Mazmundy basqosýdyń Almaty qalasynda ótýiniń tarıhı máni bar. Sebebi osydan otyz jyl buryn dál osy Almaty tórinde Qazaqstan, Armenııa, Belarýs, Qyrǵyzstan, Reseı, Tájikstan jáne О́zbekstan parlamentteriniń tóraǵalary TMD Parlamentaralyq Assambleıasyn qurý týraly kelisimge qol qoıǵan bolatyn. Araǵa ýaqyt salyp bedeldi uıym quramyna Ázerbaıjan men Moldava parlamentshileri de qosyldy.
Memleketter arasyndaǵy saıası, áleýmettik-ekonomıkalyq ortaq múddeni kózdeıtin mańyzdy máselelerdi talqylaý alańyna aınalǵan sharaǵa uıymǵa múshe elder parlamentteriniń tóraǵalary bastaǵan delegasııalar qatysyp, búgingi kúnniń basty saýaldaryn ortaǵa saldy. Atap aıtqanda, Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń Tóraǵasy Máýlen Áshimbaev, TMD PAA Keńesiniń Tóraǵasy, Reseı Federasııasy Federaldyq jınalysy Federasııa Keńesiniń tóraǵasy Valentına Matvıenko, Ázerbaıjan Respýblıkasy Mıllı Májilisiniń Tóraǵasy Saǵıba Gafarova, Armenııa Respýblıkasy Ulttyq jınalysynyń Tóraǵasy Alen Sımonıan, Belarýs Respýblıkasy Ulttyq jınalysy Respýblıka Keńesiniń Tóraǵasy Natalıa Kochanova, Qyrǵyz Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesiniń Tóraǵasy Talant Mamytov, Moldova Respýblıkasy Parlamentiniń ókiletti ókili Ion Lıpchıý, Tájikstan Respýblıkasy Olı Májilisi Mıllı Májilisiniń Tóraǵasy Rýstamı Emomalı jáne О́zbekstan Respýblıkasy Olıı Májilisi Senatynyń Tóraǵasy Tanzıla Narbaeva qatysty.
TMD PAA-nyń ulttyq zańnamalardy jetildirýge úlken úles qosyp kele jatqanyn atap ótken jón. Búginge deıin Assambleıa 600-den astam modeldi zań men basqa da qujattardy qabyldady. TMD elderiniń Parlamentteri olardy óz memleketteriniń quqyqtyq bazasyn qalyptastyrý kezinde belsendi paıdalanyp keledi. Tatý dostyqty tumar etken uıymnyń jumysyna sáttilik tilegen Qazaqstan Parlamenti Senatynyń Tóraǵasy Máýlen Áshimbaev Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń úndeý hatyn oqyp berdi.
El Prezıdenti óz úndeýinde osy jyldar ishinde biregeı ınstıtýt Dostastyq keńistigindegi kópjaqty yntymaqtastyq júıesinde erekshe ról atqarǵanyna nazar aýdarǵan. Ásirese parlamentaralyq dıalog ekonomıkalyq, áleýmettik jáne gýmanıtarlyq salalardaǵy ózara is-qımyldy odan ári keńeıtýge yqpal etetinin, sondaı-aq qazirgi zamanǵy syn-qaterlermen kúresý jáne qaýipsizdikti nyǵaıtý úshin quqyqtyq negiz qalyptastyrýǵa úlken úles qosatynyn aıtqan. «Assambleıa ulttyq zańnamalardy jetildirýge jáne demokratııa men azamattyq qoǵamdy damytýǵa eleýli úles qosyp keledi. TMD aıasyndaǵy saılaý prosesteri boıynsha tájirıbeni jaqsartýǵa jáne azamattarymyzdyń saılaý quqyqtaryn qamtamasyz etýge parlamentshilerdiń belsendi qatysýy joǵary baǵaǵa laıyq. Birlesken zań shyǵarý jumysy jahandyq kún tártibi sheńberinde ornyqty damýdyń, dekarbonızasııanyń jáne sıfrlandyrýdyń mańyzdy jańa mindetterin iske asyrýdyń teńgerimdi tásilderin ázirleýge múmkindik beredi. Qazaqstan Assambleıanyń kópjaqty qyzmetin tolyq qoldaıdy. Sondaı-aq TMD Tóraǵasy jáne Parlamentaralyq Assambleıanyń negizin qalaýshylardyń biri retinde osy biregeı ári paıdaly ınstıtýtty jan-jaqty nyǵaıtýǵa qoldaý kórsetýge nıetti», delingen Prezıdenttiń úndeýinde.
