Qajymuqanǵa arnalǵan keshen qurylysyna qarjy tabylmaı tur

Batyr babamyzdyń 150 jyl­dyǵy byltyr el aýmaǵynda atap ótildi. Pandemııaǵa baılanysty tıisti deńgeıde atap ótý múmkin bolmaǵanymen, esimin ulyqtaý, máńgilik este qaldyrý maqsatynda arnaıy is-sharalar uıymdastyryldy. Alaıda birtýar tulǵaǵa laıyqty qurmet belgisi retinde Ordabasy aýdanynda salynýy tıis arnaıy keshen qurylysy aıaqtalmaı qaldy. О́miriniń sońǵy jyldary ótken, máńgilik mekeni Ordabasy aýdanyna qarasty Temirlan aýylynda balýannyń ańyzǵa bergisiz erlikterin el esinde saqtaý úshin byltyr Qajy­muqan Muńaıtpasuly atyndaǵy memorıaldyq keshenniń irgetasy qalanǵan bolatyn. Alaıda qar­jylyq qıyndyqtarǵa baılanys­ty atalǵan ǵımarattyń qury­ly­sy toqtap qalǵan edi. Zamanaýı sporttyq, týrıstik keshen­niń aýdan turǵyndaryna, ásirese, jastarǵa paıdasy mol ekendigin eskere otyryp, qurylys jumystaryn qaıta qolǵa alý úshin 2022 jylǵa «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasy boıynsha Ulttyq ekonomıka mınıstrligine Túrkistan oblystyq ekonomıka basqarmasy arqyly 511 mln 988 myń teńgege qarjy qaraýǵa ótinim usynylǵan bolatyn. Qa­jymuqan atyndaǵy bul keshen elimizge, tarıhy qaıta jańǵyrǵan halqymyzǵa, ultymyzǵa aýadaı qajet dúnıe. Qazaq ultyn alty qurlyqqa tanytqan, jaýyryny jer ıiskemegen balýan qandaı da bolsyn qurmetke laıyq! Biregeı sáýlettik joba qarjylyq qoldaý tapqan jaǵdaıda ult sportyna jasalǵan eń úlken qamqorlyq bolar edi.

