BIRLIK BAR JERDE – TIRLIK BAR

Úkimet “El birligi doktrınasyn” iske asyrý joldaryn talqylady Keshe Premer-Mınıstr Kárim Másimovtiń tóraǵalyǵymen Úkimettiń kezekti otyrysy bolyp ótti. Onda Qazaqstannyń “El birligi doktrınasyn” iske asyrý jónindegi 2010 jylǵa arnalǵan is-sharalar jospary talqylandy. Kún tártibindegi osy másele boıynsha Mádenıet mınıstri Muhtar Qul-Muhammed baıandama jasady. 2008 jylǵy 23 qazanda ót­ken Qazaqstan halqy Assambleıa­sy­nyń HIV sessııasynda Elbasy Nur­sultan Nazarbaev “El birligi dok­tr­ınasyn” ázirleýge tapsyrma ber­gen bolatyn. Memleket basshysy óz sózinde “Biz Qazaqstan qoǵamy­nyń ári qaraı damýynyń negizgi baǵyttaryn aıqyndaıtyn “El bir­ligi doktrınasyn” ázirleýimiz ke­rek. Bul qujattyń negizgi qaǵı­dat­tary 2020 jylǵa deıingi strate­gııalyq damý josparyna enýi tıis” dep atap kórsetti. Doktrınanyń alǵashqy nusqasy 2009 jyldyń qazan aıynda ótken Qazaqstan halqy Assambleıasynyń HV sessııasynda tuńǵysh ret ta­nys­tyryldy. Osy sessııada Elbasy atalǵan qujatty muqııat tal­qy­laýdy, qoǵamdyq saraptaý júrgizýdi jáne ony jetildirý úshin arnaıy jumys komıssııasyn qurýdy tap­syr­ǵan edi. Baıandamashy atap kór­setkendeı, doktrınanyń alǵashqy jobasy baspasózde jarııalanǵannan keıin elimizdegi ártúrli qoǵamdyq uıymdar, jalpy jurtshylyq tara­pynan úlken qyzyǵýshylyq týyp, barynsha keń talqylandy. Osy talqylaýlardyń nátıjesinde ar­naıy qurylǵan jumys toby aza­mat­tardan kelip túsken 500-den astam usynystardy jınaqtady. So­nymen birge, qujatty ázirleý ba­ry­synda túrli qoǵamdyq uıym­dar­dyń da usynystary nazarǵa alyn­dy. Doktrınanyń jetildirilgen nusqasy bıylǵy jyldyń 19 sáýi­rinde Qazaqstan halqy Assam­bleıa­sy keńesiniń otyrysynda qaraldy. Keńes músheleri jobany talqylaý barysynda bul qujattyń Elba­sy­nyń “Qazaqstan-2030” Strategııa­syn­da basymdyq berilgen táýel­siz­dik, turaqtylyq, patrıotızm jáne básekege qabilettilik tujyrym­da­ry­men tikeleı úndesip, ıntel­lektýaldy ult jónindegi sheshimge sabaqtasatyndyǵyn atap kórsete kelip, bir aýyzdan maquldap, Elbasynyń qaraýyna usyndy. Búginde, bul mańyzdy qujat Elbasy tarapynan maquldandy. Mádenıet mınıstri Úkimettiń tapsyrmasyna sáıkes mınıstrlik Qazaqstannyń “El birligi dok­trınasyn” iske asyrý jónindegi 2010 jylǵa arnalǵan is-sharalar josparyn jasaǵandyǵyn atap ótti. Oǵan barlyq mınıstrlikter men vedomstvolardyń ókilderi keńinen tartylǵan. Is-sharalar jospary doktrınanyń negizgi qaǵıdattaryna sáıkes keletin úsh taraýdan turady. Birinshi taraý “Bir el – bir taǵ­dyr” dep atalady. Bul taraýǵa baı­lanysty belgilengen is-sharalar el birligin jáne qazaqstandyq pat­rıotızmdi nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan. Sonymen birge, doktrınany qol­daýǵa arnalǵan aqparattyq medıa­jos­par ázirlengen. Birqatar ınstı­týttyq sharalar belgilenip, aqsa­qald­ar keńesi, dinı taqyryptardy jarııalaýǵa arnalǵan ádistemelik keńes qurylatyn boldy. Etno­sara­lyq qatynastar