Ekonomıka • 07 Maýsym, 2022

«Qara tizimge» kirmeıdi

485 ret kórsetildi

Otandyq áýe kompanııalary Eýropanyń «qara tizimine» enbeıdi. Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstri Qaıyrbek О́skenbaev osylaı dep ýáde berip otyr.

2022 jylǵy 1 maýsymda Eýropa­lyq komıssııanyń Ushý qaýip­siz­digi jónindegi komıteti elimizdiń avıa­sııalyq bıligi men qazaqstandyq áýe tasymaldaýshylardyń Eýropaǵa ushýyna qatysty resmı sheshimin jarııalady. Mınıstr Eýropanyń 27 memleketiniń bıligi otandyq áýe tasymalymen aınalysatyn kom­panııalarǵa kári qurlyqqa ushýǵa shekteý qoımaıtyny jaıynda sheshim qabyldaǵanyn jáne elimizdiń «qara tizimge» enbeıtinin atap ótti.

– Eýropalyq sarapshylar Qazaq­standaǵy ushý qaýipsizdigi salasynda qalyptasqan ahýal men osy turǵyda sońǵy 3 jylda el Úkimeti tarapynan qabyldanǵan sharalardy oń baǵa­lady. Árıne, biz muny úlken jetis­tik dep sanaımyz. Oǵan sebep te joq emes. Eýropalyq mamandar tarapynan oń baǵa alý úshin kóp kúsh-jiger jumsalyp, keshendi jumystar qolǵa alyndy, – dedi Qaıyrbek О́skenbaev.

Sondaı-aq ol Qazaqstannyń buǵan deıin «qara tizimge» kirgenin de eske saldy. Atap aıtqanda, 2009 jyly Halyqaralyq azamattyq avıasııa uıymy tarapynan júr­gizilgen aýdıt nátıjesinde elimiz­degi áýe tasymaly salasynda uıym talaptarynyń saqtalý kórset­kishi tómen ekendigi anyqtalǵan (47 paıyz). Osyǵan oraı Eýro­ko­mıs­sııa Air Astana kom­pa­nııa­sy­­nan ózge qazaqstandyq áýe tasy­maldaýshylarǵa Eýropa el­derine ushýǵa tyıym salǵan bolatyn.

– Týyndaǵan jaǵdaıdan shyǵý úshin 7 jyldaı ýaqyt qajet boldy. 2016 jyly shekteýler alynyp tastalǵannan keıin osyndaı olqy­lyqtar alda­ǵy ýaqytta qaıtalan­bas úshin mınıstr­lik óte aýqymdy jumystar júrgizdi, – dedi vedomstvo basshysy.

Mınıstrdiń aıtýynsha, sala­daǵy oń ózgerister – túbegeıli refor­manyń nátıjesi. Júrgizilgen júıe­li ju­mystar elimizdiń azamat­tyq avıasııa bıliginiń eýropalyq modelge ótýi­ne tikeleı yqpal etken. Bul úshin Úkimet pen mınıstr­lik keshendi sharalardy qolǵa alyp, zańnamany jetildirý baǵytynda orasan zor jumystardy iske asyrdy. Nátıjesinde, Ulybrıtanııa­nyń avıa­sııalyq ákimshiligimen (UKCAA) yn­ty­maqtastyq ornaty­lyp, ná­tı­jesinde, Qazaqstannyń avıa­­­sııa­­lyq ákimshiligi quryldy. Bul uıym 2019 jyl­dan beri aza­mat­tyq avıasııa sala­syndaǵy baqy­laý men qada­ǵa­laýdy júzege asyrýda. Basqarý­dyń bul úlgisi damyǵan memleket­terde keńinen qoldanylady jáne Halyq­aralyq azamattyq avıasııa uıy­my men EASA tarapynan maqul­danǵan.

– Júrgizilgen reforma óz tıim­di­ligin ótken jyldyń tamyz aıynda tolyqqandy dáleldedi. Sebebi Halyq­aralyq azamattyq avıa­sııa uıymy júrgizgen aýdıt qory­tyn­dysy boıynsha Qazaqstandaǵy ushý kezin­degi qaýipsizdik deń­geıi 84 paıyz­ǵa deıin artqany aıqyndaldy. Bul álemdik ortasha kórsetkishten 15 paıyzǵa jo­ǵa­ry. Saraptama nátıjesi boıynsha elimiz Nıderland, Belgııa, Por­týgalııa, Danııa jáne Islandııa memle­ket­terimen bir satyda tur, – dedi mınıstr.

