Syr boıyndaǵy sony serpilis

Sońǵy jyldary Syrdyń boıyn jaǵalaı jatqan elde eleýli ózgerister bolyp jatyr. Qurylys nysandaryn salýda, bıýdjetke salyq túsimin arttyrýda respýblıkada aldyńǵy oryndardan kórinip, buryn-sońdy bolmaǵan jetistikterge jetýde. Bir sózben aıtqanda, Qyzylorda oblysyndaǵy árbir sharýa josparly túrde júzege asýda. Biz búgin aımaqtyń tynys-tirshiligin bilý maqsatynda oblys ákiminiń orynbasary Nurjan ÁLIBAEVPEN áńgimelesken edik. – Bıylǵy kóktem Qyzyl­or­da oblysy úshin birshama qıyndyqpen bastaldy. Jańa­qorǵan aýdanynda qarǵyn sý júrip, eldiń eleńdep qalǵany jasyryn emes. Aımaq kóktemgi tasqyn qaýpinen qalaı ótti? – Byltyr darııanyń 22,6 sha­qy­rym jerinde qorǵanys bógetteri qaıta qalpyna keltirilip, 6 dana sý sharýashylyq nysandary jón­del­di. Oǵan 174,6 mıllıon teń­ge qar­jy bólindi. 2014 jyly sý tas­qynynyń aldyn alý sharalaryna, ıaǵnı qorǵanys bógetteri men gıdrotehnıkalyq qurylǵylardy qalpyna keltirýge oblystyq bıýd­jetten 251 mıllıon 600 myń teń­ge qaralsa, al muz jarý ju­mys­­taryna 15 mıllıon teńge qarjy berildi. Qyzylorda qalasy men aý­dan ákimderiniń tótenshe jaǵdaı­dyń aldyn alýǵa jáne joıýǵa ar­nal­ǵan jalpy rezervteri 429 mıl­lıon 76 myń teńgeni qurady. Oǵan qosymsha oblys ákimdiginiń shuǵyl shyǵyndar rezervinde 466 mıl­lıon 949 myń teńge mól­she­rinde qarjy daıyn turdy. Oblys­taǵy barlyq qyzmetter ózen­degi muz júrý kezeńi aıaqtalǵansha kú­sheı­tilgen jumys rejimine kóshirildi. Qyzylorda oblysy boıynsha Syrdarııa ózeniniń jaǵalaýy 73 ýchas­kege bólinip, oǵan barlyq qajetti arnaıy tehnıkalary bar 133 kásiporyn bekitildi. Arnaıy jáne ınjenerlik tehnıka men ınertti materıaldardyń qorlary qaýipti ýchaskelerge jaqyn jerlerde shoǵyrlandyryldy. Jalpy alǵanda, bıyl Qyzyl­orda oblysy seń júrý qaýpine tyń­ǵylyqty daıyndaldy. Sonyń arqa­synda darııadan keletin qaýiptiń aldy alynyp, kóktemdi dúrbeleńsiz ótkizdik. – Byltyr Qyzylorda oblysy qurylys salý qarqyny boıynsha respýblıkada aldyńǵy orynnan kórindi. О́ńirdegi qurylys qarqyny týraly aıta ketseńiz... – 2013 jyly qurylys jáne jobalaý jumystaryna respýblıkalyq hám oblystyq bıýdjetten 28,0 mıllıard teńge qarjy bólinip, onyń 26,9 mıllıardy ıgerildi. Byltyr barlyǵy 99 nysannyń qurylysy júrgizilip, 61 nysan paıdalanýǵa berildi. Máselen, bilim berý salasy boıynsha 5550 oryndy quraıtyn 19 mektep salyndy. Munyń syrtynda birshama bilim oshaqtary keńeıtilip, kúrdeli jóndeý jumystary júrgizildi. Al densaýlyq saqtaý salasy boıynsha 25 nysannyń qury­lysy júrgizilip, onyń 17-si paıdalanýǵa berildi. Iske qosylǵan nysandardyń ishinde 2 feldsherlik-akýsherlik beket, 1 emhananyń keńeıtý jumys­tary, 2 emhana jáne 11 dárigerlik ambýlatorııa, 