Keshen qurylysy týraly qysqasha aıtar bolsaq, atalǵan memorıaldyq keshen aýmaǵy jal­py 5 gektar bolady. Munda mura­jaı, kitaphana, kórme zaly, qonaqúı, ashana, konferensııa zaly, sport ortalyǵy, sportshylar kıim aýystyryp, jýynýǵa arnalǵan jáne basqa da qajetti bólmeler josparlanǵan. Amfıteatr túrinde jasalǵan keshende aýyldyq, aýdandyq, ob­lystyq jáne respýblıkalyq deńgeılerde kúrestiń kásipqoı jáne olımpıadalyq túrleri erkin kúres, dzıýdo, qazaqsha kúres pen sambodan jarystar ót­kizilmek. Bul birinshiden, aýyl jastarynyń sportpen aına­lysýyna, halqymyzdyń tól óneri – qazaq kúresin damytýǵa jol ashady. Atalǵan keshende kúrestiń 4 túrimen jattyǵatyn ul-qyzdardyń bolashaqta Qajymuqan atalary sekildi jaýyryny jerge tımegen dańqty balýan, Álem, Olımpıada chempıony atanýyna múmkindik jasalar edi. Ekinshiden, halyqaralyq avtojoldyń boıynda salynatyn zamanaýı keshende týrızmdi damytýǵa tabıǵı jaǵdaı jasalǵan. Osyndaǵy qonaqúı, 48 oryndyq ashana, 138 oryndyq konferensııa zaly men 126 qonaq­qa laıyqtalǵan shaǵyn kórme zaly, 30 oqyrmanǵa arnalǵan kitaphana týrıster úshin táýlik boıy qyzmet kórsetpek. Osy keshende Ordabasy aýdanynyń azamattary jumyspen qamtylyp, turǵyndardyń turmysy túzeler edi. Jobada kórsetilgendeı keshen aýmaǵy jasyl-jelekpen abattandyrylyp, oryndyqtar men jaryqshamdar ornatylady. Sondaı-aq ǵımarat janynda balalarǵa arnalǵan oıyn alańshasy men avtoturaq ta qarastyrylǵan. Bir sózben aıtar bolsaq, bul zamanaýı keshen jahandaný kezeńinde óskeleń urpaqty jaman ádetterden saqtandyryp, buqaralyq sportpen aınalysýyna qyzmet etpek. Kelip-ketýshi týrıster arqyly ultymyzdyń jaýyngerlik ónerin álemge tanytýǵa múmkindik bolady. Keshen qurylysyn jandandyrý máselesi Parlamentte de kóterilgen bolatyn. Oblystyq bıýdjet esebinen irgetasy qalan­ǵan kúıinde toqtap qalǵan sport­tyq keshenniń qurylysyn qaıta bastaý mańyzdy ekenin aıtyp, Májilis depýtaty Darhan Myńbaı Ulttyq ekonomıka mınıstrligine depýtattyq saýal joldaǵan-dy. «Búkil ǵumyryn qazaq sportyna arnaǵan, qazaqty álemge tanytqan Qajymuqan Muńaıtpasulyn bizdikiler jiti bile me eken? Tanı ma eken? Ol ekonomıst, bıznesmen bolmady. Qordy da basqarmady. Alaıda jalǵyz ózi bir ushaqqa qarjy jınap, Otanǵa úles qosty. Sol kisige arnalǵan keshenge bári­miz qosylyp, 511 mln teńge taba almaýymyz – eldigimizge, arýaq syılaǵan saltymyzǵa syn emes pe? Byltyr 150 jyldyǵyna bitiremiz degen keshen qurylysy toqtap tur. Onyń ústine balýan atyndaǵy keshen qazaq sportynyń tarıhyna arnalýy kerek edi. Batys Qytaı – Batys Eýropa kúre jolynda óziniń zıraty tur», dedi depýtattyq sa­ýalyn­da Darhan Myńbaı.

