Jaǵalaýdaǵy jarasymdylyq úshin

Jaǵalaýynda Qazaqstan, Túrikmenstan, Iran, Ázerbaıjan jáne Reseı sekildi bes memleket ornalasqan Kaspıı teńizi osynsha múddeni toǵystyrǵan sý aıdyny bolyp tur. Teńizdiń mártebesin anyqtaý, qaýipsizdigin qamtamasyz etý, onyń dostyq teńizi retindegi rólin saqtap qalý – búginniń basty taqyryptarynyń biri. Teńiz jaǵalaýyndaǵy bes memleket, ıaǵnı Kaspıı teńiziniń tutas aımaǵy Eýrazııalyq keńis­tikte zor mańyzǵa, sondaı-aq álemdik geosaıasat pen geoeko­nomıkalyq turǵyda aıryqsha sıpatqa ıe. Bul mańyz keleli máseleden syrtqary, beıtarap qalýdy qalamaıdy, qaıta teńiz tóńiregindegi bolýy múmkin áńgimeler men áreketterdiń der kezinde ymyrashyldyqty ustan­ǵan túsinistikpen aldyn alýdy, árbir isti úılestirýdi qajet etedi. Aqtaýda «Caspian bridge» aqparattyq-saraptamalyq taldaý ortalyǵy ashylyp, kópshilik aldynda tusaýyn kesti. Atalmysh ortalyq ókilderiniń aıtýynsha, ortalyq maqsaty Kaspıı mańy men oǵan shekaralas ornalasqan elderdiń damý jolyn qaıta aı­qyndaý. Naqtyraq aıtsaq, Kaspıı teńizinde múldem bar dep esepteıtin elderdiń áleýmettik-ekonomıkalyq problemalaryn anyqtap, oǵan aldyn ala oń yqpal etý, sondaı-aq, bilikti sarapshylardy qatystyra otyryp teńiz tóńiregindegi máselelerge boljam jasap, baǵa berý jáne halyqqa aqpar jetkizip otyrý. Osy maqsatty arqalaǵan orta­lyqtyń sarapshylar sanatynda Qazaqstan, О́zbekstan, Iran men Reseıdiń, ózge de bir­neshe elderdiń saıası qyz­metkerleri, zertteýshi ǵalym­dary, áleýmettanýshylar men jýrnalıster bar. Ortalyq dırektory D.Ýá­lıhanov ortalyq aıasynda tu­saýy kesilgen aqparattyq-saraptamalyq saıt týraly aıtyp, onyń qyzmetin teńizben shektesetin memleketterdiń alýan túrli máselelerine te­reń úńilip, astary men jaı-jap­saryn anyqtaý, ashyq pikir alańynda azamattyq usta­nymdaryn jetkize alatyn bel­sendi orta qalyptastyrý jáne máselege qatysty dolbarlar men qyjyrtpa áńgimelerge dáleldi derektermen toıtarys berý qajettigimen túsindirdi. Aqparattyq-saraptamalyq taldaý ortalyǵy halyqaralyq eksperttik tobynyń jetekshisi, shyǵystanýshy ǵalym, tarıh ǵylymdarynyń doktory, Orys geografııa qoǵamynyń múshesi A.Knıazev alda atqarýǵa mejelep otyrǵan josparlarymen tanystyrdy. Kaspıı teńizi máselelerine arnalǵan halyqaralyq konferensııany uıymdastyrýshylardyń biri retinde ol aldaǵy ýaqytta Aqtaýdan ashylǵan ortalyqpen birlesip jumys jasamaq. Al bıyl tórtinshi ret ótkiziletin «Kaspııdegi halyqaralyq yntymaqtastyqtyń paradıgmalary» atty halyqaralyq kon­ferensııanyń kóteretin taqy­ryby Kaspıı aı­maǵyndaǵy áskerı-saıası qa­ýipsizdik máse­lelerine ar­nalmaq. Kaspıı teńizi – jaǵalaı otyrǵan jurt qol salǵan as toly alyp ydys tárizdi. Bul ádemi beıneni is júzinde óz­ara tatýlyqtyń tizbegi ǵana tutas­tyryp ustap tura alady. Saraptamalyq ortalyqtyń oı-maqsaty – osy bereke-birliktiń baıandylyǵyna úles qosý. Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY, «Egemen Qazaqstan». AQTAÝ.