki ret almastyryp salǵyzdym». Osydan-aq biz Qamar Qasymovtyń óz salasynyń bilikti mamany, ulty úshin eshteńesin aıamaıtyn azamat ekenin ańǵaramyz. Qamar Qasymovtyń elim dep soqqan júregi 1966 jyly Almaty qalasynda toqtady. Bizdiń keıipkerimiz Qamar Qasymuly eń alǵashqy sheberhanasyn Jambyl atyndaǵy fılarmonııada ashyp, ulttyq aspaptar jasaýǵa kúsh-jigerin sarqa jumsaǵanyn ol týraly derekter rastaıdy. Onyń úmiti men senimi, tilegi ultyna qyzmet etý bolǵany daýsyz. Sheberdiń arab árpimen jazylǵan qoljazbasyndaǵy «Meniń bolashaǵymnan keıingi barym da,baqytym da osy ónerim» degen sózi osy sózimizdi rastaıdy. Artyna sony iz qaldyrǵan tulǵanyń biri Qamar Qasymovtyń aty el esinde saqtala bermek. Ol jasaǵan qundy aspaptar da el ıgiligi úshin qyzmet ete beretini daýsyz.
