Bas prokýratýra ókiliniń málimdeýinshe, «Qasiretti qańtar» boıynsha qazirgi ýaqytta sotqa 288 qylmystyq is joldanǵan. Onyń 208-i Almaty qalasynda, Almaty oblysynda – 49, Jambyl óńirinde – 10, Shymkent qalasynda – 9, Qyzylorda oblysynda – 5, Túrkistan oblysynda – 4, Aqmolada – 2 jáne Atyraý oblysynda 1 qylmystyq is bar.
Osy ister boıynsha 275 adam sottalsa, onyń ishinde 22 adam bas bostandyǵynan aıyrylǵan. Al qalǵandaryna bas bostandyǵyn shekteý, qoǵamdyq jumystar jáne aıyppul túrindegi jaza qoldanylǵan.
«Jaqynda ǵana qańtar oqıǵasy kezinde Qyzylorda qalasynda sybaılastarymen birge Ulttyq ulannyń «KamAZ» júrgizýshisin qatygezdikpen uryp-soqqan kúdiktige qatysty tergeýdi aıaqtadyq. Ol jappaı tártipsizdik kezinde áskerı tehnıkany aıdap ketip, keıinnen kólikti áskerılerdiń qorshaýyna baǵyttap, ózi kabınadan sekirip ketken. Joǵary jyldamdyqpen kele jatqan «KamAZ» birneshe áskerı qyzmetshini basyp ótedi. Júk kóliginiń astynda qalǵan qatardaǵy jaýynger Madııar Qaısarov sol jerde qaza tapty. Al kúdiktiniń bul áreketi terrorızm aktisin jasaý boıynsha saralandy», deıdi E.Qılymjanov. Esterińizge sala keteıik, nebári 19 jasynda opat bolǵan qatardaǵy jaýynger Madııar otbasyndaǵy jalǵyz perzent bolatyn.
Bas prokýratýranyń málimetine qaraǵanda, jalpy el boıynsha qańtar oqıǵalary kezeńinde jappaı tártipsizdikterdi uıymdastyrý jáne oǵan qatysý boıynsha 721 adam kúdikti dep tanylyp, onyń 281-i qamaýǵa alynǵan. Qamaýǵa alynǵandardyń 82-si Almaty qalasynda bolsa, Shyǵys Qazaqstanda – 35, Jambyl oblysynda – 44, Shymkent qalasynda – 43, Qyzylorda óńirinde – 36, Atyraý oblysynda – 14, Almaty oblysynda – 5 jáne Aqtóbe oblysynda 4 adam temir torǵa jabylǵan.
Brıfıng barysynda E.Qılymjanov Semeı qalasy ákimdigin basyp alyp, «GAZel» markili polısııa kóligin aýdaryp tastaǵan kúdiktiler týraly da aıtyp ótti. Osy tártipsizdikke belsendi qatysqan adamnyń biri buryn sotty bolǵan ekstremıstik uıymnyń múshesi bolyp shyqqan. «Ol ózgelerdi azǵyryp, ákimdikti basyp alýǵa shaqyrǵan. Daýys kúsheıtkishtiń kómegimen semeılikterdi óz qatarlaryna qosylýǵa shaqyrǵan kúdikti qala ákimdigin basyp alýdy uıymdastyrýshylardyń biri bolǵan. Onyń bul is-áreketteri vıdeoǵa jazylyp qalǵan», deıdi spıker.
Aqtóbe qalasynda da oblys ákimdigine shabýyldaýshylardyń biri ustalǵan. «Qasiretti qańtar» kúnderi ol WhatsApp arqyly 300-den astam adamdy jınap, ákimdik ǵımaratyn basyp alýǵa belsendi qatysqan. «Osy toptyń shabýylyna toıtarys berý kezinde quqyq qorǵaý organdarynyń 31 qyzmetkeri aýyr dene jaraqatyn aldy. Qazir kúdikti men onyń sybaılastary sot sanksııasymen qamaýda otyr», dep habarlady E.Qılymjanov.