1 ortalyq aýrýhananyń ishki káriz júıeleriniń qurylysy tolyq aıaqtaldy. Mádenıet salasy boıynsha 8 mádenıet nysanyn ónerpazdardyń ıeligine berdik. Olardyń qatarynda 1290 oryndyq 6 aýyldyq klýb, 1 murajaı jáne 1 shyǵarmashylyq úıi bar. «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy sheńberinde 9 nysannyń qurylysy júrgizilip, onyń 8-i paıdalanýǵa berildi. Sport jáne týrızm nysandaryn damytý úshin Tereńózek kentindegi sporttyq-saýyqtyrý kesheniniń qurylysy júrgizildi, ony 2014 jyldyń birinshi toqsanynda paıdalanýǵa berý josparlanyp otyr. 2014 jyly aımaǵymyzda 83 nysanda qurylys jumystary júrgiziledi. Jyl sońyna deıin onyń 65 nysanyn paıdalanýǵa berý josparlanyp otyr. – Qyzylorda qalasy áýe­ja­ıy­nyń jańa termınalyn salý úshin «Qazaqstan temir joly» kom­­panııasymen kelisimge qol qo­ıyl­dy. Jańa termınal salý qan­daı qa­jettilikten týyndap otyr? – Qyzylorda oblysy geo­gra­­fııalyq jaǵynan óte tıimdi orna­lasqan. Búginde bizdiń ústimiz­den kóptegen halyqaralyq áýe jeli­leri ótedi. Alaıda, áýejaıdyń «halyqaralyq» mártebesiniń bolmaýyna baılanysty óziniń múmkindigin tolyq paıdalana almaı otyr. Sonymen qatar, áýe qatynasyn paıdalanatyn jolaýshylar sany jyl saıyn artyp keledi. 2020 jylǵa deıingi Qyzylorda oblysynyń áleýmettik-ekonomıka­lyq damý strategııasyna sáıkes óńirde keleshegi bar birqatar ekono­mı­kalyq salany, onyń ishinde metallýrgııa, kúrish, týrıstik klasterlerdi damytý kózdelip otyr. Buǵan qosa EKSPO-2017 kórmesiniń týrısterge arnalǵan nysandarynyń biri retinde álemdegi biregeı keshen «Baıqońyr» qalasy da enip otyr. Al keshenge Qyzylorda qalasynyń áýejaıy arqyly da jolaýshy tasymaldanatyn bolady. Osyǵan sáıkes Qyzylorda qalasynyń áýejaıyna halyqaralyq mártebe alý qajettiligi týyndap otyr. Sondyqtan 2013 jyly bıýdjetten tys qarjy kózderi arqyly halyqaralyq talaptarǵa saı saǵatyna 250 adamǵa qyzmet kórsete alatyn jańa jolaýshylar termınalyn salý jobasynyń tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesi men jobalyq-smetalyq qujattamasy ázirlenip, memlekettik saraptamadan ótkizilýde. – О́tken jyldyń sońynda Qyzylorda oblysy ákimdigi men «QazTransGaz Aımaq» AQ arasynda kógildir otyn tartý máselesine qatysty mańyzdy memorandým jasaldy. Bul qujat tóńireginde qandaı sharýalar atqarylady? – 2013 jyly 27 jeltoqsanda Qyzylorda oblysy ákimdigi men «QazTransGaz Aımaq» AQ arasynda ózara túsinistik jáne yntymaqtastyq jónindegi memorandým jasalǵan bolatyn. Bıyl «QazTransGaz Aımaq» AQ-tyń ınvestı­sııalyq qarjysy esebinen barlyǵy 16 mıllıard teń­gege 4 aýdan ortalyqtaryna jáne Baıqońyr qalasyna avto­mattandyrylǵan gaz taratý stan­sa­larynyń qurylysy men aýdan ishilik gaz qubyrlarynyń qurylysyn