О́z kezeginde TMD PAA Keńesiniń Tóraǵasy, RF Federaldyq jınalysy Federasııa Keńesiniń tóraǵasy Valentına Matvıenko Qazaqstan Prezıdentine Assambleıaǵa arnaǵan lebizi úshin alǵys aıtty. «Qasym-Jomart Kemeluly uzaq jyldar boıy TMD Parlamentaralyq Assambleıasy Keńesiniń múshesi retinde bizdiń jumysymyzǵa belsendi qatysyp, parlamentaralyq yntymaqtastyqty damytýǵa zor úles qosqanyn bilesizder», dep atap ótti basqosý tizginin ustaǵan Valentına Matvıenko.
Senat Spıkeri Máýlen Áshimbaev Assambleıa aıasynda halyqaralyq konferensııalar men forýmdar turaqty túrde ótip kele jatqanyn, ondaı aýqymdy jıyndarda kóshi-qon, ekologııa, terrorızm jáne ekstremızmmen kúres salalary, sondaı-aq basqa da mańyzdy baǵyttar boıynsha birlesken sharalar talqylanyp, ázirlenetinin, sondyqtan TMD Parlamentaralyq Assambleıasyn eń tıimdi parlamentaralyq birlestikterdiń biri dep esepteıtinin aıtty.
Ol «Qasiretti qańtar» oqıǵasy kezinde Qazaqstan halqyna qoldaý tanytyp, alańdaýshylyq bildirgeni úshin TMD elderinen kelgen áriptesterine alǵysyn jetkizdi.
Sonymen qatar Qazaqstan Senatynyń Tóraǵasy elimizdiń TMD-ǵa tóraǵalyq etip jatqanyn sóz etti. Onyń aıtýynsha, bizdiń elimiz óziniń tóraǵalyq kezeńinde pandemııadan keıin qaıta qalypqa kelý, sıfrly tehnologııany engizý, azyq-túlik qaýipsizdigi, mádenı-gýmanıtarlyq jáne bilim berý salasyndaǵy yntymaqtastyqty arttyrý máselelerine basymdyq berip otyr. Sondaı-aq Máýlen Áshimbaev qorshaǵan ortany qorǵaý, «jasyl» tehnologııany engizý, tabıǵatty tıimdi paıdalaný salalary da basym baǵyttardyń biri ekenine toqtaldy.
О́z sózinde TMD PAA-nyń mereıtoılyq otyrysy álemde buryn-sońdy bolmaǵan geosaıası jaǵdaıdyń shıelenisken tusynda ótip jatqanyn aıtqan M.Áshimbaev jahandyq qaýipsizdik máselesine qatysty da pikir bildirdi. «Bizdiń elimiz qaýipsizdiktiń bólinbeıtindigi jáne halyqaralyq quqyq pen BUU Jarǵysynyń qaǵıdattary negizinde halyqaralyq problemalardy beıbit jolmen sheshýden basqa balama joq ekendigi týraly ustanymdy quptaıdy. Osyǵan oraı biz kelissózder prosesin ilgeriletýge arnalǵan kez kelgen áreketti qoldaımyz», dedi Máýlen Áshimbaev.
Sondaı-aq ol TMD parlamentshilerine elimizde Memleket basshysynyń bastamasymen qolǵa alynǵan aýqymdy reformalar jóninde keńinen aıtyp berdi. «Qańtar oqıǵasy kóptegen baǵyt boıynsha belsendi reformalar júrgizý qajettigin kórsetti. Osyǵan baılanysty bizdiń elimiz áleýmettik, ádiletti jáne demokratııalyq memleket qalyptastyrý maqsatymen Jańa Qazaqstan qurýdy qolǵa aldy. Osy baǵyttaǵy konstıtýsııalyq reformalardyń negizgi nátıjeleriniń biri retinde Qazaqstanda parlamentarızmdi odan ári damytý jáne Parlamenttiń eldiń saıası júıesindegi rólin arttyrý kózdelip otyr», dedi M.Áshimbaev.
Basqosýda sóz alǵan taraptar halyqaralyq yntymaqtastyqtyń mańyzdy tetikterin saralap, qazirgi kúrdeli zamanda beıbitshilik pen turaqtylyqtyń ornyn eshbir qundylyq almastyra almaıtynyn atap ótti.
ALMATY
