Quzyrly qadaǵalaý kúsheıtildi

Qazirgi kúni  Memleket basshysynyń alǵa qoıǵan tapsyrmalaryna sáıkes, quqyq qorǵaý júıesin odan ári jańǵyrtý aıasynda qylmystardy jedel ári tolyqtaı ashý men jazanyń qoldanylmaı qalmaýyn qamtamasyz etý tárizdi qylmystyq prosestiń basty mindetin júzege asyrý boıynsha birizdi sharalar qabyldanýda. Mine, bul oraıda qylmystardy tirkeý men esepke alý salasyn tártipke keltirý jáne elimizdegi shynaıy qylmystyq ahýaldy kórsetý osy jumystyń alǵashqy jemisti kezeńi boldy desek artyq aıtqandyq emes. Al buǵan naqty dálelder keshe Bas prokýror Ashat Daýylbaevtyń tóraǵalyǵymen Bas prokýratýra alqasynyń keńeıtilgen májilisinde aıtyldy. Onda 2013 jyl jáne 2014 jyldyń I-shi toqsanyndaǵy is júrgizý sheshimin qabyldaýǵa baǵyttalǵan qylmystar týraly aryzdar boıynsha bastapqy tekserý áreketteriniń zańdylyǵy men ýaqyt kútpes jaı-kúıi týraly másele qaraldy. Bul qabyldanyp otyrǵan sharalardyń nátıjesinde  burynǵydaı qylmystardy jasyrý jáne ártúrli statıstıkalyq málimetterdi burmalaý tájirıbesi joıylýǵa taıady, qylmyspen kúres jáne quqyqtyq tártipti qamtamasyz etý ustanymdary qaıta qaralatyndyǵy kóńilge úmit otyn quıa tústi. Quqyq qorǵaý júıesine ınnovasııalyq tehnologııalardy engizý nátıjesinde qylmystar týraly habarlamalar boıynsha prosessýaldyq sheshim qabyldaý jedeldigi aıtarlyqtaı artty: búginde osyndaı aryzdardyń 93 paıyzy úsh táýlik ishinde sheshiledi, al buryn bul kórsetkish 60 paıyzdan aspaıtyn. Qylmystar týraly aryzdar men habarlamalar boıynsha bastapqy tekserý is-sharalarynyń sapasyn arttyrý máselesiniń ózektiligi, eń aldymen, qabyldanǵaly otyrǵan jańa qylmystyq is júrgizý zańnamasymen baılanysty bolyp tabylady, soǵan sáıkes sotqa deıingi óndiris qylmys týraly aryz tir­kelgen sátten bastalady. Bul oraıda Bas pro­kýror atap ótkendeı, jańa jaǵdaıdaǵy jumysqa tıimdi kóshý mindeti tergeý organ­darynan óz qyzmetin tutastaı qaıta qurýdy, kásibılik deńgeıdi arttyrýdy, jaýap­kershilikti kúsheıtýdi jáne zańdy­lyqty múltiksiz saqtaýdy talap etedi. Sonymen qatar, prokýrorlyq tekserýler barysynda qylmystar týraly aryzdardy qabyldaý men tirkeý barysynda tergeý organdary qyzmetkerleri tarapynan jiberiletin óreskel zań buzýshylyqtar anyqtaldy. Tergeý is-sharalaryn tolyq emes jáne sapasyz júrgizý derekterine jol berý jalǵasýda, sheshim qabyldaý merzimderi negizsiz, formaldi negizdermen uzartylady, qylmystyq isti qozǵaýdan bas tartý týraly zańsyz sheshimder shyǵarylady, is júrgizýshilik sheshimderdi oǵan ýákilettiligi joq laýazymdy tulǵalar qabyldaıtyn kórinedi. Bas prokýror bastapqy prosessýaldyq is-sharalar boıynsha ýákiletti organdar men laýazymdy tulǵalardyń áreketterin naqty reglamentteýdiń  mańyzdylyǵyn atap kórsetti, ony múltiksiz saqtaý dálelderdi jınaýdyń merzimderin jáne tolyqtyǵyn qamtamasyz etýge jáne qylmysty ashýǵa  múmkindik beredi. Osyǵan oraı Quqyqtyq statıstıka jáne arnaıy esepke alý jónindegi komıtettiń memlekettik qyzmetter tizilimine qylmystar týraly aryzdardy qabyldaý jáne tirkeý boıynsha baǵytty engizý týraly usynysy qoldaý tapty, endi bul barlyq quqyq qorǵaý organdarynyń osy saladaǵy biryńǵaı reglamentin ázirleýdi qajet etedi. Bul oraıda Bas prokýror Qylmystyq zańnyń jáne qylmystyq sot óndirisiniń jańa modeline, jetildirilgen ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly zańnamaǵa jáne qylmystyq jazalardy atqarý júıesine kóshý jónindegi biryńǵaı memlekettik is-qımyl josparyn júzege asyrý boıynsha árbir vedomstvonyń atqaryp otyrǵan is-sharalarynyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Ol qylmysty tergeý jáne ashý jónindegi salalyq qyzmetter jumysyn qaıta qaraý, qyzmetkerlerdiń júktemeleri men fýnksıonaldyq mindetterin olardyń mamandyqtary men aýdandaǵy krımınogendik jaǵdaıdy qatań esepke ala otyryp bólý qajettiligin kórsetti. Sondaı-aq, qylmystar týraly aryzdardy qaraý barysynda tergeýge tıesili zań talaptaryn buljytpaı oryndaý, árbir vedomstvonyń túrli deńgeıdegi bólimsheleriniń ókilettikteri men jaýapkershilikterin naqty ajyratyp bólý tapsyryldy. Al alqa jumysyna Prezıdent Ákimshiliginiń jaýapty qyzmetkerleri, Parlament depýtattary, Ishki ister mınıstrligi, Qarjy polısııasy agenttigi, Kedendik baqylaý komıtetiniń basshylary, Bas prokýratýra janyndaǵy Qoǵamdyq keńes músheleri, beınekonferensııalyq baılanys arqyly – oblystardyń prokýrorlary, sondaı-aq aımaqtyq quqyq qorǵaý organdarynyń jetekshileri qatysyp otyrǵandyqtan prokýrorlarǵa osy saladaǵy qadaǵalaýdy kúsheıtý, anyqtalǵan zań buzýshylyqtarǵa tıisti yqpal etý, jasalǵan qylmys týraly ótinishter boıynsha tergeý is-sharalaryn sapasyz júrgizý faktileri boıynsha kináli laýazymdy tulǵalardy jaýapkershilikke tartý mindetteri qatań tapsyryldy. Aleksandr TASBOLATOV, «Egemen Qazaqstan».