máseleleri boı­yn­sha úzdik sarapshy-jýrnalıster klýbynyń, dinı lıderler keńesi qyz­metiniń tujyrymdamasy ázir­lendi. Belgilengen is-sharalarǵa sáı­kes halyq birligine qaýip tón­diretin kez kelgen qubylystar­dyń aldyn alý jáne saýyqtyrý jumys­ta­ry kúsheıtiletin bolady. Osy oraıda IýNESKO, О́rkenıet alıan­sy, Eýropa keńesi, Islam Kon­fe­rensııasy Uıymy, Arab memleket­teriniń lıgasy sııaqty halyq­aralyq uıymdarmen dinara­lyq, etnosara­lyq jáne máde­nıet­aralyq úndes­tikti damytý maqsatynda keshendi shara­lar josparlanǵan. Ekinshi taraý “Tegi basqa – teń­digi bir” dep atalady. Bul oraıda atqarylatyn is-sharalar aldymen ómirdiń barlyq salasyndaǵy árbir qazaqstandyq azamattarǵa ózin-ózi tanytý úshin birdeı múmkindik qam­tamasyz etetin áleýmettik mańyzdy baǵdarlamalar keshenin jasaýdy jáne ony júzege asyrýdy kózdeıdi. Bul is-sharalar aıasynda 2009-2012 jyldarǵa arnalǵan adam quqyǵy salasyndaǵy ulttyq jospar, 2010-2014 jyldar aralyǵyndaǵy Qazaq­standy ındýstrııalandyrý kartasy, 2004-2010 jyldarǵa arnalǵan aýyl­dy aımaqtardy damytý maqsa­tyn­daǵy memlekettik baǵdarlama, “Nurly kósh” baǵdarlamasy odan ári keshendi túrde is-júzine asyry­latyn bolady. “Ult rýhynyń damýy” atty úshin­shi taraýda rýhanı, ulttyq birliktiń basty faktory mádenıet, til, dástúr bolyp tabylatyndyǵy erek­she eskerildi. Osyǵan baıla­nys­ty belgilengen is-sharalarǵa memlekettik tildiń qoldanys aıasyn keńeıtý, “Mádenı mura” ulttyq stra­tegııalyq jobasynyń nátıje­le­rin nasıhattaý, ulttyq mádenı birlestikterdiń memlekettik jáne etnos tilderindegi buqaralyq aqpa­rat quraldary qyzmetin keńinen paıdalaný jónindegi máseleler ózek bolǵan. Bıyl memlekettik tildi qoldaný men damytýdyń 2011-2020 jyl­dar­ǵa arnalǵan memlekettik baǵdarla­ma­synyń jobasy jasalý­da, dedi Muhtar Qul-Muhammed. Osyǵan baılanysty jańadan qa­zaq tilinde habar taratatyn tele­ar­nalar qury­lady, qazaq tildi ba­sylymdar men ınternetresýrs­tarynyń básekege qabilettigin arttyrý jóninde ke­shendi sharalar júzege asyrylatyn bolady. Osy oraıda doktrınada “Qazaq tilin meńgerýge sheshýshi basymdyq beri­ledi. Memlekettik til rýhanı jáne ulttyq birliktiń ne­giz­gi faktory” dep atap kórse­til­gen, dedi Máde­nıet mınıstri. Úki­met músheleri usynylǵan is-sha­ralar josparyn biraýyzdan bekitti. Otyrysty Úkimet basshysy Kárim Másimov qorytyndylap, jospardy jasaýǵa barlyq mı­nıstr­likterdiń qatysqandyǵyn, dok­trınany is júzine asyrý jó­nin­degi is-sharalar elimizdiń 2010 jyl­ǵy damý strategııasymen to­lyq sáıkes keletindigin atap kór­setti. Elbasynyń tikeleı tapsyr­masy boıynsha jasalǵan doktrına el birligine qyzmet etedi. Son­dyqtan árbir mınıstr­lik, árbir mınıstr bul qujatta kór­se­tilgen sharalardy minsiz oryndaýǵa min­detti. Osyǵan baılanysty Úki­met músheleri ar­naıy esep berip oty­rady. Shara­nyń oryndalýy ti­keleı meniń ba­qylaýymda bo­la­dy, dedi Pre­mer-Mınıstr sózi­niń qorytyn­dysynda. Jylqybaı JAǴYPARULY.