Qylmystyq isti tergeý barysynda Shymkent qalasynyń prokýratýrasy 6 qańtarda qala ishinde «GAZel» kóligimen júrip, polısııa departamenti jedel basqarý ortalyǵynyń beınebaqylaý kameralaryn qıratyp, isten shyǵaryp otyrǵan 2 qylmyskerdi anyqtaǵan. Al Almaty qalasynda dál sol kúni «Kóktóbe» telemunarasyn basyp almaq bolǵandardyń biriniń jeke tulǵasy anyqtalǵan. Strategııalyq nysandy basyp alyp, teledıdar men radıoarnalardyń jumysyn baqylaýda ustamaq bolǵan qylmysker jalǵan aqparat taratý arqyly halyqty jappaı kóshege shyǵýǵa úgitteýdi kózdegen. «Alaıda tártip saqshylary strategııalyq nysandy basyp alýǵa jol bermedi. Qazir kúdikti sot sanksııasymen qamaýda otyr», deıdi E.Qılymjanov.
Sondaı-aq 5 qańtarda Almatydaǵy Respýblıka alańynda qarý taratqan 3 kúdikti de qolǵa túsken. Olar «Anna» qarý dúkenin tonap, keıinnen urlanǵan qarý-jaraqty alańǵa shyqqandarǵa úlestirip bergen. Qańtar qyrǵynyna qatysty jalǵan aqparat taratqandar da jazasyz qalmaýda. Bas prokýratýra feık aqparat taratqandarǵa qylmystyq jaýaptylyq bar ekeni jóninde birneshe ret eskertken bolatyn. Alaıda bul eskerýdi eren sanamaǵan Aqmola oblysynyń turǵynyna 3 jyl 6 aı bas bostandyǵyn shekteý túrindegi jaza taǵaıyndaldy.
IIM ókili Sanjar Ádilovtiń habarlaýynsha, qańtar oqıǵalary boıynsha ishki ister organdary tergeýshileriniń óndirisinde búginde 1150 qylmystyq is bar. Onyń basym bóligi, naqtyraq aıtqanda 157 is – urlyq. Qarýdyń zańsyz aınalymy boıynsha 146 qylmystyq is tergelip jatsa, qasaqana bótenniń múlkin búldirýge qatysty 23 derek tergep-tekserilip jatyr. Osy ister boıynsha 150 adam aýyr qylmys jasady degen kúdikpen kúzetpen ustalǵan.
«Jaqyn arada qylmystyq prosestiń úsh býyndy modeli sheńberinde jáne prokýrorlarmen kelisý boıynsha qylmystyq ister boıynsha túbegeıli prosestik sheshimderdi qabyldaýdy josparlap otyrmyz. Jedel jáne sapaly tergeýdiń nátıjesinde tergeýshiler 473 aıyptalýshyǵa qatysty 288 qylmystyq isti aıyptaý aktisimen aıaqtap, sotqa joldady», degen S.Ádilov árbir kúdiktiniń kinási qylmys jasalǵan oryndardan alynǵan beınejazba, kózben kórgender men kýálardyń sózderimen, sondaı-aq zattaı dáleldemelermen dáleldengenin aıtyp ótti.
IIM ókiliniń málimdeýinshe, sotqa joldanǵan ister boıynsha jábirlenýshilerge shamamen 100 mıllıon teńge zardaptyń orny toltyrylǵan. Sonymen qatar ótken aptada 12 kúdikti bosatylyp, olarǵa qatysty qoǵamnan oqshaýlaýmen baılanysty emes bultartpaý sharalary tańdalǵan. «Osylaısha, búgingi tańda barlyǵy 333 kúdikti kúzetpen ustaýdan bosatyldy. Olardyń kópshiligine, naqtyraq aıtsaq, 96-syna bultartpaý sharasy úı qamaqqa aýystyryldy. Taǵy 78-ine kepil qoldanylsa, 67 adam eshqaıda ketpeý jáne durys minez-qulyq týraly qolhatpen shyǵaryldy. Sondaı-aq 11 adamǵa jeke kepilgerlik qoldanyldy», dep málimdedi S.Ádilov. Budan bólek sot úkimimen 81 sottalýshynyń kúzetpen ustaýdan bosatylǵanyn habarlaǵan spıker jaǵymdy minezdemelermen qatar, zardaptyń ornyn toltyrýdyń da tergeý men sot barysynda eskeriletin negizderdiń biri ekenin atap ótti.
