Qamdanbaǵan qapy qalady

Soltústikqazaqstandyq dıqandar bıyl 4 mıllıon 340 myń gektar alqap­qa dándi daqyldar sebýdi mejelep otyr. Jyl ótken saıyn astyq óndirisin ártaraptandyrýǵa basa nazar aýdarylyp, maıly daqyldar kólemi artyp keledi. Mine, kóktemniń ekinshi aıy da bastalyp, Jer-anany býsandyrǵan kúnniń nurly sáýlesi qarbalasqa toly dala jumystarynyń jaqyndap qalǵanyn sezdiredi. Aımaq basshysy Samat Eskendirovtiń tóraǵalyǵymen ótken ákimdiktiń keńeıtilgen májilisinde jaýapty naýqanǵa ázirlik barysy qaraldy. Onda oblystyq aýyl sha­rýashylyǵy basqarmasynyń bas­shy­sy Serikbaı Turalınov egis al­qa­bynyń qurylymy men tuqym túr­lerine qaraı beriletin memle­kettik de­meýqarjy jaıly jan-jaq­ty aıtyp berdi. 1,5 mıllıon gektardaı alqapqa qar toqtatý jumystary júrgizilip, ylǵal qoryn jınaqtaýdyń ozyq teh­nologııasy qoldanylǵan. Sharýa­shylyqtar 520 myń tonna tuqymmen qamtamasyz etilip, sebý óngishtigi 1,2 surypqa jetkizilgen. Onyń ishinde 9,9 myń tonna maıly daqyldar tuqymy quıyp alynǵan. Kóktemgi dala jumystarynyń sapaly oryndalýy mashına-traktor parkine kóp baılanysty desek, bul turǵyda da aýqymdy sharalardyń atqarylǵany ańǵarylady. Byltyr 17 mıllıard teńgege zamanaýı tehnıka birlikteri satyp alynsa, bıyl da «QazAgroQarjy» AQ-tyń lızıngtik qol­daýyna súıenip otyr. Jyl ótken saıyn aýylsharýashylyq tehnıkalaryna servıstik qyzmet kórsetý ahýaly jaqsaryp keledi. Janar-ja­ǵarmaı máselesiniń oıdaǵydaı sheshiletin túri bar. Qajetti 71 myń tonna dızel otynymen, 11 myń tonna benzınmen, 3,2 myń tonna motor maıymen qamtamasyz etý maqsatynda operatorlarmen aldyn ala kelisim jasalǵan. Bıyl Úkimet tarapynan eginshilik salasyn qarjylandyrý jaıynyń áldeqaıda jaqsarǵany baıqalady. Mem­lekettik qordan 10,9 mıllıard teńgeniń bólinýi osy sózimizge dá­lel bolsa kerek. Bul kórsetkish ótken jylǵa qaraǵanda 4 mıllıard teńgege kóp. Janarmaıdyń ár lıtrin 95 teńgeden bosatý kózdelse, daqyldar úshin Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi belgilegen sýbsıdııa mólsheri dıqan qaýymynyń kóńilinen shyqqan syńaıly. Máselen, rapstyń ár gektaryna 12 myń teńge beriletin bolsa, tamshylatyp sýarý tehnologııasyn qoldanǵan jaǵdaıda 75 myń teńge demeýqarjyny ıelenedi. Jergilikti qazynadan qarastyrylǵan qara­jattyń 432 mıllıony elıtaly tuqym satyp alýǵa baǵyttalmaq. 1 tamyzdan osy joba­ny qarjylandyrý toqtalatynyn eskersek, ıgilikti shara óz jemisin bereri anyq. Endi, kerisinshe, birinshi reprodýksııalyq tu­qymǵa ǵana demeýqarjy beriledi. Gerbısıd baǵasynyń qoljetimdiligin qamtamasyz etý úshin 2,3 mıllıard teńge jumsalady. Mı­ne­raldy tyńaıtqyshqa qarastyrylǵan qar­jy mólsheri de osy shamalas. Olardy jet­kizýmen otyzǵa jýyq fırma aınalysady. «Agrarlyq nesıe korporasııasy», «Aýyl sha­rýa­shylyǵyn qarjylaı qoldaý qory» aksıo­nerlik qoǵamdaryna aýylsharýashylyq taýar­laryn óndirýshilerden nesıe alýǵa 150-den astam ótinish túsken. Búginge deıin 2,5 mıl­lıard teńge berilgen. Samat Saparbekuly kóktemgi egiske daı­yn­dyq naıqalýdy kútpeıtinin, uıym­das­ty­rý ju­mystaryn odan ári shıratýdy tıisti oryn­darǵa tapsyrdy. Aýyl sharýashylyǵy tehnı­kalarynyń ázirligi 90 paıyzdy qura­ǵanyna qaramastan mashına-traktor parkinde moral­dyq, materıaldyq jaǵynan tozǵan tehnıkalar áli de kezdesedi. Mysaly, trak­torlardyń – 79, kombaındardyń 54 paıy­zy eskirgen. Ar­qa­ny keńge salǵan bazbir jab­dyq­taýshy opera­torlardyń isi syn kótermeıdi. Sonyń sal­darynan Taıynsha, Ýálıhanov aýdandarymen birde-bir kelisim jasalmaǵan. Keı ag­roqurylymdarda sapaly tuqymnyń je­tis­peýshiligi oryn alǵan. Fıtopatologııalyq tal­daý barysy kórsetkendeı, ósimdik aýrýlaryn boldyrmaý sharalaryn keshendi júrgizbeı bolmaıdy. О́mir ESQALI, «Egemen Qazaqstan». Soltústik Qazaqstan oblysy.