Iá, keshen qurylysy byltyr ataqty balýannyń 150 jyldy­ǵyna oraı aıaqtalýy tıis bolatyn. Alaıda qurylys qarjynyń joqtyǵynan áli toqtap tur. Oǵan qosa bul joba «Aýyl – el besigi», «Rýhanı jańǵyrý» syndy baǵdarlamalarǵa da enbeı qalǵan. Aýdan turǵyny, aýyl belsendisi Áziretospan Sádýaqasov Qajy­muqan Muńaıtpasuly atyndaǵy memorıaldyq, sporttyq keshen qurylysyna «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasy arqyly ótinim berilgen 511 mln 988 myń teńge qar­jynyń qysqartylǵanyna qarsylyq bildirip, Ulttyq ekonomıka mınıstrligi men Qarjy mınıstrligine resmı hat joldaǵan. Alaıda aýyl turǵyny Úkimet úıinen mardymdy jaýap ala almaǵanyn aıtady. «Qazaqstan Respýblıkasynyń azamaty retinde «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasy arqyly balýan babamyzdyń atyndaǵy keshenge ótinim berilgen 511 mln 988 myń teńge qarjynyń qysqartylǵanyna qarsy ekenimdi aıtyp óteıin. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tu­jyrymdamasyndaǵy ustanymdar óreskel buzylǵan. Qazaqtyń altyn besigi – aýyl. Bul memorıaldyq keshenniń eń bastapqy avtorlary – aýyl halqy. Jergilikti turǵyndarynyń talap-tilegi negizinde balýan atamyzǵa salynatyn keshen úshin Batys Eýropa – Batys Qytaı avtojoly boıynan 5 gektar jer bólingen. Respýb­lıkalyq bıýdjetten atalǵan keshenge bıylǵa qaralǵan qarjyny halyqtyń talabyn eskermesten bóldirmeı tastaǵan. Esesine, mınıstrlik PROTENGE telegramm kanalynyń pikirine jú­ginip, aýyl halqyna paıdaly jobaǵa kedergi keltirýde. Osy oraıda telegramm kanaldyń oıy tutas qoǵamnyń, onyń ishinde myńdaǵan óńir turǵyndarynyń pi­kiri bolyp sanalmaıtynyn eske salamyn. Ekinshiden, memo­rıaldyq-sporttyq keshenge óti­nim berilgen qarajatty qys­qartý arqyly ulttyń túp tamyry – aýyldaǵy qanshama jas­óspirimderdiń sportqa, ulttyq ónerge (qazaq kúresine) degen qushtarlyǵy shekteldi. Sebebi Ordabasy aýdanyna qarasty 10 aýyldyq okrýg pen 50-den astam eldi mekendegi 368 sportshy, jasóspirim oqýshylarǵa zamanaýı sporttyq keshen aýadaı qajet. Eger nysan qurylysy iske asqan jaǵdaıda sportzalda erkin kúres, dzıýdo, qazaq kúres, sambo, belbeý kúres, boks, qol kúres, ústel tennısi, aýyr atletıka, grepplıng, áskerı sambo, pankratıon, karate-do, aralas jekpe-jek sporttyq seksııalarynda jastarymyz sport­pen turaqty shuǵyldanyp, 12 jattyqtyrýshy bolashaq chempıondardy jattyqtyratyn edi. Úshinshiden, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev óz sózinde eldegi jumyssyzdyq deńgeıin tómendetý týraly jıi aıtyp keledi. Memlekettiń tutastyǵyna syzat túsiretin «Qańtar oqıǵasy» kezinde jumyssyz júrgen jastarymyz alańǵa shyǵyp, arandap qala jazdady. Endi osy eldigimizge syn bolǵan máseleniń sebebi emes, saldarymen aınalysatyn sát týdy. Qajymuqan atamyzdyń atyndaǵy sporttyq keshen paı­dalanýǵa berilgen jaǵdaıda aýyl turǵyndarynyń, jastardyń jumyspen qamtylýyna úlken sep bolmaq. Ortasha eseppen keshenniń qurylys jumystaryna 100-200 shaqty azamat tartylyp, nysan el ıgiligine berilgen jaǵdaıda keshende 80 shaqty jergilikti turǵyn turaqty jumyspen qamtylar edi. Tórtinshiden, atalǵan keshen álem sportynyń ańyzǵa aınalǵan tulǵasy – Qajymuqan atamyz ar­qyly týrızmdi damytýǵa úlken múmkindik bermek. Zamanaýı úlgide boı kóteretin nysanda murajaı, kitaphana, kórme zaly, ashana, konferensııa zaly Uly Jibek joly boıyndaǵy Tashkent – Túrkistan týrıstik marshýtynda qonaqtarǵa úzi­lissiz qyzmet kórseter edi», delin­gen qoǵam belsendisiniń hatynda.

Derekterge júginsek, qury­lysy toqtap turǵan jobanyń jalpy quny – 1 mlrd 375 mln teńge. Byltyr respýblıkadan 30 mln teńge bólinip, merdiger kom­panııa jumysty artyǵymen oryndapty. Sońǵy kezderi sport salasyndaǵy uzaq jyldar eńbek etken ardagerler men zııaly qaýym, BAQ ókilderi tarapynan «osy keshendi demeýshiler esebinen nege turǵyzbasqa?», degen pikir aıtyla bastady. Son­daı-aq «Qazaqstan barysy» sekildi mega jobalardyń nemese sport­tyq báıgelerdi Qajymuqan Mu­ńaıtpasuly atymen ótkizip, ultym degen atymtaı jomart kásipkerlerdi sporttyq keshenniń kirpishin qalaýǵa jumyldyrsa degen usynys bildirýshiler de bar. Bul bir jaǵynan Úkimetten jaǵymdy habardan úmiti úzile bastaǵan, jaqsy istiń jalǵasyn tapqanyn qalaıtyndardyń amalyn ańǵartady. Degenmen, kópshilik kúsh atasy – Qajymuqanǵa la­ıyqty qurmet kórsetiletininen  áli de úmitti.

Túrkistan oblysy