Atalǵan ándi avtordyń aldynda shyrqap batasyn alǵanyn aıtady Sekeń. Alǵashynda Ospanhan Áýbákirovtiń sózine jazylǵan Qasymhan Asanovtyń «Qarakózin» de Seıil Aıaǵannan estigenbiz. Baıaý estiletin sazdy ánniń áýeni tereń tolǵanysqa jeteleıdi. Keıinnen biraq «Qarakóz» desek, aldymyzdan Ábilahat Espaevtyń áni shyǵatyn boldy. Sóıtsek, Ospanhannyń sózine birinshi Ábilahat án jazǵanda, bul án el ishine keń tarap ketkenge uqsaıdy. Ol sózge Qasymhan da án shyǵarǵan, biraq anaǵurlym keńinen taralyp ketpegen sııaqty. Ábilahat Espaevtyń «Qarakózi» jyldamyraq aıtylyp, tez jattalatyn án. Sonymen qatar Qasymhannyń da týyndysy qazaq án qorjynyn baıytar tamasha dúnıe der edik.
Burnaǵy jyldary «Qazaq» radıosynyń belgili dıktory Saýyq Jaqanova Qasymhan shyǵarmashylyǵyna toqtalyp, keıbir ánderiniń qoldy bola bastaǵanyn jazǵany esimizde. Sol jazbasynyń arasynda kompozıtordyń taǵy bir ǵajap áni «Qarakóz» «Altyn qorda» Ábilahat Espaevtiki bolyp ketkenin aıtyp qynjylady. Anyǵynda, Qasymhan Asanovtyń «Qarakózi» men Ábilahat Espaevtyń «Qarakózi» ekeýi – eki bólek án. Shatystyratyn sebebi ekeýi de Ospanhan Áýbákirovtiń óleńine jazylǵan. Ábilahat Espaevtyń áni sál jyldamyraq aıtylsa, Qasekeńniń «Qarakózi» syrly sazben baıaý esiledi. Muny maǵan alǵash aıtyp, eki ánniń arajigin ashyp, aıyrmashylyǵyn jiliktep jetkizýshi – belgili ánshi Seıil Aıaǵan.
Q.Asanovtyń kózi tirisinde qasynda júrip, shyǵarmalarynyń denin qaǵazǵa túsirip alyp urpaqqa amanattaýshy – tanymal ánshi, belgili ónertanýshy Erlan Tóleýtaı bul án tóńireginde bylaı deıdi: «Qasymhan zamany – ashy sýdyń sánge aınalǵan kezi. Ásirese ónerpaz qaýymnyń jappaı bas qoıǵan ýaqyty osy 1960-1970 jyldar. Qasymhan aǵanyń óz aýzynan estigen «Qarakóz» ániniń qysqasha tarıhy bylaı. Birde Muqaǵalı, Shámshi, Ospanhan, Ábilahat, Qasymhan – beseýi biraz kún toqtamaı silteńkirep qoıyp, erteńine bári túksiz qalypty. Ol zamanda bas jazý degen buljymas dástúr bar. Ne isteý kerek? Bas synyp, til aýyzǵa syımaı barady. Qaltada soqyr tıyn joq. Mundaıda aralaryndaǵy eń pysyǵy, qıynnan qıystyryp amal tabatyn Ospanhan Áýbákirov eken. Bul joly da aıaqastynan amal tabady: «Men, mine, kórdińder me, taban astynan ánge suranyp turǵan mynaý, qatqan óleń jazdym. Osyǵan án jazyp bere qoısańdar, radıoǵa aparyp, qolma-qol qalamaqy alamyz», dep sııasy keppegen «Qarakózdiń» sózin basy aýyryp otyrǵan «bótelkelesterine» oqyp beredi. Buǵan aldymen Ábilahat ushqyrlyq tanytady. Qysqasy, «Qarakózdiń» Ábilahat jazǵan nusqasy «Qazaq radıosynyń» án qorjynyna birinshi túsedi. 70 som qalamaqy joǵaryda aty atalǵan bestiktiń taǵy da birneshe kúngi dýmanyna erkin jetedi. О́zine-ózi áreń kelgen Qasymhan aǵamyz bolsa, ánge birneshe kúnnen keıin oralady. Ánniń ábden babyn keltirgen soń, Ospanhanǵa kórsetedi. Án Ospanhanǵa unaıdy. «Biraq ánniń sózin ózgertip jiberipsiń» dep daý shyǵarady. Sóıtse, Qasymhan aǵa «Tyrnalar ushyp ótkende, Túsedi-aý eske bala kez» degen joldardy «Qarlyǵash ushyp jetkende, túsedi-aý eske bala kez» dep ózgertken eken. Buǵan Qaskeń «Bizdiń jaqta tyrna degen bir qadirsiz qus, Arqanyń qazaǵy úshin sıdıǵan tyrnaǵa qaraǵanda úıiniń shańyraǵyna uıa salatyn qarlyǵash áldeqaıda qasıetti» dep daý aıtady. Aqyry bul ýájge toqtaǵan Ospanhan aǵa joǵaryda attary atalǵan dostaryna bul ándi de birneshe kún qatarynan jýǵan eken. Qasymhannyń «Qarakózi» osylaısha dúnıege keledi», dep edi Erlan Tóleýtaı.
Bul ánniń qysqasha tarıhy men taǵdyry osyndaı. Bul bul ma, Erlan Tóleýtaı týyndyǵa qatysty taǵy bir kiltıpannyń shetin shyǵarǵanyn bilemiz ótken jyldary. Negizinen kezinde radıodan berilip turǵanymen, qazir kóp shyrqala qoımaıtyn Qasymhan ánderin tústep, túgendep júrgen men biletin eki adam bolsa, Erlan Tóleýtaı men Seıil Aıaǵan. Erterekte bir áńgimesinde Erlan aǵa «taıaýda» dep edi osy Qasymhan Asanov jaıly sóılesip qalǵanymyzda. «Qarakóz» áni týraly taǵy bir keleńsizdiktiń kýási boldym. Yqylas atyndaǵy halyq mýzykalyq aspaptar mýzeıinde áıgili mádenıettanýshy, jazýshy, dáýlesker kúıshi Talasbek Ásemqulovtyń dombyrasyn tapsyrý saltanaty bolyp jatqan edi. Marqumnyń kózin kórgender estelik aıtty, án shyrqalyp, kúı tartyldy. Bir kezde sahnaǵa jazýshynyń Semeıden kelgen jerlesteri kóterildi. Umytpasam ánshi Gúlshat Erýova ǵoı deımin, sahnaǵa kóterilgen eki áıeldiń biri osy «Qarakózdi» Sadyq Kárimbaevtyń áni dep shyrqaı jónelgeni. Sálden soń dastarqan basynda bas qosqanda Semeıden kelgen ánshi apama «Qarakózdiń» Qasymhan Asanovtyń áni ekenin uzaq dáleldeýime týra keldi. Sóıtsem, ol kisi uzaq jyldar boıy bul ándi Sadyq Kárimbaevtyń áni dep aıtyp keledi eken. Túzeýge ýáde berdi», deıdi ónertanýshy.
Avtordyń birneshe ániniń arasyndaǵy bir týyndynyń taǵdyr-talaıy osyndaı tolqymaly. «Qazaq» radıosynyń qorynda «Qaramashy, qadamashy kózińdi», «Shárbánǵa», taǵy basqa ánderi saqtaýly dep estımiz. Al myna «Qarakózi» ánshisin kútip jatqan oqshaý týyndy. Kimniń baǵyn ashar eken?