júrgizýdi josparlap otyr. Sondaı-aq, 2013 jyly «Qaz­­TranGaz Aımaq» AQ-tyń ın­ves­tı­­sııalyq qarjylary esebinen 4 348,1 myń teńgege Qyzylorda qa­lasyna «Beıneý – Shymkent» magıs­traldy gaz qubyry arqyly ekinshi avtomattandyrylǵan gaz taratý stansasynyń qurylysy júrgizildi. Bul óz kezeginde Qyzylorda qalasyn tolyǵymen jáne úzdiksiz gazben qamtamasyz etýge múmkindik berdi. – Ǵasyr jobasyna balanǵan «Batys Eýropa – Batys Qytaı» kúrejolynyń 812 shaqyrymy Qyzylorda aımaǵyn kesip ótedi. Jalǵyz Qazaqstan emes, álemdik qaýymdastyqtyń nazaryndaǵy jol qurylysynyń jumysy qalaı júrip jatyr? – Oblys aýmaǵynan «Batys Eý­ro­pa – Batys Qytaı» halyqaralyq kólik dáliziniń 812 shaqy­ry­m­y ótedi. Onyń 246 shaqyrymy – I tehnı­ka­­lyq sanatta, 566 shaqyrymy – II sa­natta. Búgingi kúnge atal­ǵan jol­­dyń 590 shaqyrymy neme­se 73% tolyq aıaqtaldy. Qalǵan 222 sha­qyrymdy quraıtyn jol aý­ma­ǵyndaǵy jumystardy «Akkord Okan», «Todını», «Solını» jáne «Evraskon» kompanııa­lary osy tamyz aıyn­da aıaqtap, paıdalanýǵa berý jos­parlanýda. Búginde oblys aýmaǵynan salynyp jatqan qurylys jumysynda eshqandaı kidiris joq. Barlyǵy jospar boıynsha órbip keledi. Jalaǵash pen Josaly kentteriniń arasyndaǵy qurylysta birshama qıyndyq bolǵanyn jasyrmaımyz. Degenmen, óz jumysyna jaýapsyz qaraǵan merdiger kompanııany sot arqyly shettetip, ornyna basqa kompanııa keldi. Osylaısha, ol aralyqtaǵy jol qurylysy da qarqyndy júrip jatyr. – Qyzylordanyń «Qaısar» fýtbol klýby premer-lıgadaǵy alǵashqy oıyndaryn jaqsy nátıjesimen bastady. Oblysta mıllıon­dardyń oıyny sanalatyn fýtboldy damytý úshin qandaı sharalar jasalyp jatyr? – Oblys boıynsha fýtbolmen shuǵyldanýshylar sany – 39377 adamdy quraıdy eken. Onyń ishinde sport mektebinde 97 topta – 1438 bala, áleýmettik tapsyrys arqyly jumys jasaıtyn sport nusqaýshylar arqyly 335 topta – 10165 adam shuǵyldanady. 2014 jyldan bastap «Qaısar» fýtbol klýbynyń janynan rezerv qalyptastyrý maqsatynda balalar men jasóspirimder fýtbol ortalyǵy ashylyp, 11 jattyqtyrýshy 180 jasóspirimmen tyńǵylyqty jumys jasaýda. Aımaqta fýtboldy damytýdyń 2013-2020 jyldarǵa arnalǵan arnaıy baǵdarlamasy jasaldy. Baǵdarlama aıasynda ortalyq stadıon jáne qosalqy fýtbol alańy qaıta jańǵyrtýdan ótkiziledi. Qyzylorda qalasynda 30 shaǵyn ámbebap alańdar jáne aýdan ortalyqtarynda bir-birden fýtbol alańdary jyl sońyna deıin paıdalanýǵa beriledi. Sonymen qatar, 3000 kórermenge arnalǵan jabyq fýtbol maneji, 10 myń kórermenge arnalǵan jańadan fýtbol stadıonyn salý josparlanýda. Oǵan qosa stadıonnyń mańynan 6 fýtbol alańy boı kóteredi. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken  Erjan BAITILES, «Egemen Qazaqstan». Qyzylorda oblysy.