Az ǵana ýaqyttyń ishinde Nur-Sultan qalasy shaǵyn qalashyqtan Qazaqstannyń moıyndalǵan elordasyna deıingi damý jolynan ótti. Búgingi tańda astanada elimizdiń ákimshilik jáne iskerlik ortalyqtary ornalasqan. Bul jerde aýqymdy ekonomıkalyq, ǵylymı-tehnıkalyq jáne áleýmettik máseleler sheshiledi, qurylys ındýstrııasy, ónim salalaryndaǵy iri jobalar iske asyrylady, qyzmet kórsetý salasy, ınjenerlik jáne áleýmettik ınfraqurylym keńeıip, jyl saıyn jıyrma myńnan asa jumys oryndary qurylady. Jańa jumys oryndarynyń shamamen 70%-y shaǵyn jáne orta bızneske tıesili.
Qazirgi tańda elordamyzda 1 mln 200 myńnan asa adam turady. Bul kórsetkishti 1998 jylmen salystyrsaq, halyq sany 4 ese ósken. Osynaý jyldar ishinde qalanyń jalpy óńirlik ónimi 140-tan artyq ese ósip, 8,5 trln teńgeni qurady. Adam basyna shaqqandaǵy jalpy óńirlik ónim kólemi 7 mln teńgeni quraıdy. 1998 jyldan bastap ónerkásip óndirisiniń kórsetkishi 77 esege, 20 mlrd teńgeden 1,5 trln teńgege deıin ósti. Osy kúnge deıin qala ekonomıkasyna 12 trln teńgeden artyq somada ınvestısııa tartyldy.
Nur-Sultan qalasy – qurylys sektorynda respýblıka boıynsha aldyńǵylar qatarynda. Qurylys jumystarynyń kólemi 35 esege artyp, 636 mlrd teńgeni qurady, 1998-2021 jyldar kezeńinde 30 mln-nan astam sharshy metr turǵyn úı berildi. Jumys istep turǵan shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń sany jyl saıyn ósýde. 2021 jyly olardyń sany 163 myń birlikti qurasa, 2005 jyly 21 myń birlikti quraǵan bolatyn.
Elordany kóshirý sátinen bastap memlekettik bıýdjetke kiris túsimderi 107 ese ósti, bul degenimiz – 14 mlrd teńgeden 1,5 trln teńgege deıin. Osynaý kórsetkish halyqtyń jaǵdaıyna oń áserin tıgizdi. Solaı, ortasha aılyq 26 esege ósip, 345 myń teńgeni qurady. Jumyssyzdyq deńgeıi 3 esege qysqaryp, 1998 jylǵy 13%-ben salystyrǵanda búgingi tańda 4,6%-dy quraıdy.
Keleshekte elorda elimizdiń ınnovasııalyq damý ortalyǵyna, jańarýdyń jáne sıfrlandyrý sheńberinde bolashaqty qurý úshin qajetti jańa ıdeıalardy oıdaǵydaı engizýdiń mysalyna aınalady. Zamanaýı tehnologııalar jyldam ósip jatqan megapolıstiń problemalaryn tıimdi sheshýge múmkindik beredi. Bir sózben aıtqanda, Nur-Sultan – bolashaqtyń qalasy, bolashaqqa daıyn qala, jeke qaýipsizdik joǵary deńgeıdegi serpindi megapolıs.
2022 jyldyń qańtar-mamyr aılarynyń qorytyndysy boıynsha, elordanyń negizgi áleýmettik-ekonomıkalyq kórsetkishteri oń ósimdi kórsetip otyr. Mysaly, jumys istep turǵan shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń sany 15,7%-ǵa ósip, 175,8 myń birlikti qurady. Qurylys jumystarynyń kólemi 15,4%-ǵa ulǵaıdy, bul – 144,8 mlrd teńge. Aıta ketetin jaıt, jyl basynan bastap 897,9 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi, bul ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 4,8%-ǵa artyq. Sonymen qatar bólshek taýar aınalymynyń kólemi 540,9 mlrd teńgeni qurady, bul 2021 jyldyń kórsetkishinen 10,4%-ǵa artty. Al ınvestısııa kólemi 340,2 mlrd teńgeni nemese 2,7%-dyq ósimdi qurady. О́ndirilgen ónerkásip óniminiń kólemi 3,1%-ǵa ulǵaıdy.
