«Biz bárimiz bir el bolyp Jańa Qazaqstandy, Ádiletti Qazaqstandy quramyz. Árbir azamattyń quqyǵy qorǵalatyn memleket bolamyz. Bárine birdeı múmkindik beremiz. Biz memlekettik júıeni jetildirip, qoǵam men bıliktiń tıimdi dıalogyn ornatamyz. Osylaısha, Ekinshi Respýblıkany qalyptastyramyz. Konstıtýsııalyq reforma munyń bárin tabysty júzege asyrý úshin qajet» degen Prezıdent Ata Zań baptarynyń úshten biri ózgeretinin jetkizdi. Bul degenimiz el tarıhyndaǵy asa mańyzdy qadam bolmaq.
Memleket basshysy aıtqan reformanyń ereksheligi – Prezıdenttiń ókilettigin kúsheıtý emes, yqpaldy Parlament qurý arqyly qara halyqqa esep beretin Úkimet qalyptastyrý. Osydan 27 jyl buryn elimizde «Respýblıkalyq referendým týraly» konstıtýsııalyq zań qabyldanǵany barshaǵa málim. Sodan beri Ata Zańymyzǵa 4 ret ózgeris engizildi. Onyń barlyǵy Parlament tarapynan qabyldandy. Al búkilhalyqtyq referendým alǵash ret ótkizilgeli otyr.
Osydan bes jyl buryn «Dástúr: keshe, búgin, erteń» degen atpen respýblıkalyq aýqymdy joba uıymdastyrǵan edim. Jobamen attas etnografııalyq suhbattarǵa qurylǵan tórt tomdyq kitap jaryq kórdi. Eki ǵasyrdyń kýási bolǵan biraz aqsaqalymyzben suhbat kitapqa arqaý boldy. Solardyń biri – Ata Zańymyzdy jazýǵa óz úlesin qosqan, zań ǵylymdarynyń doktory, akademık Sultan Sartaev edi. «Konstıtýsııa – bul memleketimizdiń negizgi zańy. Qazaq atasyn syılaǵan. Sondyqtan da negizgi zańymyzdy «Ata Zań» dep atadyq», deı kele ataqty akademık: «Qazan tóńkerisinen búgingi kúnge deıin bes Konstıtýsııa qabyldandy. Onyń ishinde úsh Konstıtýsııa – 1924 jylǵy Qazaq Avtonomııaly Keńestik Respýblıkasynyń, 1937 jáne 1978 jyldarda Qazaq Keńestik Sosıalıstik Respýblıkasynyń konstıtýsııalary totalıtarlyq odaq júıesi kezinde qabyldanǵan edi. Olarda táýelsizdik uǵymy aýyzǵa alynbaǵandyǵy belgili. Táýelsizdik jyldarynda óz erkimizben, óz qalaýymyzben birneshe talqylaýdan, pikir almasýdan soń 1993 jáne 1995 jyldardan halyqaralyq arenada óz jolymen órkendeýge baǵyt ustanǵan memleketimizdiń Konstıtýsııasyn qabyldadyq», dedi suhbatynda. Iá, bul bizdiń tarıhymyz.
Prezıdent bıyl 5 maýsymda ótkizýdi belgilegen halyqtyq referendým der kezinde ótkizilgeli jatyr. Alda bolatyn ózgerister tarıhymyzdaǵy eń mańyzdy jáne jaýapty kezeń bolary anyq. Sóz júzinde aıtylyp qana qoımaı, kerisinshe halyq ıgiligin kóretin, shırek ǵasyrdan astam ýaqytta qol jetkizgen qundylyqtarymyzdy qasterleý maqsatynda jańa beleske qadam basamyz. El taǵdyryn sheshýge tikeleı qatysy bar aldaǵy referendýmǵa elin, jerin, tarıhyn, bereke-birligin qasterleıtin, eldegi beıbit ómir, qoǵamdaǵy turaqtylyq pen tynyshtyqty qalaıtyn izgi nıetti árbir azamattyń, búkil halyqtyń qatysýy asa qajetti jáne mańyzdy.
Jańa Qazaqstannyń bolashaǵy úshin árqaısysymyz referendýmǵa qatysyp, óz tańdaýymyzdy bildirýimiz kerek. Sebebi bul – bizdiń azamattyq boryshymyz!
Qasymhan BEGMANOV,
Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri
