Azamattyq bastamalardy qoldaý ortalyǵynyń uıytqysymen ótken basqosý barysynda sarapshylar lýdomanııa, áleýmettik jelilerge táýeldilik jáne YouTube vıdeohostıngi máselelerin talqylady. «Jastar men balalar arasynda ınternetke, YouTube-ke táýeldilik pen qumar oıyndardyń aldyn alý jónindegi sharalar keshenin ázirleý jáne iske asyrý» jobasy aıasynda uıymdastyrylǵan otyrysqa Amanat partııasy Qoǵamdyq saıasat ınstıtýty dırektorynyń orynbasary Serik Ahmetjanov, psıholog Aıda О́temisova jáne Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń dosenti, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty Ońaıgúl Turjan qatysyp, máselege qatysty pikirlerimen bólisti.
«Talqylap otyrǵan másele qoǵam úshin óte mańyzdy. Onyń ózektiligi, birinshiden, ınternetti paıdalanýshylar men «oıynshylar» sanynyń ósýimen anyqtalady, ekinshiden, bul hobbı jeke adamǵa jáne tutastaı qoǵamǵa zııandy áser etedi, úshinshiden, oıynǵa táýeldilik máselesi áli kóptegen zertteýdi talap etedi. Bul taqyryp boıynsha tolyq jáne obektıvti aqparat joq», dep atap ótti Jastar qanaty tóraǵasynyń orynbasary Aısulý Ernııazova.
Al fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty Ońaıgúl Turjan qazirgi ýaqytta ǵasyrdyń eń ozyq jetistigi ári syrqaty bolyp sanalatyn ǵalamtordyń jastarǵa paıdasy men zııany qatar tıip otyrǵanyn jetkizdi. «Shamadan tys táýeldiliktiń saldarynan jastardyń densaýlyǵy ǵana emes, oılaý, sóıleý, jazý mádenıeti de tómendep barady. Aqparattyq ımmýnıtettiń qalyptaspaýynan, aqparattyń durysy men burysyn saraptaı almaıtyn jastar kóbeıdi. Osy oraıda jastardyń arnasyn túrli pándik olımpıadalarǵa, ǵylymı jumystarǵa baǵyttaý qajet. Eger yntalandyrý tetikterin jetildirse, tıimdi úılestirse jastardyń, ásirese jetkinshekterdiń jelidegi ýaqyttary azaıýyna bir septigin tıgizer edi», deıdi ǵalym.
О́z kezeginde psıholog Aıda О́temisova máseleniń keń taralý sebebin, túp tamyryn anyqtaý qajettigin alǵa tartty. «Sebebi onyń túbirinde áleýmettik jelilerge táýeldilikke áser etýshi faktorlar jıyntyǵy tur. Bul sala mamandarynyń aralasýynsyz sheshile salatyn dúnıe emes. Sebebi otbasylyq jaǵdaı, kúndelikti ómirdegi máselelerden bir sátke alystaý, ony almastyrý syndy faktorlar bar. Sol sebepti keshendi jumysty jetildirýimiz qajet», deıdi maman.
Zertteý nátıjelerine súıensek, qumar oıyndar táýeldilik bolyp tabylady. Qoǵamdyq saıasat ınstıtýty dırektorynyń orynbasary Serik Ahmetjanovtyń aıtýynsha, áleýmettik jeliler men ınternet jastar úshin tek oıyn-saýyq quraly nemese jańalyqtar kózi ǵana emes, sonymen qatar satý-satyp alý nemese túrli qyzmetter alý alańyna aınalǵan.
«Qoǵamdyq saıasat ınstıtýty ár jyldary osy taqyryptar boıynsha áleýmettik zertteýler júrgizdi. Respondentterdiń 11%-y otbasynda qumar oıyndarǵa táýeldi adamdar bar ekenin atap ótti. Qumar oıyn túrleriniń ishinde birinshi orynda býkmekerlik keńseler (46,7%), odan keıin oıyn avtomattary (35,5%), beıne oıyndar – úshinshi (23,3%), kazıno – tórtinshi (18,3%) jáne karta oıyndary besinshi orynda (17,7%) tur. Respondentterdiń 73,8 paıyzy lýdomanııany qoǵamnyń ózekti máselesi dep sanaıdy», dep atap ótti ınstıtýt qyzmetkeri.
Otyrysty uıymdastyrýshylar joba aıasynda jaqyn arada búkil el kóleminde jastar men balalar arasynda ınternetke táýeldiliktiń, qumar oıyndar men kıberbýllıngtiń joǵary deńgeıi bar óńirlerdi anyqtaý boıynsha toptyq talqylaýlar júrgiziletinin málimdedi. Sondaı-aq osy saladaǵy qazaqstandyq jáne sheteldik zańnamalyq aktilerge taldaý, ǵalamtor jelilerine monıtorıng júrgizilip, qumar oıyndardy jarnamalaıtyn saıttardyń tizimi túzilmek.
