2014 jylǵa aýyl sharýashylyǵy boıynsha Jol kartasyndaǵy birinshi rettik sharalardy 3 blokqa toptastyrýǵa bolady. Olar – AО́K sýbektilerin qarjylaı saýyqtyrý sharalary; ınvestısııalyq sýbsıdııalaý boıynsha sharalar; ınvestısııalyq josparlardy paıdalanýǵa engizý.
Jýyqta el Úkimetiniń otyrysynda AО́K sýbektilerin qarjylaı saýyqtyrý erejeleri qabyldandy.
Qarjylaı saýyqtyrýdyń qosymsha sharalaryn ázirlep, usynystardy toptastyrý úshin Ulttyq kásipkerler palatasy (UKP) negizinde Kredıtorlar keńesi quryldy. Sondaı-aq, UKP negizinde Kredıtorlar komıteti qyzmet etedi. Olar árbir iri qaryz alýshy boıynsha qarjylandyrý sharalarynyń múmkindigi men maqsaty jaıynda ózara sheshim qabyldaıdy.
Qazirgi tańda 8 qarjylyq ınstıtýttardan 48 AО́K sýbektilerin aqshalaı qarjylandyrý úshin ótinimder kelip tústi. Boljam boıynsha, 2014 jyly AО́K sýbektilerin qarjylaı saýyqtyrý kólemi shamamen 150 mlrd. teńgeni quramaq.
Ekinshi blok boıynsha ınvestısııalyq saýyqtyrý jobasy ázirlendi. Búgingi tańda ol barlyq múddeli jaqtarmen pysyqtalýda.
Úshinshi blok boıynsha 2014 jyly KazAgro baǵyty boıynsha 66 jobanyń engizilýi josparlanýda. Onyń birinshi jartyjyldyǵynda 12,5 mlrd. teńge kóleminde 11 ınvestısııalyq joba, soǵan qosa 3 joba aýyl sharýashylyǵy ónimderin qaıta óńdeý salasy boıynsha engiziledi.
Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi ótkizgen taldaý kórsetkendeı qaıta óńdeý salasyn damytýyn tejep otyrǵan faktorlar tómendegiler.
Birinshi. Qymbatshylyq jáne shıkizat sapasynyń tómendigi. Demek, kásibı aýyl sharýashylyǵy qurylymdaryn damytý qajet.
Ekinshi. Qural-jabdyqtar eskirgen. Ol úshin ınvestısııalyq sýbsıdııalaý arqyly qaıta óńdeý kásiporyndaryn jańǵyrtý jumystaryn yntalandyrý, lızıng pen kredıttik resýrstarǵa qoljetimdilikti qamtamasyz etý qajet.
Úshinshi. Salyq salý boıynsha máseleler bar. Ol úshin salyq zańnamasyn «birinshi» QQS máselesin sheshý aıasynda, jeke qosalqy sharýashylyqtarǵa JTS salyǵyn, eksport kezinde QQS qaıtarý tetikterin ózgertý kerek.
Tórtinshi. Qoljetimdi nesıelik resýrs kóleminiń azdyǵy. Ol úshin nesıege qoljetimdilikti onyn qunyn sýbsıdııalaý arqyly ulǵaıtý kózdeledi.
Besinshi. Kepildiń azdyǵy, joǵary táýekeldilik, qaıta nesıelendirý kezeńderiniń azdyǵy. Ol úshin qaryzdy kepildendirý, venchýrlik qarjylandyrýdy belsendi túrde qoldaný qajet.
Sonymen qatar, jańa óndiristerdi belsendi engizý, qoldanystaǵy bar qýattylyqtarda óndiris kólemin ulǵaıtý; ımporttaýshylar tarapynan alaqol básekelestikten otandyq taýar óndirýshilerdi qorǵaý qajettiligi ózekti bola túsýde.
Sarapshylardyń pikirinshe, úlken kólemde ınvestısııalardy quıý kezinde nátıjege jetý úshin birqatar máselelerdi sheshý qajet. Atap aıtqanda, qazaqstandyq úlesti arttyrý arqyly kóldeneń kedergilerden, dempıngtik jáne jalǵan, ıaǵnı jasandy ónimderden ishki naryqty qorǵaý, el ishinde taǵamdaný mádenıetin durys nasıhattaý. Bul sharalar qaıta óńdeý boıynsha keshendi sharalardan kórinis tappaq.
Osy jumysqa bıznes qurylymdar belsendi túrde qatysýda. UKP-men birlesken jumys toby quryldy. Olar óz kezeginde ishki naryqty qorǵaý jáne onyń básekelestigin joǵarylatý boıynsha bergen UKP usynystaryn talqylaıdy, dep habarlady Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń baspasóz qyzmeti.
Suńǵat ÁLIPBAI,
«Egemen Qazaqstan».