Bostandyqqa shyqqandardyń arasynda qańtar qyrǵyny kezinde «Magným» sýpermarketinen azyq-túlik urlaǵan almatylyq ta bar. Kúdikti anyqtalyp, sot sanksııasymen kúzetpen ustaldy. Alaıda tergeý barysynda kúdikti materıaldyq zalaldy tolyǵymen qaıtarǵandyqtan oǵan eki jylǵa bas bostandyǵyn shekteý túrinde jaza qoldanylǵan. Jappaı tártipsizdik kezinde «Tehnodom» saýda úıinen quny 950 myń teńgeden asatyn turmystyq tehnıkany jymqyryp ketken Taldyqorǵan qalasynyń úsh turǵynynyń da bultartpaý sharasy ózgertilgen. Sebebi kúdiktilerdiń bireýiniń eki kishkentaı balasy bar bolsa, ekinshisiniń aýrýshań qart anasy úıinde jalǵyz qalǵan. Sondaı-aq olar keltirilgen zalaldy tolyq qaıtaryp bergen soń sotqa deıingi tergep-tekserý kezeńinde bultartpaý sharasy úı qamaqqa aýystyrylǵan. «Sot bul kúdiktilerdiń minezdemelerin, qylmys jasaǵandaryna ókinetinin jáne zalaldy ótegenin eskerip, úsh jylǵa bas bostandyǵyn shekteý týraly úkim shyǵardy», deıdi S.Ádilov.
Ol sondaı-aq brıfıngte ishki ister organdary tergeıtin qylmystyq ister boıynsha kúzetpen ustalatyn barlyq kúdiktiniń sot sanksııasymen jáne jetkilikti dáleldemelerdiń negizinde qamaýǵa alynǵanyn atap ótti. «Qamaýǵa alynǵan barlyq kúdikti advokatpen qamtamasyz etiledi jáne olardy zalaldyń ornyn toltyrýǵa májbúrlemeımiz. Qylmystyq ister boıynsha aıyptalǵan adamdardyń deni bas bostandyǵyn aıyrýdy kózdemeıtin jazalarǵa sottaldy. Al bul 275 adamnyń ishinen 244-i. Taǵy 6 adamǵa qatysty qylmystyq ister taraptardyń tatýlasýyna baılanysty toqtatyldy», degen IIM ókili keıbir qylmystyq isterge jan-jaqty toqtalyp ótti.
«Mysaly, Almaty oblysynyń turǵyndary jappaı tártipsizdik kezinde Taldyqorǵan qalalyq polısııa basqarmasynyń qoımasynan arnaıy kıimderdi jymqyryp ketken. Keıinnen aıyptalýshylar shyǵyndy tolyq ótegen. Qalalyq sottyń úkimimen olardyń 3 jyl 6 aıǵa bas bostandyǵy shekteldi. Al qańtar oqıǵasy kezinde Almaty qalasynyń Tóle bı kóshesindegi «Sıtı moll» saýda úıinen jalpy somasy 470 myń turatyn kıim-keshek pen sporttyq velosıpedti urlap ketken úsh turǵyn da keltirgen shyǵyndy tolyǵymen qaıtarǵan. Osyny eskergen Almaly aýdanynyń soty olardy eki jylǵa bas bostandyǵyn shekteýge sottady», dep habarlady spıker.
Ishki ister organdary «Qasiretti qańtar» kezinde urlanǵan qarý-jaraqtardy anyqtaý, tabý jáne alyp qoıý jumystaryn da toqtatqan emes. Qazirdiń ózinde polısııa qyzmetkerleri qoldy bolǵan 1 499 qarý men 35,6 myńnan astam oq-dárini anyqtaǵan. Jappaı tártipsizdikter barysynda urlanǵan dúnıe-múlikter áli de izdestirilip jatyr. Qabyldanǵan sharalardyń arqasynda polısııa qyzmetkerleri quny 340 mıllıon teńgeden asatyn dúnıe-múlikti tapqan.
Brıfıng sońynda spıkerler – Bas prokýratýranyń 1-qyzmet basshysynyń orynbasary Eldos Qılymjanov pen IIM Tergeý departamentiniń basshysy Sanjar Ádilov tergeý áreketterin júrgizý barysynda azamattardyń quqyqtary saqtalyp, zańdylyqtyń qamtamasyz etiletinin alǵa tartty. Olar sondaı-aq qańtar oqıǵalarynyń jańa málimetteri men mán-jaılary anyqtalsa birden halyqqa jetkiziletinin málimdedi.