Nur-Sultan qalasynyń 2050 jylǵa deıingi damý strategııasy aıasynda elordany damytýdyń mynadaı perspektıvalary aıqyndaldy: Elorda ekonomıkasynyń negizgi draıveri shaǵyn jáne orta bıznes bolady. «EKSPO» kórme kesheniniń bazasynda «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵyn qurý elordany damytý úshin mańyzdy joba bolyp tabylady, óıtkeni erekshe quqyqtyq rejim Nur-Sultan qalasyna búkil Eýrazııalyq makroóńir úshin qarjy habyna aınalýǵa múmkindik beredi. AHQO-ny damytý aralas salalardy damytýǵa mýltıplıkatıvtik áser etedi, osy sektorlardyń aınalasynda qarjy ortalyǵynyń týrısteri men rezıdentterine qyzmet kórsetetin ónimdi qyzmet kórsetý salalary – zań qyzmetteri, konsaltıng, aýdıt, tranzıt jáne logıstıka, ınjınırıng jáne dızaın, qonaqjaılylyq ındýstrııasy – qonaqúıler, meıramhanalar, dámhanalar paıda bolady.
Qazaqstandyq kapıtal naryqtaryna tikeleı sheteldik ınvestısııalardyń quıylýy, jańa ekonomıkalyq tıimdi jobalardy iske asyrý jáne eńbek ónimdiliginiń ósýi esebinen jyl saıyn orta eseppen 1%-ǵa ulǵaıady. Elordanyń odan arǵy damý perspektıvalary ósýdiń jańa kózderin damytý jáne kórsetiletin qyzmetterdiń ártaraptandyrylǵan salasynyń bazasynda jumys oryndaryn qurý jolymen teńgerimdi ekonomıkalyq qurylymy bar qalanyń Eýrazııanyń iskerlik jáne qarjy ortalyǵy retinde jumys isteýin bildiredi.
Ekonomıkanyń ornyqty damýynyń negizi – memlekettik sektormen baılanysty emes kásipkerlik. Bul úshin halyqaralyq qarjy ortalyǵymen qatar medısına, bilim berý klasterlerin, aqyldy jáne qazirgi zamanǵy óndiristerdi, kreatıvti sektorlardy damytý úshin erekshe aımaqtar qalyptastyrylady. Ekonomıkadaǵy memlekettik jáne kvazımemlekettik uıymdardyń róli tómendeıdi. Salalar qurylymynda «Astana – jańa qala» AEA №1 jáne №2 ındýstrııalyq parki ınfraqurylymy bazasynda tamaq, hımııa, farmasevtıka ónerkásibinde, mashına jasaý men qurylys ındýstrııasynda jańa joǵary tehnologııalyq óndirister ashylady.
Shaǵyn aınalma avtojol salý, elordanyń negizgi kólik arterııalary men kólik ınfraqurylymy obektileriniń ótkizý qabiletin keńeıtý jónindegi jobalardy iske asyrý kólik-logıstıka salasyn damytýǵa eleýli serpin beredi. О́z kezeginde, tıimdi jumys isteıtin kólik-logıstıkalyq júıe Nur-Sultan qalasynyń qolaıly geografııalyq jaǵdaıyn tolyq kólemde paıdalanýǵa múmkindik beredi. Bul saýdanyń qazirgi zamanǵy formattaryn damytýdyń qolaıly faktoryna aınalady.
Investısııalyq ahýaldy jaqsartýǵa jáne Nur-Sultan qalasyna ınvestısııalar tartý tetikterin jetildirýge ekonomıkanyń basym sektorlary yqpal etedi, olar saýda jáne logıstıka, kreatıvti sektorlar, development, qazirgi zamanǵy óndiris, mádenıet jáne sport sııaqty barynsha joǵary nátıje beredi. Nur-Sultan qalasyn halyqaralyq ǵylymı jáne mádenı ortalyq retinde jaıǵastyrý týrıstik aǵyndy ulǵaıtýǵa jáne ornalastyrý, qoǵamdyq tamaqtandyrý, oıyn-saýyq ındýstrııasy obektilerin damytýǵa yqpal etedi.
Saıyp kelgende, osynyń barlyǵy – azamattyń alańsyz ómir súrýine, qalanyń damýyna, qanatyn keńge jaıyp, basqa memlekettermen básekelik qarym-qatynasqa túsýi úshin jasalyp jatqan jumystar. Álem kózin tikken shyraıly shaharymyzdyń áleýmettik hám ekonomıkalyq damý dańǵyly áli alda. Júıeli júrgizilgen jumystardyń nátıjesin kóretin ýaqyt ta alys emes.