«Bek Eır» ushaǵynyń apatyna oraı ótken jyldyń sońynda Eýrokomıssııa Qazaqstandaǵy ushý qaýipsizdigi boıynsha qalyptasqan jaǵdaıǵa alańdaýshylyq bildirgeni esimizde.

– Otandyq avıasııa salasyn jańa shekteýlerden qorǵaý maqsatyn­da Eýropalyq komıssııaǵa túzetý is-sharalarynyń jańa josparyn usyndyq. Sondaı-aq bizdiń ve­doms­t­­vonyń Syrtqy ister m­ınıst­rligi jáne Qazaqstannyń Bel­gııa­daǵy elshiligimen birlesip júr­gizgen turaqty kelissózderiniń nátı­jesin­de komıssııaǵa otandyq áýe tasyma­ly­nyń áleýeti men ondaǵy qaýipsizdik­ti dáleldedik, – dedi Q.О́skenbaev.

Qazaqstan tarapynan keltiril­gen dálelder maquldanyp, Eýropa­lyq komıssııanyń ushý qaýipsizdigi jó­nin­degi komıssııasy túzetý sharalaryn oń baǵalaǵan. Bul óz kezeginde otandyq avıakompanııalardy «qara tizimge» enýin boldyrmaýǵa septigin tıgizdi.

Qaıyrbek О́skenbaevtyń pa­ıymdaýynsha, der kezinde qolǵa alynǵan sharalar Qazaqstannyń ushý qaýipsizdigi boıynsha aımaqtaǵy kóshbasshylyq pozısııasyn saqtap qalýǵa yqpal etken. Sonymen qatar ońtaıly sheshimder men júıeli jumystar sheteldik áýe kompanııa­laryn tartýǵa jáne otandyq áýe tasymaldaýshylardyń ushý geografııasy aýqymyn ulǵaıtýǵa óz áserin tıgizedi degen senim bar.

Dese de avıasııa salasynyń sa­rap­­shysy Abyl Kekilbaevtyń piki­rin­she, qýanýǵa áli erte. Azamat­­tyq avıasııa ákimshiligi áýe qaýipsiz­digin dáleldeı almasa, «qara tizimge» qaıta kirýimiz de ábden múmkin.

– Qazaqstan áýe kompanııalary «qara tizimge» qazir enbegenimen, qaýip áli seıilgen joq. О́ıtkeni Eýropa tarapy qoıyp otyrǵan talaptardyń kóbi Qazaqstanda áli sheshimin tapqan joq. Tipti sheshý joldary da jazylmaǵan. Másele jeterlik. Sonyń ishinde Azamattyq avıasııa ákimshiliginiń qarjylandyrý máselesi, ushý jaramdylyǵy, eksplýatasııa máselesi sheshimin tappady. Ony Qazaqstannyń resmı ókilderi baryp, óziniń is-shara jos­paryn tanystyrǵanda túsindirip, ýaqyt surap aldy dep oılaımyn. Úkimet josparlaǵan is-sharalardy oryndaý úshin qoldanystaǵy bir­qatar zańnamaǵa ózgeris enzigý qajet. Bul bir jyldyń ishinde bitpeıdi. Eýrokomıssııa muny túsingen soń Qazaqstanǵa qatysty sheshimdi keıin­ge qaldyrdy dep oılaımyn, – deıdi Abyl Kekilbaev.

Sarapshynyń pikirinshe, «qara tizimge» ený qarapaıym qazaq­stan­dyq­tar úshin qaýip týdyrmaıdy. Tek kompanııalar úshin birqatar qıyndyq týǵyzýy múmkin.

– «Qara tizimnen» qorqýdyń qajeti joq. Oǵan kirip-shyǵyp júrgen elder kóp. Ondaı tájirıbe bar. «Qara tizim» tek jolaýshy­lary­myzǵa ári-beri ushý kezinde keder­gi týǵyzýy múmkin. Máselen, Air Astana kompanııasy biraz ýaqyt «sur tizimde» boldy. Biraq Eýropaǵa ushýyn toqtatqan joq, tek reıster sanyn kóbeıte almaı qaldy, – deıdi sarapshy.

Sońǵy jańalyqtar

Elorda «jasyl» aımaqqa ótti

Koronavırýs • Keshe

Uqsas jańalyqtar