Keden ýaqytty qysqartýda

Elbasy Nursultan Nazarbaev Qazaqstan halqyna joldaǵan «Qazaqstan joly – 2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» atty Joldaýynda halyqaralyq saýdany iske asyrý kezindegi kedergilerdi alyp tastaý jóninde aıtqan bolatyn. Júk tasymaly halyqaralyq saýdanyń negizin quraıdy desek artyq emes. Bul jóninde júkterdi shekara­dan ótkizetin keden isiniń atqarar mańyzy úlken. Keden isin kompıýterlendirý arqasynda qazir aldyn ala aqparattandyrý, elektrondy deklarasııalaý júk­ter­di kedendik resimdeýdi bir­shama jeńildetip otyr. Qosta­naı oblysyndaǵy kedendik baqylaý departamentinde ótken dóńgelek ústel májilisinde osy isti jetildire túsý másele­leri qaraldy. Oǵan keden qyz­metkerlerimen qatar, syrtqy ekonomıkalyq qyzmetke qatysý­shylar, kásipkerler qatysty. Osydan shamaly ýaqyt buryn júk kólikteri kedende ıirilip turatyn. Ekijaqty kelisim bar, kedergi joq degenmen de, júkti tekserýge qum saǵattaı aqqan ýaqyt ketip qalatyn. Av­tomobıl júkterin aldyn ala aqparattandyrý engizilgeli júk­tiń shekaradan ótýi ári jeńildedi, shyǵyny da azaıdy. – Biz 2006 jyldan beri syrtqy saýdamen aınalysamyz, ıaǵnı biz negizinen ımporttyq taýarlar tasımyz. Bizdiń júk tasýshylarymyz buryn keden beketine kelip, deklarasııa toltyryp otyratyn. Bul jolsoqty bolyp kele jatqan kisini birinshiden, qajytady, ekinshiden, sonshalyqty kóp ýaqytty alady. Mysaly, keden beketinde júktiń eki táýlikke deıin kezek kútken kezderi boldy. Bul bızneske úlken kederginiń biri edi. Qazir ákele jatqan taýarlar týraly aldyn ala aqparattandyrý óte qolaılylyǵyn kórsetip otyr. Biz alys-jaqyn shetelderden qandaı taýar ákeletinimizdi aldyn ala bilemiz. Ony aqparattandyratyn baǵdarlama da sondaı kúrdeli emes, qoljetimdi. Aldyn ala aqpa­rat­tandyrý qupııa sıpatqa ıe. Ol tasymaldaýshynyń biregeı sáıkestendirý nómirimen qorǵalǵan, kedenge kelgen kezde osy nómirdi usynady, kedenshiler tek qujattardy tekseredi de, she­ka­radan júkti ótkizedi. Qazir bar-joǵy eki saǵattyń ishin­de júk kedennen ótedi, – deıdi Qostanaıdaǵy «Stofarm» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi kedendik bóliminiń jetekshisi Rashıd Qurbanov. Dóńgelek ústelde ústimizdegi jyldyń 1 qazanynan bastap temirjol kóligimen tasylatyn taýarlar týraly aldyn ala mindetti aqparattandyrýdyń engiziletini týraly másele tal­qylandy. Eýrazııalyq ekonomı­kalyq komıssııanyń bul sheshimi Keden odaǵy zańnamasyna sáıkes júrgiziledi. – Aldyn ala aqparattan­dyrýdyń damýy, engizilýi jáne belsendi qoldanylýy syrtqy ekonomıkalyq qyzmetke qaty­sý­shylardyń kedendik resimdeý úrdisin aıtarlyqtaı jeńil­detedi jáne tezdetedi, biz­diń kásipkerlerdiń qarjylyq shyǵyndaryn azaıtady, sondaı-aq saýdanyń qaýipsizdigi men tıimdiligi artady. Aldyn ala aqparattandyrǵanda tranzıt deklarasııasynyń elektrondy kóshirmesin paıdalaný múmkindigine basymdyq beriledi, –deıdi oblystaǵy kedendik baqylaý departamentiniń bólim bastyǵy Rústem Ahtanov. Dóńgelek ústel májilisinde kásipkerler kedenshilerge temir­jol arqyly tasymaldanatyn taýarlardy aldyn ala aqparattandyrý, elektrondy dek­larasııalaý, ýákiletti eko­nomıkalyq operator márte­besin alý sııaqty máseleler tóńireginde suraqtar qoıdy. – Kedende kásipkerler júginiń kidirmeı ótýi elimizdegi bıznestiń jandanýyna, ekonomıkanyń nyǵaıýyna yqpal etedi. Ol úshin elektrondy deklarasııalaý, aldyn ala aqparattandyrý sekildi qolaıly jaǵdaıdyń barlyǵy da jasalýda. Tek kásipkerler de osyǵan adaldyq tanytýy tıis, –dedi Qostanaı oblysy boıynsha kedendik baqylaý departamenti bastyǵynyń mindetin atqarýshy Nurjan Áshihanov. Kedendik baqylaý departa­men­tinde elektrondy deklarasııa­laýdy kásipkerlerge úıretý isi de jolǵa qoıylǵan. Kásipkerler aptasyna eki ret osynda kelip, mamandardan keńes alady. Bıznestiń damýyna bul da úles dep bilgen jón. Názıra JÁRIMBETOVA, «Egemen Qazaqstan». QOSTANAI.