Shyǵys Qazaqstandaǵy eń jas Dostyq úıi – Besqaraǵaı aýdanynda. Qazirgi kezde Dostyq úıinde tórt etnomádenı birlestik belsendi jumys isteıdi. Atap aıtqanda, olar – «Asyl ájeler» qazaq folklorlyq toby, «Bashkúl» aýdandyq tatar mádenı ortalyǵy, slavıan jáne nemis etnomádenı birlestikteri. Sondaı-aq, sany az bolsa da ázerbaıjan men koreı etnostarynyń ókilderi de aýdandaǵy halyq birligin nyǵaıtýǵa eleýli úles qosyp otyr.
Árıne, aýdanymyzda etnomádenı birlestikter sany az bolǵanymen, olardyń qatysýymen aýqymdy jumystar atqarylýda. Bizdiń maqsatymyz – beıbitshilik pen dostyqty, barlyq ulttar arasyndaǵy ózara túsinistik pen kelisimdi, bir-birimizge degen qurmetti saqtaý.
Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev júktegen mindetter men tapsyrmalardy júzege asyrý maqsatynda aýdandyq Dostyq úıi men etnomádenı uıymdardyń birlesken is-sharalar jospary qabyldanǵan. Barlyq is-sharalar Prezıdenttiń bıylǵy Joldaýynda Qazaqstan halqy Assambleıasy baǵytynda kórsetilgen basymdyqtar boıynsha júzege asyrylady.
Elbasynyń otyzdyqqa ený ıdeıasyn usynýy – 2050 jylǵa deıingi qazaqstandyq damýdyń rýhanı tuǵyryna aınaldy. Atalǵan ıdeıada elimizdegi bereke-birliktiń dińgegi bolyp tabylatyn turaqtylyq, kelisim, beıbit jáne turaqty damý syndy qoǵamdaǵy basty qundylyqtar kózdelgen. Bul týraly etnomádenı birlestikterdiń músheleri kóptegen keleli basqosýlar ótkizdi. Oı almasý barysynda barlyǵy da otyzdyqqa ený ıdeıasy jóninde ortaq pikirge keldi. Otyzdyqqa ený ıdeıasyn – ýaqyt tolqynynda kezdesetin qıyndyqqa esh moıymaıtyn ıdeıa dep túsinemiz. Bul – qazaqstandyqtardy kez kelgen synaqtan alyp shyǵatyn, rýhyn bekite túsetin qýat kózi ispetti baǵdarlama.
Buryn Dostyq úıleri bizdi túrli sharalarǵa shaqyryp jatatyn bolsa, qazirgi kezde ulttyq mádenı ortalyqtardyń ózderi túrli bastama kóterip, aýdan turǵyndaryn shaqyratyn boldy. О́ıtkeni, elimizde bir-birimizge degen meıirim, qurmet, mahabbat bar. Túrli ult ókilderi Dostyq úıi arqyly jaqyn aralasýǵa, jan-dúnıemizdi baıytýǵa múmkindik alyp otyrmyz.
Elimizdegi Dostyq úıleriniń atqaratyn jumysynyń maqsaty bir bolǵandyqtan, ótkizgen is-sharalardy tizbelemeımin. Barlyǵymyzdy ortaq maqsat pen qyzmet ádistemesiniń uqsastyqtary biriktiredi. Degenmen, besqaraǵaılyqtardyń bir ereksheligi, shekaralas aýdandarmen áriptestikti jolǵa qoıa bastadyq. Besqaraǵaı aýdany – shyǵystyń qonaqjaı qaqpasy ispetti. Biz óńirge aıaq basqan qonaqtardy meımandos peıilmen kútip alatyn aýdanbyz. Soltústigimizde – Reseı Federasııasy Altaı aımaǵynyń Ýglovskıı jáne Mıhaılovskıı aýdandarymen, batysymyzda – Pavlodar oblysynyń Lebıaji aýdanymen shektesemiz. Aýdandy shyǵys óńiri men elimizdiń júregi – Astanamen jalǵaıtyn respýblıkalyq mańyzy bar kúrejol basyp ótedi.
Altaı aımaǵynyń Ýglovskıı aýdanymen shekaralyq áriptestigi aıasynda óńiraralyq ıntegrasııanyń mol tájirıbesin jınadyq. О́tken jyly 21 sáýirde seksennen astam adamnan quralǵan delegasııa «Dostyq alqasy» festıvali sheńberinde Naýryz meıramyn merekeleýge qatysty. Atalǵan is-shara aıasynda dıalog alańy, halyq shyǵarmashylyǵy kórmesi, «Dostyq dastarqany», sporttyq jarystar men gala-konsert ótti. Túrli memorandýmdarǵa qol qoıyldy.
Bıyl naýryz aıynda irgemizde ornalasqan Pavlodar oblysynyń Lebıaji aýdanyna saparlap bardyq. Túrli salada, sonyń ishinde etnomádenı birlestikterdiń qatysýymen qoldanbaly jáne halyq shyǵarmashylyǵy kórmesin uıymdastyryp, ózara tájirıbe almastyq.
Jaqynda Reseıdiń Barnaýl qalasyna barýdy josparlap otyrmyz. Munyń bári ekonomıkalyq baılanystardy nyǵaıtyp qana qoımaı, eki el arasyndaǵy ulystardy da jaqyndata túsedi. Máselen, naýryz merekesi arqyly basqa ulttar qazaq halqynyń salt-dástúrimen jetik tanysa alady.
Eń bastysy, kórshi elderge biz óz memleketimizdiń beıbitsúıgish, tolerantty, mádenıetti jáne qonaqjaı ekenin kórsetemiz. Etnomádenı birlestikterdiń ár ókili ultaralyq jáne konfessııaaralyq kelisimdi saqtaýdyń mańyzdylyǵyn jiti túsinedi. Álbette, olar dúnıede bolyp jatqan túrli alaýyzdyqtardyń elimizde qaıtalanbaýyn tileıdi. Sondyqtan, barlyq qazaqstandyqtarǵa, onyń ishinde etnomádenı birlestik ókilderine elimizdiń damýy jolyndaǵy turaqtylyq pen tynyshtyqty saqtaý úshin bar kúsh-jigerimizdi salyp, aıanbaı eńbek eteıik degim keledi.
Vladımır RODIONOV,
Besqaraǵaı aýdandyq slavıan etnomádenı
birlestigi tóraǵasynyń orynbasary.
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Besqaraǵaı aýdany.