Seksenniń seńgirine kelgen N.Ashtema qazaqtyń darqan dalasyn aıadaı ǵana sheberhanada otyryp, kenepke túsiredi. Tańnyń atysy, kúnniń batysy tynbaı eńbektenedi. Sýretshi sheberhanasy. Qabyrǵada maıly boıaýmen, akvarelmen jazylǵan etıýdter ilingen. Sóreleri eski kitaptarǵa toly. Ústel ústinde gıpsten jasalǵan shaǵyn músinder jınaqtalǵan. Kenepke salǵan kartınalaryn baqshalap jınastyrǵannyń ózinde bólmeniń jartysyn alady. Esik jaqtaǵy buryshtan boks «grýshasyn» baıqadym. Demek seksendegi aqsaqal sporttan da qur alaqan emes.
Nıkolaı Pavlovıch jazyp otyrǵan kartınasyna kózin syǵyraıta bir qarady da, kúmis tústes shashyn saýsaqtarymen salalaı tarap, oryndyqqa jaıǵasty. Tórde Qazaq handyǵyna arnaǵan kartınasyna ilýli tur. Sóılep turǵan kompozısııa; Arystan bab kesenesiniń aldynda halyq aq kıizge kóterip han saılap jatyr. Aınalasynda qoldaryna naıza ustap, atqa mingen batyrlar. Bir shetinde abyz aqsaqaldar baıyppen aq kıizdiń ústindegi hanǵa qaraıdy. Polotnoda sýretshi qarapaıym halyqty da beınelegen. Halyq aldynda qobyz tartyp Qorqyt ata otyr. Sýretshi qazaqtardyń kıgen kıimderindegi ár oıýdy zerttep, zerdelep baryp beınelegen. N.Ashtemanyń oı ushqyrlyǵy, sheberligi, qazaqtyń tarıhyna, qazaq halqyna degen súıispenshiligi osy kartınadan-aq baıqaldy.
– Bul kartına qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵyna oraı jazylǵan edi. Mundaı taǵy birneshe polotno bar, – deıdi sýretshi.
Osydan birneshe jyl buryn jazǵan polotnolaryn jınalyp turǵan jerinen alyp shyǵyp, árbir kartına týraly sıpattap aıtty. Tyń ıgerý qazaq jerinde bolǵandyqtan kartınasynda ár ulttyń egistik basyndaǵy eńbegi beınelengen. Sonymen qatar «Naýryz meıramy», «Jeńiske jetkendermen kezdesý», «Máńgilik ómir» atty kartınalary óziniń jeke qorynda saqtaýly. Budan ózge serııalyq «Qyz Jibek pen Tólegen» atty eki kartınasy bar. Birinde ekeýiniń qoshtasýy beınelense, ekinshisinde Bekejannyń qolynan qaza bolǵan Tólegenniń qulap bara jatqanyn kórsetken. Abaıdyń balalyq shaǵynan kemeńgerlik shaǵyna deıingi aralyqty jazǵan serııalyq kartınalary baryn da aıtty. Ol sýretterdi kópshilik kórermen kórmelerden kórgen de bolar.
– Qazaqtyń tarıhyn, salt-dástúrin polotnoǵa túsirý men úshin mindet. Ulttyq oıý-órnekter jazǵan kartınany asha túsedi. Shabytqa shabyt qosady. Bir sózben aıtqanda qazaq jerinde turyp, sýretshi bolmaý múmkin emes, – deıdi N.Ashtema áńgimesinde.
Sýretshi birde Ilııas Esenberlınniń «Kóshpendiler» trılogııasyn satyp alyp, bas almaı úsh kún ishinde oqyp shyqqan. Kitaptan qorytqan oıyn qaǵaz betine túsiredi. Sodan bastap qazaqtyń tarıhyna nazary aýyp, jan-jaqty zerttep, qylqalamy kenep betinde oıqastaı bastaıdy. Ár tarıhı kartınany bastamas buryn sol týraly oqyp, bilip alý da sýretshiniń tarıhı saýattylyǵyn aıshyqtaıdy. Biraq sýretshi salǵan sýretterin satyp nápaqa tappaq emes. Árıne, tapsyrys túsip jatsa, qol qýsyryp qalmasy anyq.
Kásibı sýretshiniń Qazaqstanda turyp jatqanyna elý jylǵa taıady. Ýkraınada týǵan ol ásker qatarynan keıin О́zbekstanda salyq ınspektory bolyp qyzmet etken. Birde Iýrıı Lebedev esimdi kásibı sýretshi N.Ashtemanyń sýretke degen yńǵaıyn baıqap, ózine jumysqa shaqyrdy. Usynysty qup alǵan ol 1989 jyldan bastap shyǵarmashylyq jolǵa túsip, ártúrli janrda kartınalar jaza bastaıdy. Kóptegen kórmege qatysady.
Keıingi jyldary dostarynyń shaqyrýymen О́skemenge kelip turaqtaıdy. О́mirin beıneleý ónerine arnaǵan Nıkolaı Pavlovıch músin jasaýmen de aınalysqan. Keńes ókimeti qulaǵannan keıin О́skemendegi sýretshiler úıi de taraıdy. Al Nıkolaı Ashtema bir bólmesine ıe bolyp qalǵan.
– Men janyma jaqyn jumys taptym. Otyz bes jyl boldy sýretshiler stýdııasyna jetekshilik etip kelemin. Kóptegen shákirt tárbıeledim. О́zim balalardy úırete otyryp, ózim de úırenip júrmin, – deıdi sýretshi qylqalamyn qaıta qolyna alyp.
Seksenge kelgen N.Ashtema keıde kenebin keptirip qoıyp, sportpen de aınalysady. Sheberhanasynda gantel kóterip, «grýsha» urady. Buryndary arnaıy sport zalda jattyqsa, qazir sheberhanasynda jattyǵa beredi. Sportshy, ári sýretshi aqsaqaldyń qazaqy ıisi ańqyǵan kartınalaryn oblystaǵy mýzeılerden de kórýge bolady.
